Και εγένετο ΚΚ – Κόμμα Καρυστιανού 1. Ξεκινάμε από τα βασικά – είναι ακροδεξιό το νέο κόμμα; Η σύντομη απάντηση είναι όχι. Στη διακήρυξη δεν υπάρχουν τα παραδοσιακά ακροδεξιά μοτίβα – εθνικισμός...
Και εγένετο ΚΚ – Κόμμα Καρυστιανού 1. Ξεκινάμε από τα βασικά – είναι ακροδεξιό το νέο κόμμα; Η σύντομη απάντηση είναι όχι.
Στη διακήρυξη δεν υπάρχουν τα παραδοσιακά ακροδεξιά μοτίβα – εθνικισμός, αντικομμουνισμός, ξενοφοβία, αυταρχισμός, αντιμεταναστευτική ρητορική, έμφαση στην τάξη και ασφάλεια.
Σε αυτό συνηγορεί και το γεγονός ότι η Καρυστιανού αναδιπλώθηκε αμέσως μετά την κριτική για τις δηλώσεις της περί εκτρώσεων και (λαθρο)εισβολής. 2. Τουναντίον, κυριαρχούν αιτήματα όπως η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, του ΕΣΥ, η προστασία πρώτης κατοικίας και των εργασιακών δικαιωμάτων, μαζί με φιλελεύθερα όπως η διάκριση εξουσιών, η ισονομία, ο συνταγματισμός, αλλά και πατριωτικά – εθνική ανεξαρτησία, οικονομική κυριαρχία.
Ωστόσο, σε ποιο σημείο του άξονα αριστερά – δεξιά θα τοποθετηθεί το κόμμα θα το δούμε από το πρόγραμμα και τον λόγο των στελεχών του σε ζητήματα όπως ο ρόλος του κράτους και της αγοράς στην οικονομία, η φορολογία, η εξωτερική πολιτική. 3. Η συμμετοχή στην εκδήλωση δεν ήταν μεγάλη, ούτε δια ζώσης, ούτε διαδικτυακά.
Αυτό όμως δεν προδιαγράφει και τα όρια του νέου κόμματος – ο κόσμος πλέον δεν συμμετέχει σε πολιτικές εκδηλώσεις, ούτε σε κόμματα. 4. Είναι λαϊκιστικό το νέο κόμμα; Αναμφίβολα.
Ο λόγος της Καρυστιανού είναι τυπικά λαϊκιστικός κινητοποιώντας δίπολα όπως η κοινωνία απέναντι στο σύστημα, οι πολίτες απέναντι στους επαγγελματίες πολιτικούς.
Είναι επίσης έντονα ηθικός – οι τίμιοι πολίτες απέναντι στο διεφθαρμένο σύστημα που παράγει Τέμπη, ΟΠΕΚΑ, Υποκλοπές.
Μοιάζει, τέλος, ένας ανοικτός/ συμπεριληπτικός λαϊκισμός και όχι περιοριστικός/αποκλειστικός, όπως είναι οι δεξιοί/ακροδεξιοί. 5. Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά.
Στα παραδοσιακά λαϊκιστικά κόμματα το κέντρο είναι ο ισχυρός ηγέτης (συνήθως άντρας) που έρχεται (με τη βοήθεια του λάου) να σαρώσει το παλιό σύστημα.
Εδώ το κέντρο είναι μια γυναίκα που έγινε σύμβολο ως η μητέρα που το σύστημα της στέρησε το παιδί της και διεκδικεί δικαιοσύνη.
Το στίγμα της είναι περισσότερο το πένθος/μαρτύριο παρά η εκδίκηση, η φροντίδα παρά η δύναμη, η αποκατάσταση παρά η τιμωρία.
Έχουμε δηλαδή έναν ματερναλιστικό και όχι έναν πατερναλιστικό λαϊκισμό. 6. Η Καρυστιανού δίνει την εντύπωση ανθρώπου που πιστεύει ότι βρίσκεται σε θεϊκή αποστολή.
Σε αυτό συνηγορούν και τα θρησκευτικά σύμβολα (περιστέρι, ελιά) του νέου κόμματος, η φημολογία για τη γερόντισσα από τη Συρία, αλλά και η σκηνική παρουσία της - σε κάποιο σημείο της ομιλίας της σταμάτησε και χειροκρότησε τον εαυτό της.
Όπως σημειώνει ο Ζίζεκ, αυτό είναι κάτι που έκαναν συχνά οι σταλινικοί ηγέτες.
Όχι ως ένδειξη αυταρέσκειας αλλά για να δείξουν ότι μέσω αυτών εκδηλώνεται η ιστορική αναγκαιότητα. είμαστε όλοι – ηγέτες και καθοδηγούμενοι - όργανα της ιστορίας που κινείται αναπόδραστα προς τον σοσιαλισμό.
Βέβαια, μέσω της Καρυστιανού δεν εκδηλώνεται η ιστορική αναγκαιότητα, αλλά η θεϊκή πρόνοια.
Μια σύγχρονη Ιωάννα της Λωραίνης. 7. Ένας βαθμός απογείωσης (ψώνισμα) συνοδεύει αναπόφευκτα όσους/ες διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πολιτική (και όχι μόνο), διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να σταθούν απέναντι στην τεράστια έκθεση που απαιτεί ο ρόλος.
Τα προβλήματα ξεκινούν όταν αυτή η απογείωση τους αποκόπτει πλήρως από την πραγματικότητα την οποία αρχίζουν να μπερδεύουν με την επιθυμία τους. 8. Η Καρυστιανού δεν έχει πολιτική συγκρότηση, κάθε φορά που μιλά σε μη ελεγχόμενο περιβάλλον εκτίθεται γιατί δεν κατανοεί τα θέματα στα οποία καλείται να απαντήσει (οικονομία, εξωτερική πολιτική, ευρωπαϊκή λειτουργία κλπ.). Αυτό δεν είναι εξαρχής κακό, μπορεί να είναι και πλεονέκτημα αφού δείχνει πιο «αυθεντική», σαν «μία από εμάς» και όχι σαν ένας επαγγελματίας πολιτικός. Η Καρυστιανού άλλωστε δεν κατεβαίνει στην πολιτική ως τεχνοκράτισσα, αλλά ως κάποια που ενσαρκώνει (για αρκετούς) το αίτημα για δικαιοσύνη. 9. Εδώ όμως έγκειται η διαφορά ανάμεσα στα κόμματα διαμαρτυρίας (ή και συγκίνησης) και τα κόμματα εξουσίας.
Πολλοί άνθρωποι ψηφίζουν τα πρώτα, αλλά οι περισσότεροι στο τέλος επιλέγουν τα δεύτερα για προφανείς λόγους – κάπως πρέπει να λειτουργήσει η κοινωνία και το κράτος.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο επίδοξος ηγέτης δεν γνωρίζει μια σειρά θέματα – κανένας δεν το γνωρίζει όλα.
Το πρόβλημα είναι να μη γνωρίζει ότι δεν γνωρίζει γιατί τότε ουδέποτε θα μάθει.
Κάποια που αισθάνεται ότι βρίσκεται σε θεϊκή αποστολή είναι πολύ πιθανό να μην δεν αντιλαμβάνεται το μέγεθος της πολιτικής ανετοιμότητάς της. 10. Σε αυτό συνηγορεί και η εικόνα της ιδρυτικής εκδήλωσης του νέου κόμματος που την χαρακτήριζε ο ερασιτεχνισμός σε όλα τα επίπεδα – στο στήσιμο, την επικοινωνία, τις ομιλίες.
Ξεκίνησε με μεγάλη καθυστέρηση, ο παρουσιαστής Θ. Αυγερινός μιλούσε όλη την ώρα πίσω από μια γλάστρα, η συμπαρουσιάστριά του Κ. Μουτσάτσου θύμιζε έφηβη που μόλις ξύπνησε από το πρώτο της μεθύσι για να μιλήσει στη Βουλή των Εφήβων.
Αλλά και τα σύμβολα του κόμματος θυμίζουν κακοφτιαγμένο ΑΙ. Όλη η εκδήλωση ήταν cringe. 11. Αυτό δεν είναι απαραίτητά κακό, ίσα ίσα δείχνει ότι πρόκειται για ένα πραγματικά λαϊκό εγχείρημα που δημιουργείται ερασιτεχνικά από τα κάτω, χωρίς επαγγελματίες επικοινωνιολόγους και image makers.
Με δυο λόγια, η Καρυστιανού επιχειρεί ένα αυθεντικό branding και όχι ένα επαγγελματικό re-branding. 12. Η εκδήλωση, όπως και όλο το εγχείρημα, είχε πολλά καρναβαλικά στοιχεία (με την μπαχτινική έννοια), μια, δηλαδή, απελευθέρωση της (πολιτικής) επιθυμίας η οποία μοιάζει να μη χαλιναγωγείται από την αρχή της πραγματικότητας.
Κοινώς, έλεγε ο καθένας το κοντό του και το μακρύ του – άλλη μία απόδειξη ενός αυθεντικά λαϊκού εγχειρήματος.
Το πρόβλημα εδώ είναι ότι δεν υπάρχει εκείνη η ηγεσία και το επιτελείο που θα κατευθύνει αυτή την ανεπεξέργαστη επιθυμία σε ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα δράσης, με ιεράρχηση και αιχμές, με ορατό τον κίνδυνο το εγχείρημα να καταλήξει σε μια κακοφωνία. 13. Επιπλέον, η εκδήλωση και γενικά όλη η επικοινωνία του νέου κόμματος έχει έντονα κιτς, γραφικά και καλτ στοιχεία.
Είναι αυτά που ξένισαν (και τρόμαξαν) περισσότερο τόσο το αριστερό, όσο και το φιλελεύθερο τμήμα του διαδικτύου.
Εδώ έχω να κάνω δύο παρατηρήσεις: πρώτον τέτοια στοιχεία συνοδεύουν κάθε ερασιτεχνικό, λαϊκό εγχείρημα.
Δεύτερον, τέτοιες γραφικές, έως καλτ στιγμές έχει κάθε πολιτικός χώρος, απλώς δεν μπορεί να τις αναγνωρίσει ως τέτοιες γιατί είναι τμήμα της αισθητικής και της «γλώσσας» του.
Όποιος διαφωνεί, μάλλον δεν έχει παρακολουθήσει διήμερο των ΕΑΑΚ, τα πουκάμισα του Γιάνη ή τη Θοδώρα Τζάκρη με Λουμπουτέν γόβες να τραγουδά «μαύρα κοράκια με νύχια γαμψά πέσανε πάνω στην εργατιά». Τα βλέπουν όμως όλοι όσοι δεν μετέχουν της ιδεολογίας και τα κάνουν memes στο διαδίκτυο, βιντεάκια στο Luben ή στην Ομάδα Αλήθειας. 14. Μοναδική ίσως εξαίρεση η ΝΔ, αφού εκεί το μοτίβο είναι καθόλα συναλλακτικό – οι σύνεδροι γλείφουν μέχρι αηδίας τον εκάστοτε αρχηγό και στους διαδρόμους διαπραγματεύονται κυνικά θέσεις και εξουσία.
Λογικό, αφού οι άνθρωποι μπήκαν στην πολιτική, όχι για να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά για να αλλάξουν τον δικό τους κόσμο.
Αυτό που τους κινητοποιεί δεν είναι η ιδεολογία αλλά η μισθοδοσία. 15. Σε κάθε περίπτωση, η αισθητική του νέου εγχειρήματος μαρτυρά - ελλείψει ακόμα άλλων στοιχείων - το πολιτικό του στίγμα, το οποίο παραπέμπει σε ένα μείγμα πατριωτικού ΠΑΣΟΚ και λαϊκής δεξιάς, με σημαντικές εκκλησιαστικές επιρροές.
Ό,τι δηλαδή είναι ο μέσος όρος της ελληνικής κοινωνίας, ιδίως εκτός Αθήνας και στις ηλικίες άνω των 50. 16. Σε ένα μέρος της αριστεράς και του φιλελεύθερου χώρου ετούτη η αισθητική είναι καταφανώς ακροδεξιά.
Αλλά αυτά τα λένε κατά κόρον άνθρωποι που θεωρούν ακροδεξιό οποιονδήποτε δεν χρησιμοποιεί «συμπεριληπτική» γλώσσα με το ουδέτερο άρθρο και το παπάκι (@) και η μόνη βιωματική σχέση που έχουν με οτιδήποτε λαϊκό είναι τα πανηγύρια που πηγαίνουν το καλοκαίρι στην Ικαρία, τα οποία όμως έχουν πάψει προ πολλού να είναι λαϊκά. 17. Η έντονη παρουσία ομογενών στο νέο κόμμα εκλήφθηκε από κάποιους ως συντηρητικό ή και ακροδεξιό χαρακτηριστικό, καθώς μοιάζει να προτάσσει το εθνικό (οι Έλληνες όλου του κόσμου), αντί του λαού (όσοι βρίσκονται στη χώρα – Έλληνες και μετανάστες). Δεν προκύπτει όμως κάτι τέτοιο, οι ομογενείς που μίλησαν ήταν περισσότερο άνθρωποι που εγκατέλειψαν τη χώρα κατά τη διάρκεια της κρίσης και όχι ομογενείς δεύτερης και τρίτης γενιάς.
Το μήνυμα ήταν «βοηθήστε να αλλάξουμε αυτά που σας έδιωξαν από τη χώρα», όχι ο ηρωικός ελληνισμός των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών.
Θα δείξει, ωστόσο, στην πορεία. 18. Είναι φιλορωσικό το νέο κόμμα; Προσπερνάμε το γεγονός ότι αυτή την κατηγορία την απευθύνουν κυρίως άνθρωποι (και χώροι) που συνωστίζονται για να βγάλουν μια φωτογραφία με την Κίμπερλι Γκιλφόιλ.
Η παρουσία προσώπων όπως ο Αυγερινός και ο πρόεδρος της κοινότητας Ελλήνων της Αγίας Πετρούπολης, η φημολογούμενη σχέση με ρωσικά μοναστήρια παραπέμπουν σε μια τέτοια επιρροή.
Σημαίνει αυτό ότι το κόμμα ελέγχεται από τη Ρωσία; Δεν προκύπτει κάτι τέτοιο από τη διακήρυξη η οποία δεν αμφισβητεί τον δυτικό προσανατολισμό της χώρας. 19. Επιπροσθέτως, υπάρχει αρκετός κόσμος στην Ελλάδα που είναι φιλορώσοι και ασφαλώς είναι εύλογο η Ρωσία να θέλει πιο φιλικές προς αυτή πολιτικές δυνάμεις στις ευρωπαϊκές χώρες.
Πάντως, αν το κόμμα το χρηματοδοτεί ο Πούτιν, αποδεικνύεται πολύ τσιγκούνης, καθώς τόσο η εκδήλωση, όσο και η μέχρι τώρα παρουσία του είναι πολύ ερασιτεχνικά και low budget.
Επί της ουσίας, αυτή η συζήτηση, όταν δεν γίνεται σκόπιμα, προδίδει περισσότερο τη ρωσοφοβία συγκεκριμένων χώρων, παρά φωτίζει το ποιόν του νέου εγχειρήματος. 20. Εν ολίγοις και για να το κλείνουμε καθώς αυτό το κείμενο πλησιάζει επικίνδυνα τις 99 λέξεις, το νέο εγχείρημα παραπέμπει σε ένα κόμμα με λαϊκή αναφορά, λαϊκιστική πολιτική δομή και οριζόντια πολιτική απεύθυνση.
Το καινοτόμο στοιχείο είναι η παρουσία της Καρυστιανού ως μητρική φιγούρα εκεί που ο παραδοσιακός λαϊκισμός οργανώνεται γύρω από την περσόνα του ισχυρού (άνδρα) ηγέτη. Η Καρυστιανού φέρει υψηλό συμβολικό φορτίο και δύναμη ταύτισης, αλλά είναι πολιτικά αδύναμη και ανέτοιμη.
Το κόμμα δεν έχει εμφανίσει στιβαρό επιτελείο, δουλεμένο πρόγραμμα και επαγγελματική επικοινωνία, αντιθέτως, μοιάζει να στήνεται πρόχειρα και ερασιτεχνικά. 21. Είναι πολύ νωρίς ακόμα για προβλέψεις, αλλά τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν ένα κόμμα που θα ξεκινήσει ισχυρά δημοσκοπικά, αλλά θα φθίνει όσο περισσότερο αποκαλύπτονται οι πολιτικές ελλείψεις της Καρυστιανού, η ένδεια στελεχών και το ασαφές ή «βαβελικό» πολιτικό στίγμα.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους