Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η Αγία Σοφία, το διαμάντι της Κωνσταντινούπολης Το διαμάντι που κόσμησε τη Βασιλεύουσα και έγινε το σήμα της Πόλης, ήταν ο περικαλλής ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας.

Η εκκλησία χτίστηκε πάνω στα ερείπια της παλιάς ορθογώνιας βασιλικής, που κάηκε στο 532 στη Στάση του Νίκα.

Το έργο ανέλαβαν δυο σπουδαίοι αρχιτέκτονες και μαθηματικοί, ο Ανθέμιος ο Τραλλεύς και ο Ισίδωρος ο Μιλήσιος, οι ίδιοι που είχαν κατασκευάσει και τον αριστουργηματικό ναό των Αγίων Σέργιου και Βάκχου.

Ο νέος ναός της Αγίας Σοφίας σχεδιάστηκε στο πρότυπο του πρόσφατου μικρότερού του ναού.

Οι εργασίες κατασκευής του ναού άρχισαν αμέσως μετά την καταστολή της Στάσης του Νίκα, τον Φεβρουάριο του 532 και τελείωσαν τον Δεκέμβριο του 537, διήρκεσαν δηλαδή μόνο πέντε χρόνια και 10 μήνες.

Εργάστηκαν πάνω από 10.000 εργάτες και τεχνίτες και για το χτίσιμό του χρησιμοποιήθηκαν τα καλύτερα υλικά από όλο τον κόσμο.

Εξαιρετικά μάρμαρα σε διάφορους χρωματισμούς από την Εύβοια, τη Φρυγία, τη Θράκη, την Αίγυπτο και αλλού, πολύτιμες πέτρες όλων των λογιών, αριστουργηματικές εικόνες, σπουδαία έργα τέχνης και άφθονο χρυσάφι και ασήμι.

Το κόστος κατασκευής ήταν τεράστιο, εκατομμύρια χρυσά νομίσματα ξοδεύτηκαν αφειδώς, αλλά ο επιδέξιος (‘υπουργός’ των Οικονομικών του Ιουστινιανού) Ιωάννης Καππαδόκης, εύρισκε πάντα τρόπους να εξασφαλίζει την χρηματοδότηση, αφού ο Ιουστινιανός δεν ήθελε να σταματήσουν οι εργασίες του ούτε για μια μέρα.

Κάθε μέρα σχεδόν πήγαινε στο εργοτάξιο και παρακολουθούσε την πρόοδο των εργασιών, κάνοντας παρατηρήσεις και υποδείξεις στους αρχιτέκτονες.

Τον ναό κοσμούσαν δεκάδες ψηφιδωτά υψηλής τεχνικής και τέχνης, τα οποία παρίσταναν εικόνες του Ιησού, της Παναγίας, πολλών Αγίων, προφητών, αγγέλων, αλλά και αυτοκρατόρων.

Η επιγραφή στην Αγία Τράπεζα αναφέρει: «Τα σα εκ των Σων σοι προσφέρομεν οι δούλοι σου Χριστέ, Ιουστινιανός και Θεοδώρα…». Στο προαύλιο του ναού, λέγεται ότι υπήρχε κρήνη στην οποία ήταν γραμμένη η καρκινική επιγραφή ΝΙΨΟΝΑΝΟΜΗΜΑΤΑΜΗΜΟΝΑΝΟΨΙΝ (Πλύνε όχι μόνο το πρόσωπό σου, αλλά και τις αμαρτίες σου). Η Αγία Σοφία δεν ήταν μόνο επιβλητικό κτίσμα εξωτερικά.

Το εσωτερικό του ναού ήταν ακόμα πιο επιβλητικό και μεγαλοπρεπές.

Γύρω από τον τεράστιο τρούλο που έμοιαζε να αιωρείται, υπήρχαν 100 παράθυρα που μαζί με τα 1000 αναμμένα καντήλια φώτιζαν τους 107 κίονες κατασκευασμένους από όλων των λογιών και χρωμάτων μάρμαρα.

Στην κορυφή των κιόνων υπήρχαν λεπτοδουλεμένα κιονόκρανα.

Πάνω από 1000 ιερείς, διάκονοι, υποδιάκονοι, διακόνισσες, ψάλτες, αναγνώστες, καντηλανάφτες, νεωκόροι, θυρωροί, υπηρέτες και άλλοι είχαν επιλεγεί για να υπηρετήσουν στον ναό, αυτό το αρχιτεκτονικό θαύμα.

Στα εγκαίνια του ναού της Αγίας Σοφίας που έγιναν στις 27 Δεκεμβρίου του 537, κλήθηκε όλος ο λαός της Κωνσταντινούπολης και ο Ιουστινιανός διέταξε και έσφαξαν χιλιάδες βοοειδή, αρνιά, αίγες, ελάφια, χοίρους και ορνιθοειδή και διανεμήθηκαν μαζί τους και τεράστιες ποσότητες ψωμιού.

Σύμφωνα με το θρύλο, μόλις μπήκε ο αυτοκράτορας μέσα, εντυπωσιασμένος από την μεγαλοπρέπεια που έβλεπε μπροστά του αναφώνησε: «Δόξα τω Θεώ τω καταξιώσαντί με τοιούτον έργον επιτελέσαι.

Νενίκηκά σε Σολομών». Μετά από είκοσι χρόνια, το 557, επί βασιλείας του Ιουστίνου Β’ (ανιψιού του Ιουστινιανού), ένας μεγάλος σεισμός έριξε τον θαυμαστό τρούλο της Αγίας Σοφίας, πάνω στην Αγία Τράπεζα.

Την ανακατασκευή του ανέλαβε και περαίωσε ο ανιψιός του Ισίδωρου, ο Ισίδωρος ο Νεότερος.

Από τότε η Αγία Σοφία έμεινε ως σήμερα, όπως την ξέρουμε, με μοναδικές προσθήκες τους μουσουλμανικούς μιναρέδες που προστέθηκαν μετά την άλωση της Πόλης.

Ο ναός αυτός καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής της Βυζαντινής αυτοκρατορίας αποτέλεσε την έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου και ήταν ο σημαντικότερος της χριστιανικής ορθοδοξίας.

Εκεί γίνονταν οι στέψεις των αυτοκρατόρων και των πατριαρχών, καθώς και οι δοξολογίες και τα επινίκια μετά την επιστροφή των βασιλέων από νικηφόρους πολέμους.

Το 1204 οι Φράγκοι λεηλάτησαν το ναό και άρπαξαν τους περισσότερους από τους θησαυρούς του και τις εικόνες του.

Την περίοδο 1204-61 η Αγία Σοφία λειτούργησε ως ρωμαιοκαθολικός και από το 1261 ως το 1453 πάλι ως ορθόδοξος.

Το 1453 όταν η Πόλη αλώθηκε από τους Οθωμανούς, ο ναός μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος, οπόταν και ασβεστώθηκαν οι περίφημες τοιχογραφίες του, γιατί η απεικόνιση ανθρώπων θεωρείται αμαρτία από το Ισλάμ.

Από το 1935 η Αγία Σοφία μετατράπηκε σε Μουσείο στα πλαίσια της εκσυγχρονιστικής πολιτικής του αναμορφωτή της σύγχρονης Τουρκίας Κεμάλ Ατατούρκ. Το Αμερικανικό Βυζαντινό Ινστιτούτο ανέλαβε τον καθαρισμό και την αποκάλυψη των ψηφιδωτών.

Σήμερα ο ναός εξακολουθεί να είναι μουσείο και εκεί γίνονται συχνά διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Τον Ιούλιο 2020 με απόφαση του Τούρκου προέδρου Ταγίπ Ερντογάν ο ναός της Αγίας Σοφίας έγινε και πάλι μουσουλμανικό τέμενος.

Πάντως για δέκα τέσσερις αιώνες ως σήμερα, αυτό το μεγάλο έργο του Ιουστινιανού, εξακολουθεί να θαυμάζεται και θεωρείται ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα κατασκευής και μεγαλοπρέπειας. Stavros Stafylakis

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους