Το νέο πλαίσιο για τα πρόστιμα των εκπρόθεσμων φορολογικών δηλώσεων αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές των τελευταίων ετών στη λειτουργία της φορολογικής διοίκησης και επηρεάζει άμεσα...

Πλήρες Κείμενο:

Το νέο πλαίσιο για τα πρόστιμα των εκπρόθεσμων φορολογικών δηλώσεων αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές των τελευταίων ετών στη λειτουργία της φορολογικής διοίκησης και επηρεάζει άμεσα εκατοντάδες χιλιάδες φυσικά πρόσωπα, ελεύθερους επαγγελματίες, μικρές επιχειρήσεις, εταιρείες αλλά και γονείς που υποβάλλουν δηλώσεις για ανήλικα τέκνα.

Μέχρι σήμερα το σύστημα λειτουργούσε σχεδόν μηχανικά: οποιαδήποτε καθυστέρηση στην υποβολή δήλωσης, ακόμη και αν δεν υπήρχε πραγματικός φόρος προς πληρωμή ή ακόμη και αν ο φορολογούμενος δικαιούταν επιστροφή, οδηγούσε αυτόματα σε διοικητικό πρόστιμο.

Τα πρόστιμα αυτά ήταν συνήθως 100 ευρώ για φυσικά πρόσωπα χωρίς βιβλία, 250 ευρώ για επαγγελματίες με απλογραφικά βιβλία και 500 ευρώ για επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία.

Το αποτέλεσμα ήταν να επιβάλλονται εξαιρετικά υψηλές χρηματικές κυρώσεις ακόμη και σε περιπτώσεις όπου το Δημόσιο δεν έχανε ούτε ένα ευρώ εσόδων.

Έτσι δημιουργήθηκε επί χρόνια μια στρέβλωση που προκαλούσε τεράστια αγανάκτηση, επειδή πολίτες τιμωρούνταν αυστηρά για καθαρά τυπικές παραλείψεις, όπως μια καθυστέρηση λίγων ημερών ή η υποβολή μιας διορθωτικής δήλωσης με ελάχιστη φορολογική διαφορά.

Με το νέο νομοθετικό καθεστώς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επιχειρεί να αλλάξει αυτή τη λογική και να συνδέσει το πρόστιμο με το πραγματικό φορολογικό αποτέλεσμα και όχι απλώς με την τυπική εκπρόθεσμη ενέργεια.

Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι καταργείται η επιβολή προστίμου στις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος όταν το εκκαθαριστικό είναι μηδενικό, όταν είναι πιστωτικό δηλαδή προκύπτει επιστροφή φόρου ή όταν το χρεωστικό ποσό που βγαίνει προς πληρωμή δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.

Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ένας πολίτης που ξέχασε να υποβάλει δήλωση αλλά τελικά είτε δεν χρωστά καθόλου είτε χρωστά ένα μικρό ποσό δεν θα αντιμετωπίζει πλέον το παράλογο φαινόμενο να του επιβάλλεται πρόστιμο ίσο ή και μεγαλύτερο από τον ίδιο τον φόρο.

Για παράδειγμα στο προηγούμενο καθεστώς μπορούσε κάποιος να χρωστά φόρο 18 ευρώ αλλά να του επιβληθεί πρόστιμο 100 ευρώ μόνο και μόνο επειδή καθυστέρησε τη δήλωση.

Πλέον αυτό σταματά.

Η ρύθμιση επεκτείνεται επίσης στις δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα, δηλαδή σε δηλώσεις που δεν δημιουργούν φορολογική υποχρέωση αλλά έχουν ενημερωτικό ή διαδικαστικό χαρακτήρα.

Μέχρι τώρα ακόμη και αυτές οι δηλώσεις μπορούσαν να προκαλέσουν πρόστιμα, παρά το γεγονός ότι δεν συνδέονταν με απώλεια δημοσίων εσόδων.

Με το νέο σύστημα η λογική αλλάζει και η εκπρόθεσμη υποβολή τέτοιων δηλώσεων δεν θα τιμωρείται.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ρύθμιση για έμμεσους φόρους, τέλη και εισφορές, εκτός ΦΠΑ και ΦΜΑ.

Αν το ποσό φόρου που προκύπτει προς πληρωμή είναι έως 100 ευρώ, δεν θα επιβάλλεται πρόστιμο ούτε στις αρχικές ούτε στις τροποποιητικές δηλώσεις.

Αυτό αφορά πλήθος περιπτώσεων μικρών φορολογικών υποχρεώσεων που μέχρι σήμερα μπορούσαν να προκαλέσουν υπέρμετρες κυρώσεις.

Αντίστοιχα προβλέπεται απαλλαγή από πρόστιμα και στις εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων όταν το ποσό προς απόδοση δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ, με εξαίρεση τις δηλώσεις φόρου τυχερών παιγνίων.

Μία ακόμη πολύ σημαντική αλλαγή αφορά τις περιπτώσεις ανηλίκων.

Το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει ότι σε πολλές περιπτώσεις οι δηλώσεις που σχετίζονται με ανήλικους ή με φορολογικές υποχρεώσεις που ανάγονται σε περίοδο ανηλικότητας δεν θα πρέπει να επιβαρύνονται με πρόστιμα.

Έτσι καταργούνται τα πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου αλλά και για δηλώσεις ενηλίκων που αφορούν φορολογικές υποχρεώσεις προηγούμενων ετών κατά τα οποία το πρόσωπο ήταν ανήλικο.

Επιπλέον καλύπτεται και το κομμάτι της φορολογικής δήλωσης γονέα που περιλαμβάνει εισόδημα ανήλικου τέκνου το οποίο προστίθεται στο εισόδημα του γονέα.

Εξαιρετικά σημαντικές είναι οι αλλαγές και για τις τροποποιητικές δηλώσεις.

Μέχρι σήμερα πολλοί φορολογούμενοι απέφευγαν να διορθώσουν λάθη επειδή φοβούνταν ότι θα χρεωθούν πρόστιμο, ακόμη και αν η διαφορά φόρου ήταν ελάχιστη.

Πλέον αν κάποιος υποβάλει εκπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση εισοδήματος και η επιπλέον φορολογική επιβάρυνση που προκύπτει δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ, δεν θα πληρώνει πρόστιμο.

Το ίδιο ισχύει και για τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ ή παρακρατούμενου φόρου όταν η αρχική δήλωση είχε κατατεθεί εμπρόθεσμα.

Έτσι το σύστημα ενθαρρύνει πλέον τη διόρθωση λαθών αντί να τιμωρεί τον φορολογούμενο που προσπαθεί να συμμορφωθεί.

Στον τομέα του ΦΠΑ η κυβέρνηση δεν καταργεί πλήρως τα πρόστιμα αλλά προχωρά σε σημαντική μείωση.

Στις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ όπου δεν προκύπτει φόρος προς πληρωμή, το πρόστιμο περιορίζεται πλέον στα 100 ευρώ αντί για 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν ανάλογα με την κατηγορία βιβλίων της επιχείρησης.

Αυτό σημαίνει μεγάλη ελάφρυνση κυρίως για μικρές επιχειρήσεις και επαγγελματίες που συχνά επιβαρύνονταν δυσανάλογα.

Επιπλέον καταργείται το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.

Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της νέας νομοθεσίας είναι η αναδρομική ισχύς.

Οι αλλαγές δεν ισχύουν μόνο από σήμερα και μετά αλλά ανατρέχουν έως τις 19 Απριλίου 2024.

Αυτό σημαίνει ότι πολίτες και επιχειρήσεις που μέσα στα τελευταία δύο χρόνια πλήρωσαν πρόστιμα για περιπτώσεις που πλέον απαλλάσσονται, αποκτούν δικαίωμα επιστροφής χρημάτων ή συμψηφισμού.

Αν για παράδειγμα κάποιος πλήρωσε 100 ευρώ πρόστιμο για εκπρόθεσμη δήλωση από την οποία προέκυπτε μηδενικός φόρος, το ποσό αυτό δεν θα παραμείνει στα κρατικά ταμεία αλλά θα πρέπει να επιστραφεί.

Αντίστοιχα αν επιβλήθηκε πρόστιμο 250 ή 500 ευρώ σε δήλωση ΦΠΑ χωρίς χρεωστικό αποτέλεσμα, το πρόστιμο θα επανυπολογιστεί στα 100 ευρώ και η διαφορά θα επιστραφεί ή θα συμψηφιστεί με άλλες οφειλές. Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει ειδικές εγκυκλίους και τεχνικές οδηγίες για τον τρόπο εφαρμογής της διαδικασίας.

Σε πολλές περιπτώσεις η διόρθωση θα γίνεται αυτόματα μέσα από επανεκκαθάριση των πράξεων επιβολής προστίμου.

Σε άλλες περιπτώσεις ενδέχεται να απαιτηθεί αίτηση από τον φορολογούμενο ή ηλεκτρονική διαδικασία συμψηφισμού.

Επίσης αν μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου ένα πρόστιμο δεν είχε ακόμη εισπραχθεί ή η διαδικασία βεβαίωσης δεν είχε ολοκληρωθεί, τότε η διαδικασία θα σταματά και το ποσό δεν θα αναζητείται πλέον από το Δημόσιο.

Η συνολική φιλοσοφία του νέου συστήματος είναι ότι η φορολογική διοίκηση πρέπει να ξεχωρίζει τις πραγματικές φορολογικές παραβάσεις από τις απλές διαδικαστικές καθυστερήσεις χωρίς ουσιαστική ζημία για το κράτος.

Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να περιοριστεί η υπερβολική γραφειοκρατική πίεση προς πολίτες και επαγγελματίες, να μειωθούν χιλιάδες μικρές φορολογικές διαμάχες και να αποκατασταθεί μια αίσθηση αναλογικότητας στις διοικητικές κυρώσεις.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους