Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Οι ανάσες μου... Να είσαι θυγατέρα του δικηγόρου, δημοσιογράφου, εκδότη εφημερίδας και βουλευτή στην κυβέρνηση Βενιζέλου- το 1910-Ιωαννη Λαμπρίδη(και της Σοφίας Φωτιάδου δασκάλας πιάνου). Να βάζεις "μέσον" τον πρωθυπουργό Στέφανο Δραγούμη, προκειμένου να κατορθώσεις να εγγραφείς(δεν επιτρεπόταν )στο γυμνάσιο Αρρένων που ήταν απαραίτητο προκειμένου να γίνεις στη συνέχεια φοιτητης.

Και ας σου είχαν θέσει ως όρους -για γυμνασιοκορασιδα-να αποφεύγεις κάθε επαφή με τα αγόρια, να κάθεσαι σε μακρινό από αυτά θρανίο και στα διαλείμματα να κλειδώνεσαι από τον επιστάτη στο εργαστήριο της χημείας.

Να αποφοιτείς το 1916 από τη Φιλολογία της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και να μεταβαίνεις στην Ελβετία για ανώτερες σπουδές στα παιδαγωγικά με υποτροφία του Ιδρύματος Σταθάτου.

Εκεί που γνωρίζεις τον έρωτα της ζωής σου, τον Νίκο Καζαντζάκη.

Αυτόν που σε έβαλε και σε αποκαλούσε «Τρικέφαλο αγαθό, φωτιά, θεριό, καρδιά παληκαρίσια», στην «Οδύσσειά» του.

Αυτόν που σου έγραφε το 1927...«μου γεννήθηκε έντονη η επιθυμία να δώσω του Οδυσσέα ως μόνη συντροφιά στην έρημο, στην άσκησή του και στην καταστροφή της πολιτείας μου μια λιόπαρδη.

Αυτή θάναι μαζί του πάντα, θα τον αγαπάει και θα τον τσαφουνίζει, θα τον γιομίζει πληγές και χάδια.

Έτσι βρήκα πώς θα μπεις στην Οδύσσεια». Να κάνεις διατριβή πάνω στις γνωσιολογικές αρχές στον Αριστοτέλη ενάντια στις συνήθειες της εποχής αλλά και στη φύση της υποτροφίας και το Ίδρυμα Σταθάτου να σου ζητά να εργαστείς ως εκπαιδευτικός (και με αυτό τον σκοπό περνά τρία χρόνια στη Κωνσταντινούπολη σε σχολεία) . Εκεί που γνωριζεις και παντρεύεσαι τον αρμοστή επί της σχολικής εκπαίδευσης Κωνσταντίνο Στυλιανόπουλο (γάμος που διήρκησε λιγότερο από ένα χρόνο) και αποκτάς μία κόρη, τη Νίκη.

Οι πολιτικές αναταραχές στη Πόλη,σε οδηγούν στην επιστροφή στην Αθήνα.

Χωρίζει και εργάζεται ως εκπαιδευτικός.

Οι πρωτοπόρες ιδέες της και οι καινοτόμες απόψεις της ,την μεταθέτουν στη Τρίπολη και στη Λαμία,αλλά και σε διώξεις, αναγκαστική αλλαγή εργασιακού περιβάλλοντος, τον υποβιβασμό της θέσης της και, τέλος, την οριστική της απόλυση το 1935.

Πολυγραφότατη αν και μητέρα και δασκάλα,δημοσίευσε ένα εντυπωσιακό αριθμό άρθρων, μελετών και μεταφράσεων. 73 άρθρα και μελέτες και 180 επιστημονικά λήμματα σε εγκυκλοπαίδειες σε 16 χρόνια.

Δυναμική και απαιτητική, θέλησε να συμβάλει στην εξέλιξη της σκέψης στην Ελλάδα, άσκησε κριτική και δημοσίευσε συστηματικά, πολλές φορές με εμπόδια και αντιμέτωπη με την καθεστηκυία τάξη.

Ενδεικτικές για το πλαίσιο στο οποίο κινήθηκε είναι οι αντιδράσεις για το λήμμα που έγραψε σχετικά τον Μπερξόν στο «Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό» του Ελευθερουδάκη, το 1928.

Αρχικά, μετά τη δημοσίευσή του, έλαβε συγχαρητήρια επιστολή και πρόταση για τη συνέχιση της συνεργασίας.

Όμως, όπως αναφέρει η ίδια, «τρεις καθηγητές από το Πανεπιστήμιο, εξοργίστηκαν που κάποιος μπορούσε να μιλήσει για τον Μπερξόν με τόσο επαινετικό τρόπο και πήγαν να διαμαρτυρηθούν επίσημα στον εκδότη.

Δεν ξέρω αν κάποιοι τον τρομοκράτησαν, αλλά μου ζήτησε να διακόψουμε τη συνεργασία μας!». Η αντίδραση των καθηγητών αυτών είναι αποκαλυπτική, όχι μόνο για την αντιμετώπιση της Έλλης Λαμπρίδη από την καθεστηκυία τάξη, αλλά περισσότερο και κυρίως για την απήχηση που είχε τότε η μοντέρνα φιλοσοφία στην Ελλάδα. Η Λαμπρίδη, μετά την απόλυσή της από την εκπαίδευση το 1935, ασχολήθηκε εντατικότερα με τη φιλοσοφία.

Το 1935 ανέλαβε ως συντάκτρια τη φιλοσοφική στήλη του περιοδικού «Ελληνικά Φύλλα». Από το 1937 έως το 1939 παρέδιδε μαθήματα Φιλοσοφίας και Φιλοσοφίας της Ιστορίας στον φιλολογικό σύλλογο Ασκραίο.

Παράλληλα, ήταν μέλος του κύκλου μελέτης της Πολιτείας του Πλάτωνα μαζί με τους Κ. Δεσποτόπουλο, Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλο, Δ. Καπετανάκη, Β. Λαούρδα και Κ. Τσάτσο.

Επίσης, συνεργάστηκε με πολλά περιοδικά, όπως τα Νεοελληνικά Γράμματα, η Νέα Εστία, η Νεοελληνική Λογοτεχνία, η Νέα Πολιτική, το L΄Hellénisme Contemporain κ.ά. και εφημερίδες όπως η «Καθημερινή» και η «Ελληνική Φωνή». Τα δημοσιεύματά της κατά την τριετία αυτή ξεπερνούν τα 85, και καλύπτουν μεγάλο εύρος και ποικιλία θεμάτων που σχολιάζουν κυρίως κοινωνικά, ιστορικά, παιδαγωγικά, φιλολογικά και φιλοσοφικά ζητήματα.

Από τις μονογραφίες σχετική με τη φιλοσοφία είναι ο Μένων του Πλάτωνα, που εκδόθηκε το 1938, με εισαγωγή, μετάφραση και Από το 1939 έως το 1960 η Έλλη Λαμπρίδη έζησε στο Λονδίνο.

Ξεκίνησε με υποτροφία του Βρετανικού Συμβουλίου και σκοπό τη μελέτη του εκπαιδευτικού συστήματος της Μ. Βρετανίας.

Ο πόλεμος όμως επέβαλε την παραμονή της εκεί, και αργότερα για πολιτικούς λόγους στερήθηκε τη δυνατότητα επιστροφής στην Ελλάδα. Στο Λονδίνο φοίτησε στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο του University of London, όπου συγχρόνως παρακολούθησε μαθήματα στην Φιλοσοφία των Μαθηματικών και στην Ιστορία και Αρχές της Επιστήμης.

Επίσης από το 1939 έως το 1941 επισκεπτόταν το πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ, όπου μαθήτευσε στον Λ. Βιτγκενστάιν, ενώ συγχρόνως παρακολούθησε μαθήματα πολιτικής φιλοσοφίας, φιλοσοφίας της επιστήμης και μαθήματα για τη φιλοσοφία του Καντ.

Στο ακροατήριο του Βιτγκενστάιν, ήταν η μοναδική με ελληνική καταγωγή.

Τον καιρό της γερμανικής κατοχής,η Έλλη Λαμπρίδη θέτει τον εαυτό της στον αγώνα κατά του πολέμου και στην υπηρεσία της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης στο Λονδίνο.

Ταξίδευοντας σε όλη τη Μ. Βρετανία πραγματοποίει περισσότερες από 300 ενημερωτικές ομιλίες για την υπόθεση της Ελλάδας, συγκεντρώνοντας χρήματα για τον Ερυθρό Σταυρό και την αντιμετώπιση του επισιτιστικού προβλήματος.

Ως τακτική συνεργάτης του BBC, ενημέρωνε για την κατάσταση του πολέμου και εμψύχωνε το κοινό σε αγγλόφωνες εκπομπές και στην ελληνόφωνη Ώρα της Ελλάδος.

Με την απελευθέρωση επιστρέφει στην Αθήνα, όπου κλονίζεται , καθώς βρίσκει νεκρή την 23χρονη κόρη της Νίκη από ανταλλαγές πυρών στα Δεκεμβριανά.

Εργάζεται στο Υπουργείο Εξωτερικών ως διευθύντρια στο γραφείο του υπουργού άνευ χαρτοφυλακίου Ν. Καζαντζάκη αλλά αποτελεί και ιδρυτικό μέλος του Ελληνοσοβιετικού Συνδέσμου με πρόεδρο τον Ν. Κιτσίκη και αντιπρόεδρο τον Ν. Καζαντζάκη.

Το 1946 επιστρέφει στην Αγγλία και στην Ελλάδα της δεν μπορεί πλέον να επιστρέψει, καθώς η δραστηριότητά της και η εμπλοκή της στην Ένωση για τη Δημοκρατία της επιφερει μια ερήμην καταδίκη της σε φυλάκιση και την αφαίρεση της ελληνικής ιθαγένειας το 1949.

Η οποια κατάσταση ανακλήθηκε το 1959 σαν της δόθηκε αμνηστία, μετά από ενέργειες του Γ. Σεφέρη, Ν. Πουλιόπουλου και Αμαλίας Φλέμιγκ.

Το 1960 επιστρεφει στην Ελλάδα και εκδίδει το μοναδικό αφηγηματικό της έργο, με τον τίτλο του ονόματος της κόρης της "Νίκη" όπου καταγράφει τη σχέση με την κόρη της και την εμπειρία του πένθους της.

Εμπλέκεται πλέον δυναμικά με την πολιτική, τον αντι-αποικιακό αγώνα, την υπόθεση της Κύπρου, και τα δικαιώματα των γυναικών.

Πολιτεύεται με το Ελληνικό Λαϊκό Κίνημα Ανεξαρτησίας του Ν. Πουλιόπουλου, εκπροσωπεί το Ελληνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα ως γραμματέας του Στρατή Σωμερίτη στο 6e Congrès des Partis sosialistes de la Communauté européenne, που έγινε στη Ρώμη το 1964, συμμετέχει στο Διεθνές Συνέδριο του PEN , που έγινε την ίδια χρονιά στο Όσλο, ταξιδεύει στη Σοβιετική Ένωση ως απεσταλμένη της Πανελλαδικής Ένωσης Γυναικών.

Παράλληλα, ασχολείται και με ζητήματα σχετικά με την ελληνική γλώσσα, αλλά και τον κινεζικό πολιτισμό.

Το 1962 τυπώθηκε η μετάφραση και σχόλια της Ιστορίας του Θουκυδίδη, έργο 4 τόμων και 1.297 σελίδων, με εισαγωγή του Ιωάννη Κακριδή.

Την ίδια χρονιά τύπωσε την Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, που ήταν τα μαθήματα φιλοσοφίας που είχε παραδώσει στον Ασκραίο την περίοδο 1937-1939.

Το έργο αυτό επανεκδόθηκε από την Ακαδημία Αθηνών το 2004, μαζί με το λογοκριμένο κεφάλαιο για τον Μαρξισμό, που δεν περιείχε η αρχική έκδοση.

Ακολούθησε η δημοσίευση ενός φανταστικού διαλόγου με τον Βίτγκενστάιν στα γερμανικά, στο πρώτο τεύχος του περιοδικού Club Voltaire, το 1963.

Και ειναι η μοναδική ελληνική εκπροσώπηση, και μάλιστα ανάμεσα σε κορυφαίους στοχαστές του 20ού αιώνα, όπως οι Alexander Mitscherlich, Karl Löwith, Erich Kästner, Aldus Huxley, Karl Popper, Paul Feyerabend.

Το ελληνικό πρωτότυπο του διαλόγου, βρίσκεται στο Αρχείο της και εκδόθηκε το 2004, από την Ακαδημία Αθηνών.

Από το 1962 έως το 1967 η Λαμπρίδη αρθρογραφεί σε διάφορα περιοδικά, όπως η «Καινούρια Εποχή» και οι «Εποχές», όπου δημοσιεύει σειρά μελετών και μεταφράσεων για τον Πόπερ, τον Ράσελ, τον Σαρτρ, τον Μπερξόν, τον Κίρκεγκαρτ, τον Γουίλιαμ Τζέιμς, τον Κώστα Παπαϊωάννου και τον Θουκυδίδη, ως φιλόσοφο της ιστορίας.

Η αποδοχή, αλλά και αναγνώρισή της συμβολής της στη φιλοσοφία διαφαίνεται και από τη συμμετοχή της στη δημόσια συζήτηση για το άρθρο του Τζούλιαν Χάξλεϊ «Νέα θεότητα», με συνομιλητές τον Παπανούτσο, τον Τατάκη, τον Μουρέλο, και άλλους σημαντικούς διανοητές της εποχής.

Παράλληλα με το συγγραφικό της έργο η Λαμπρίδη παρέδιδε μαθήματα φιλοσοφίας σε κύκλο μαθητών στο σπίτι της.

Το διδακτικό της έργο και η σκέψη της πρέπει να έχαιραν εκτίμησης, αν κρίνουμε από τη μεταθανάτια έκδοση της εργασίας της (1976) για τον Εμπεδοκλή με τη μέριμνα μαθητών της.

Το 1967 της αφαιρέθηκε το διαβατήριο από το καθεστώς της Χούντας.

Λίγα χρόνια μετά, το 1970, αφήνει την τελευταία της πνοή σε ηλικία 74 ετών – με διαθήκη της διαθέτει ολόκληρη την περιουσία της για τη δημιουργία κέντρου μελέτης της φιλοσοφίας.

Σήμερα, στην κατοικία της στεγάζεται η «Φιλοσοφική Βιβλιοθήκη Έλλης Λαμπρίδη» ως κληροδότημα της Ακαδημίας Αθηνών.

Χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία του ερευνητή Κωστα Γαριτση-και δημοσιογράφου Λουκά Βελιδακη.

Φωτογραφιες από την οικία της.

Αν σας βγάλει ο δρόμος από την οδό Υψηλάντου 9 (στο Κολωνάκι ), περάστε από αυτή τη κατοικία.

Σήμερα που τα όχι του καιρού μας φωνάζουν παρά ποτέ,ας γνωριζουμε για μια γυναίκα,Ελληνίδα που δεν φοβήθηκε να πει όχι στα θέσφατα της εποχής της και να προσφέρει στη φιλοσοφία, την παιδαγωγική, τη λογοτεχνία, τη μετάφραση, την πολιτική , τη γυναικεία χειραφέτηση . Γιατί αυτό που άφησε η Έλλη Λαμπρίδη,λίγο δεν το λες...

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους