Μαρκήσιος Ενρίκο Μπερλινγκουέρ, Ιταλός κομμουνιστής ηγέτης μία από τις πλέον εμβληματικές και αμφιλεγόμενες μορφές της ευρωπαϊκής Αριστεράς του εικοστού αιώνα, γεννήθηκε σαν σήμερα το 1922. Ο Ενρίκο...

Πλήρες Κείμενο:

Μαρκήσιος Ενρίκο Μπερλινγκουέρ, Ιταλός κομμουνιστής ηγέτης μία από τις πλέον εμβληματικές και αμφιλεγόμενες μορφές της ευρωπαϊκής Αριστεράς του εικοστού αιώνα, γεννήθηκε σαν σήμερα το 1922. Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ υπήρξε μία φυσιογνωμία που χάραξε τη πολιτική ζωή της Ιταλίας αλλά και το διεθνές κίνημα.

Αποφασιστικά αντίθετος στον σοβιετικό ολοκληρωτισμό, κατάφερε την πλήρη αυτονόμηση του ΙΚΚ από την κηδεμονία της Μόσχας.

Ίδρυσε μαζί με άλλα κομμουνιστικά κόμματα το ρεύμα του Ευρωκομμουνισμού, και την ίδια στιγμή, ήταν αυτός που ταύτισε το ΙΚΚ με τον ιστορικό συμβιβασμό.

Μέσα από την επιλογή αυτή γιγάντωσε την εκλογική του επιρροή και κατέστησε το ΙΚΚ έναν κυρίαρχο πόλο.

Σεβάστηκε απόλυτα την εσωκομματική αντιπολίτευση και τις επιλογές των οργάνων του κόμματος, αποδεικνύοντας ότι τα κομμουνιστικά κόμματα δεν πρέπει να είναι μονολιθικοί οργανισμοί.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η μετατόπιση του ΙΚΚ στην εποχή του Μπερλινγκουέρ ήταν εξαιρετικά συντηρητική, γεγονός που κόστισε και στο ίδιο το κόμμα.

Ωστόσο, η ιδεολογική διαπάλη που πυροδότησε το μεγάλο «πείραμα» του Μπερλινγκουέρ κρατά ακόμα και σήμερα, δίνοντας στην Αριστερά χρήσιμα συμπεράσματα για τη στρατηγική της. 21 ετών, γίνεται μέλος του παράνομου τότε Κομμουνιστικού Κόμματος της Ιταλίας (ΙΚΚ) και εκλέγεται σχεδόν αμέσως γραμματέας της κομμουνιστικής νεολαίας της ιδιαίτερης πατρίδας του.

Το 1972 εκλέγεται γενικός γραμματέας του ΙΚΚ.

Τα επόμενα χρόνια είναι χρόνια κοσμογονικών αλλαγών για το ΙΚΚ και το διεθνές κίνημα.

Οι επιλογές και οι στρατηγική του νέου γραμματέα δείχνουν να επικροτούνται από τον ιταλικό λαό, καθιστώντας το ΙΚΚ το ισχυρότερο και μεγαλύτερο κομμουνιστικό κόμμα της δυτικής Ευρώπης, που στις εκλογές του 1972 αποσπά το 27,2% των ψήφων και στις εκλογές του 1976 το 34,4%. Παράλληλα, το ΙΚΚ σαρώνει στις δημοτικές εκλογές, φτάνοντας να ελέγχει πάνω από τους μισούς δήμους της χώρας και επιδεικνύοντας αξιοσημείωτες διοικητικές αρετές.

Το όνομα του Ενρίκο Μπερλινγκουέρ, όμως, θα μείνει στην ιστορία για την στρατηγική που άσκησε κατά την εποχή της παντοδυναμίας του το ΙΚΚ.

Ο «Ιστορικός Συμβιβασμός», όπως συμπυκνώθηκε η πολιτική ιδέα του Μπερλινγκουέρ, όριζε τη συμμαχία των κομμουνιστικών δυνάμεων ακόμα και με τη δεξιά, προς επίτευξη και εμπέδωση του κοινοβουλευτισμού, της κοινωνικής ειρήνης και της νομιμότητας. Ο Μπερλινγκουέρ πίστευε ακράδαντα ότι αυτή η στρατηγική θα αποτίνασσε οριστικά τη σοβιετική δεσποτεία στο εσωτερικό του ΙΚΚ, και ότι σύντομα το κόμμα θα κατακτούσε την εξουσία.

Σκοπός του ήταν να εμβαθύνει τον «ιταλικό δρόμο προς τον σοσιαλισμό», θέση με την οποία ταυτίστηκε νωρίτερα ο Τολιάτι.

Η σύλληψη της ιδέας του «Ιστορικού Συμβιβασμού» ανήκε στον Τολιάτι παρά στον Μπερλινγκουέρ. Ο Μπερλινγκουέρ ενστερνίστηκε απόλυτα αυτή την πολιτική και τη σχηματοποίησε.

Πίστευε ότι ο καπιταλισμός φτάνει προς το τέλος του και έτσι ο σοσιαλισμός θα ήταν η μόνη εναλλακτική που θα διάλεγαν οι μάζες.

Ήθελε λοιπόν μια διαφορετική εκδοχή σοσιαλισμού με βάση τις ιταλικές ανάγκες και την ιταλική κουλτούρα, αντί να εισαγάγει στη χώρα το στείρο, κατά τον ίδιο, σοβιετικό πρότυπο.

Το 1976, ενώπιον 5.000 αντιπροσώπων κομμουνιστικών κομμάτων που βρίσκονταν στη διάσκεψη της Μόσχας, το ΙΚΚ επιβεβαιώνει την αυτόνομη πορεία του, υποστηρίζοντας τη δημιουργία ενός πλουραλιστικού μοντέλου.

Αν και η αντίδραση της Μόσχας ήταν πολύ σκληρή και σφοδρή απέναντι στον Μπερλινγκουέρ, ο τελευταίος κατάφερε να βρει τους συμμάχους του ανάμεσα στο Γαλλικό, το Αγγλικό, το Σουηδικό, το Ιαπωνικό και το Ισπανικό Κομμουνιστικό κόμμα.

Έτσι γεννήθηκε το ιδεολογικό ρεύμα του Ευρωκομμουνισμού, που σάρωσε την δυτική Ευρώπη και άλλαξε για πάντα τη φυσιογνωμία των Κομμουνιστικών κομμάτων που τον υιοθέτησαν.

Φυσικά το πείραμα του Ευρωκομμουνισμού, όπως εφαρμόστηκε από τον Μπερλινγκουέρ (αλλά και σ’ άλλες χώρες) απέτυχε.

Μπορεί το δόγμα του «Ιστορικού συμβιβασμού» να έχαιρε υποστήριξης ακόμα και μέσα στους κόλπους της ιταλικής Δεξιάς, ωστόσο δεν έφερε το ΙΚΚ στην εξουσία.

Οι λόγοι ήταν κυρίως δύο.

Από τη μία η απαγωγή και η εκτέλεση του πρώην πρωθυπουργού και οπαδού του «Ιστορικού Συμβιβασμού» Άλντο Μόρο –κορυφαίου στελέχους των Χριστιανοδημοκρατών- από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, και από την άλλη μεριά η φθορά που υπέστη από την έμμεση υποστήριξη της κυβέρνησης των δεξιών χριστιανοδημοκρατών, υπό τον Τζούλιο Αντρεότι.

Όταν ο Μπερλινγκουέρ αντιλήφθηκε το τέχνασμα του Αντρεότι ήταν πολύ αργά. Το ΙΚΚ είχε υποστεί όλη τη φθορά ενός κυβερνώντος κόμματος, χωρίς να ασκήσει ποτέ την εξουσία.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους