Ένα μυθιστόρημα που δεν θα διαβάσετε ποτέ Όταν διαβάζεις πολύ, και μάλιστα λογοτεχνία, συχνά έχεις αυτήν την περίεργη αίσθηση: «Αυτό που διαβάζω τώρα δεν πρόκειται να το διαβάσει κανείς άλλος.» Αυτή...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ας κάνουμε ένα τεστ.

Πόσες/οι από εσάς διαβάζετε τουλάχιστον ένα μυθιστόρημα το μήνα; Μην απαντήσετε, σκεφτείτε το μόνο μέσα σας.

Ακόμα κι αν ανήκετε σ’ αυτή την πολύ μικρή ομάδα ανθρώπων που διαβάζει 12 μυθιστορήματα (όχι γενικώς βιβλία) τον χρόνο (και δεν λέτε ψέματα στον εαυτό σας), τότε, αν υποθέσουμε πως θα κρατήσετε αυτή τη συνήθεια με συνέπεια για 50 χρόνια (πάρα πολλά βάζω αλλά δεν πειράζει), θα φτάσετε κάποια στιγμή τα 600.

Σε πόσα από αυτά τα 600 θα συναντηθούμε; Για να δούμε: Τι διαβάζετε; Διαβάζετε μεγάλη λογοτεχνία ή τα σύγχρονα Άρλεκιν; Αν κρίνω από τις πωλήσεις τότε αυτή η μικρή ήδη ομάδα με την οποία μπορώ να συναντηθώ, συρρικνώνεται.

Πάμε σ’ εσάς που επιλέγετε προσεκτικότερα.

Πόσο προσεκτικά όμως; Είναι βέβαιο (από ό,τι βλέπω γύρω μου) πως ένα μεγάλο μέρος αυτών που διαβάζετε είναι εντελώς εφήμερα.

Βιβλία συγγραφέων που γράφουν με το κιλό, βιβλία συγγραφέων που δεν έπρεπε να εγκαταλείψουν τη βασική τους εργασία, βιβλία συγγραφέων-αντιγραφέων, βιβλία που διαβάζονται γρήγορα και ξεχνιούνται ακόμη γρηγορότερα, βιβλία που έκαναν κάποιο μικρό θόρυβο και χάθηκαν έπειτα στην αιώνια λογοτεχνική λήθη.

Ε, ωραία, για πες μας εσύ τι πρέπει να διαβάζουμε τότε, σας ακούω να μου απαντάτε μισο-θυμωμένα, μισο-ειρωνικά.

Καταρχάς μη θυμώνετε γιατί το θέμα μου είναι άλλο.

Αλλά μιας και ρωτήσατε: Πιστεύω, πως ο άνθρωπος πρέπει μέσα σ’ αυτό το διάστημα που θα περάσει πάνω στον πλανήτη μας να κάνει κάποια πράγματα για τον εαυτό του και κάποια για τους άλλους – για να μπορεί να πει ότι έζησε ως άνθρωπος και όχι απλώς ως θηλαστικό.

Δεν πρόκειται τώρα να τα απαριθμήσω, άλλωστε ρυθμίζουν μόνο τη δική μου συμπεριφορά.

Θα αναφέρω μόνο ένα, μια που το συζητάμε: Ο άνθρωπος (που ζει μια ζωή που αξίζει να τη ζήσεις), θα πρέπει να αγγίξει με όλα τα αισθητήρια όργανά του τα μεγάλα επιτεύγματα του ανθρώπινου πολιτισμού.

Όσο περισσότερα μπορεί, για όσο περισσότερο μπορεί.

Αφήνω όλα τα υπόλοιπα και φτάνω αμέσως στη λογοτεχνία και ειδικά στο μυθιστόρημα.

Υπάρχουν, θεωρώ, καμιά 100αριά συγγραφείς που δεν πρέπει να πεθάνεις πριν τους γνωρίσεις.

Μέχρι να το πετύχεις αυτό, ό,τι άλλο διαβάζεις είναι καθαρό χάσιμο χρόνου.

Μια που σας έκανα ήδη να θυμώσετε, δεν φοβάμαι και συνεχίζω: Δηλαδή τι διάβασες και δεν βρήκες χρόνο για τον Φράνκεστάιν, για το Πόλεμος και Ειρήνη, για τους Άθλιους, για την Ιστορία των Δύο Πόλεων, για τους Αδελφούς Καραμαζόφ, για το Περηφάνεια και Προκατάληψη, για τις Χαμένες Προσδοκίες, για τα Ανεμοδαρμένα Ύψη, για την Αισθηματική Αγωγή, για το Μόμπυ Ντικ, για το Μίντλμαρτς, για το Κόκκινο και το Μαύρο; Αν έστω και ένας από αυτούς τους 12 τίτλους δεν σας λέει κάτι, τότε έχουμε μεγάλο πρόβλημα.

Εάν έχετε διαβάσει 2-3 μόνο από αυτά, βιαστείτε.

Τικ τοκ, τικ τοκ.

Εάν πάλι δεν καταλαβαίνετε καν τι σας λέω ή γιατί θεωρώ τόσο σημαντικό να τα διαβάσετε όλα αυτά, τότε σας παρακαλώ συνεχίστε το σκρολ, βρίσκεστε σε λάθος ανάρτηση.

Εδώ, κάποια/ος που διαβάζει συστηματικά σύγχρονη λογοτεχνία μπορεί να έχει πολλές αντιρρήσεις.

ΟΚ, διαβάζω.

Αλλά δεν διαβάζω παλιατζούρες αλλά τα τελευταία μπούκερ, τους νομπελίστες, τους βραβευμένους, όσους εκφράζουν τη γενιά μου, τους 21c, τους ταλαντούχους, τους χοτ, τους κοντροβέρσιαλ, την queer μαύρη βρετανική λογοτεχνία κλπ.

ΟΚ, το ακούω.

Σας σέβομαι.

Εσείς τουλάχιστον διαβάζετε καλά βιβλία και αυτό μόνο κακό δεν είναι, το αντίθετο, σας χαίρομαι.

Αλλά τι νόημα έχει η σύγχρονη τέχνη αν δεν έχεις δει πρώτα τον Ραφαήλ, τον Μικελάντζελο, τον Ντα Βίντσι, τον Καραβάτζιο, τον Μπρούγκελ, τον Βερμίαρ, τον Νταβίντ, τον Μονέ (και τον Μανέ), τον Βαν Γκογκ, τον Πικάσο, τον Ματίς, την Οκίφ, κλπ κλπ να μην συνεχίσω, σίγουρα πολλούς έχω ξεχάσει.

ΟΚ, να διαβάσεις Ατσέμπε αλλά τι θα καταλάβεις αν δεν έχεις διαβάσει πρώτα Κόνραντ; O ίδιος ο Ατσέμπε θα σε υποχρέωνε και μετά θα σου έβγαζε και έναν λόγο για να σου εξηγήσει γιατί η Καρδιά του Σκότους είναι ένα βαθιά ρατσιστικό αριστούργημα.

Όμως φτάσαμε μέχρι εδώ, σας κούρασα και σας εκνεύρισα και ακόμα δεν μπήκα στο θέμα.

Ε, από όλους εσάς, πόσες/οι διαβάζετε συστηματικά λογοτεχνία του 18ου και του 19ου αιώνα όπως εγώ (αποκλειστικά μέχρι να ολοκληρώσω όλα όσα θέλω); Υποθέτω πολλοί λίγοι και όσο περνάνε τα χρόνια και λιγότεροι.

Οπότε είναι σχεδόν αδύνατο να πετύχεις κάποιον που να διαβάζει έναν ήσσονα Βικτωριανό συγγραφέα, τον Anthony Trollope.

Εγώ τον είχα στο μυαλό μου, βέβαια, για να διαβάσω 2-3 αντιπροσωπευτικά του έργα.

Αλλά ένας φίλος Αμερικανός διπλωμάτης (που ελπίζω να δει αυτήν την ανάρτηση γιατί είμαστε φίλοι και στο Facebook), κάποια στιγμή το 2015, νομίζω, μου είπε ακριβώς αυτό: «Πρέπει να διαβάσεις Trollope.

Θα σου αρέσει πολύ.

Θα με θυμηθείς.» Αλλά για να διαβάσεις Trollope στην Ελλάδα είναι δύσκολο.

Πρώτον πρέπει να τον γνωρίζεις, να τον έχεις ακουστά.

Δεύτερον θα πρέπει να διαβάζεις τα μυθιστορήματα στο πρωτότυπο (μόνο δύο του μυθιστορήματα κυκλοφορούν στα ελληνικά από τα 47 που έχει γράψει – και μπράβο στο Gutenberg που τα έβγαλε στην ωραία σειρά orbis literae – για την ποιότητα της μετάφρασης δεν έχω άποψη). Τρίτον, θα πρέπει να διαβάζεις πολύ, αλλά πολύ λέμε.

Η πρώτη σειρά 6 μυθιστορημάτων του που διάβασα (Chronicles of Barsetshire novels), έφτασε τις 3.000 σελίδες.

Τώρα είμαι στη δεύτερη που είναι και μεγαλύτερη (Palliser novels). Αυτές οι δύο σειρές συνδέονται και μεταξύ τους με τον τρόπο που συνδέονται τα 91 μυθιστορήματα στην Ανθρώπινη Κωμωδία του Μπαλζάκ (που φυσικά τα διάβασα όλα, συν κάποια μισοαρχινισμένα), αποτελούν, δηλαδή, μια τοιχογραφία της βρετανικής κοινωνίας, της αγγλικής επαρχίας ιδίως, της αγγλικανικής εκκλησίας και της κεντρικής πολιτικής σκηνής.

Φτάνουμε επιτέλους στο επίδικο.

Ακόμα κι αν υπάρχει ανάμεσά σας κάποια/ος που έχει διαβάσει Trollope, πόσο πιθανό είναι να διαβάζει αυτό που διαβάζω τώρα, το Can You Forgive Her?, το πρώτο μυθιστόρημα-βάση των Palliser novels, κάτι σαν το Μπαρμπα-Γκοριό για τον Μπαλζάκ; Και που θα έχει (ή προτίθεται να) διαβάσει και τα άλλα πέντε στη σειρά; Οι πιθανότητες είναι σχεδόν μηδενικές.

Σε πλανητικό επίπεδο θα υπάρχουν, υποθέτω, μερικές εκατοντάδες το πολύ.

Σε έναν κόσμο δισεκατομμυρίων ανθρώπων, η πραγματική αναγνωστική συγγένεια είναι σχεδόν στατιστικό λάθος.

Η αίσθηση αυτή, δεν είναι ακριβώς αίσθηση μοναξιάς αλλά το εντελώς αντίθετο.

Αισθάνεσαι μια τέτοια ψυχική σύνδεση με τον συγγραφέα που είναι ανεπανάληπτη.

Δεν την αισθάνεσαι αυτή τη σύνδεση με αυτούς που τους μοιράζεσαι με εκατομμύρια αναγνώστες.

Είναι όπως όταν διαβάζω ένα χαμένο γράμμα, σαν μια επιστολή του Κολοκοτρώνη που διάβασα χθες το βράδυ, στις 2 μετά τα μεσάνυχτα, μια φοβερή επιστολή απελπισίας, ζουλιγμένη σε ένα αρχείο, που ίσως δεν την είχε διαβάσει κανείς εδώ και διακόσια χρόνια.

Είναι σαν να έγραψε σε μένα τον ίδιο ο Κολοκοτρώνης.

Γιατί τελικώς υπήρξε κάποιος που την κρατά στα χέρια του, έλαβε το απελπισμένο μήνυμά του και τον κατάλαβε, μπόρεσε να μπει στη θέση του, να υιοθετήσει τη ματιά του.

Αυτό τη δυνατότητα σου προσφέρει ένας μεγάλος συγγραφέας και αυτή τη μοναδική αίσθηση σου εξασφαλίζει η αναγωστική μοναξιά.

Δεν απάντησα στο σημαντικό ερώτημα που θα έχετε οι ελάχιστες/οι που αντέξατε μέχρι εδώ: Είναι τελικώς καλό αυτό το μυθιστόρημα που διαβάζεις (και μας ζάλισες), το Can You Forgive Her? Φυσικά και είναι.

Για την ακρίβεια είναι ένα μικρό αριστούργημα.

Όχι τόσο μικρό βέβαια. 900 σελίδες στην έκδοση της Οξφόρδης που έχω. Γι’ αυτό και μάλλον δεν θα το διαβάσετε ποτέ.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους