Είχα μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον φίλο δημοσιογράφο Γιάννης Χαραλαμπίδης γύρω από τον επερχόμενο τουρκικό νόμο για τις θαλάσσιες ζώνες καθώς δεν αφορά απλώς ένα ακόμη πολιτικό ή επικοινωνιακό...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Πρόκειται για προσπάθεια θεσμοποίησης μιας συνολικής στρατηγικής αντίληψης, δηλαδή της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας», με στόχο να αποκτήσει εσωτερική νομική συνοχή και διεθνή πολιτική χρησιμότητα.

Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες, η τουρκική κυβέρνηση βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας του «Νόμου περί Θαλάσσιων Ζωνών Δικαιοδοσίας», ο οποίος θα ορίζει το πλαίσιο αρμοδιοτήτων και διεκδικήσεων της Τουρκίας σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Μαύρη Θάλασσα.

Από ελληνικής πλευράς, η επίσημη στάση μέχρι στιγμής είναι συγκρατημένη, με αναμονή του τελικού κειμένου και αξιολόγηση των επιμέρους διατάξεων πριν υπάρξει αντίδραση.

Αυτή η επιλογή έχει λογική σε διπλωματικό επίπεδο, διότι αποφεύγει να νομιμοποιήσει πολιτικά μια τουρκική πρωτοβουλία πριν ακόμη αποκτήσει συγκεκριμένη μορφή.

Ωστόσο, υπάρχει και η αντίθετη ανάγνωση, ότι η παθητική αναμονή επιτρέπει στην Τουρκία να δημιουργεί σταδιακά τετελεσμένα στο επίπεδο της αφήγησης, του διεθνούς διαλόγου και της «κανονικοποίησης» των διεκδικήσεών της.

Η ουσία είναι πως η Άγκυρα δεν επιχειρεί να αλλάξει το διεθνές δίκαιο, αυτό δεν μπορεί να το κάνει μονομερώς.

Επιχειρεί όμως να δημιουργήσει: • εσωτερικό νομικό υπόβαθρο, • διοικητικό μηχανισμό εφαρμογής, • πολιτική συνέχεια ανεξαρτήτως κυβερνήσεων, • και κυρίως διαπραγματευτική βάση για μελλοντικές κρίσεις ή συνομιλίες.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η Τουρκία μετατρέπει μια ιδεολογική-στρατηγική θεωρία σε κρατική νομοθεσία.

Αυτό έχει σημασία όχι επειδή παράγει αυτομάτως διεθνές έννομο αποτέλεσμα, που σύμφωνα με τις δηλώσεις της ελληνικής κυβερνήσεως σωστά επισημαίνει ότι δεν το παράγει, αλλά επειδή δημιουργεί ένα μόνιμο πλαίσιο μέσω του οποίου: • θα εκδίδονται NAVTEX, • θα δικαιολογούνται έρευνες, • θα αδειοδοτούνται γεωτρήσεις, • θα προβάλλονται διεκδικήσεις σε διεθνείς οργανισμούς, • και θα ασκείται πίεση σε τρίτους παίκτες (εταιρείες ενέργειας, ΕΕ, ΝΑΤΟ). Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι, σύμφωνα με διαρροές, το νομοσχέδιο ενδέχεται να μην περιλαμβάνει ρητά ούτε τον όρο «Γαλάζια Πατρίδα» ούτε αναφορές σε «γκρίζες ζώνες». Αυτό πιθανόν δείχνει μια πιο ώριμη τουρκική τακτική για αποφυγή ακραίας ρητορικής ώστε να παρουσιαστεί το πλαίσιο ως «τεχνικός νόμος θαλάσσιας δικαιοδοσίας» και όχι ως αναθεωρητική πολιτική.

Με άλλα λόγια, η Τουρκία ίσως επιχειρεί να «ντύσει» πολιτικά τις διεκδικήσεις της με πιο θεσμική και λιγότερο επιθετική γλώσσα, ώστε να δυσκολέψει την ευρωπαϊκή και διεθνή αντίδραση.

Η στρατηγική της Άγκυρας φαίνεται να κινείται σε τέσσερις άξονες: 1. Νομική κατοχύρωση εσωτερικά Δημιουργία ενιαίου πλαισίου για χωρικά ύδατα, ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδα και ειδικές θαλάσσιες ζώνες. 2. Διαπραγματευτική πίεση προς Ελλάδα και Κύπρο Η Τουρκία επιδιώκει να επιβάλει την αντίληψη ότι υπάρχουν «αμφισβητούμενες περιοχές» που χρειάζονται πολιτική διευθέτηση. 3. Διεθνής εξοικείωση με τις τουρκικές θέσεις Ακόμη και αν απορρίπτονται νομικά, οι συνεχείς αναφορές δημιουργούν σταδιακά «γκριζάρισμα» της εικόνας προς τρίτους. 4. Σύνδεση γεωπολιτικής και ενέργειας Η Ανατολική Μεσόγειος συνδέεται με ενεργειακούς δρόμους, καλώδια, LNG, θαλάσσια πάρκα και στρατηγικές υποδομές.

Το ερώτημα για την Ελλάδα είναι αν αρκεί μια αμυντική-αντιδραστική στάση.

Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι απαιτείται πιο ενεργητική στρατηγική: • ολοκλήρωση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, • περαιτέρω συμφωνίες ΑΟΖ, • ευρωπαϊκή θεσμοποίηση των ελληνικών θέσεων, • και συνεχής διεθνής νομική τεκμηρίωση.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Αθήνα πρέπει να επιδιώξει να παρουσιάσει το θέμα όχι ως διμερές ελληνοτουρκικό ζήτημα αλλά ως πρόβλημα ευρωπαϊκής κυριαρχίας και σταθερότητας.

Αυτή η διάσταση αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα όσο η ΕΕ επενδύει σε ενεργειακές και αμυντικές υποδομές στην Ανατολική Μεσόγειο.

Συνολικά, ο τουρκικός νόμος, ανεξάρτητα από την τελική μορφή του, αποτελεί μέρος μιας μακροχρόνιας στρατηγικής, όχι απαραίτητα για άμεση σύγκρουση, αλλά για σταδιακή μεταβολή των όρων του παιχνιδιού στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση για την ελληνική πολιτική και διπλωματία. Μπορείτε να ακούσετε στο σύνδεσμο:

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους