Original Post

Πλήρες Κείμενο:

2. Ελβετία και Καποδίστριας: Η Ελβετική Συνομοσπονδία του 1815

-------------------------------------------------------------------------- Η Ελβετική Συνομοσπονδία γεννήθηκε επίσημα το 1291 (με τη θρυλική Συμμαχία του Ρύτλι μεταξύ των τριών πρώτων καντονιών: Ούρι, Σβιτς και Ουντερβάλντεν). Μέχρι την εποχή του Καποδίστρια (1813), αυτή η Συνομοσπονδία μετρούσε ήδη πάνω από 500 χρόνια ζωής, έχοντας επεκταθεί σταδιακά σε 13 και αργότερα σε περισσότερα καντόνια αλλά ήταν δομημένη σε αυστηρά φεουδαρχικά πρότυπα. Ο Ναπολέοντας είχε εισβάλει στην Ελβετία, επιβάλλοντας ένα συγκεντρωτικό γαλλικό μοντέλο, τη λεγόμενη Ελβετική Δημοκρατία, η οποία απέτυχε παταγωδώς.

Μετά την πτώση του Ναπολέοντα, τα καντόνια ήταν στα πρόθυρα εμφυλίου πολέμου γιατί τα παλαιά και συντηρητικά ήθελαν να ξαναυποδουλώσουν τα νέα και φιλελεύθερα καντόνια. Ο Καποδίστριας πήρε αυτή την ήδη υπάρχουσα, σπασμένη παράδοση αιώνων και της έδωσε μια σύγχρονη, ισορροπημένη νομική μορφή μέσω του (Συν)ομοσπονδιακού Συμφώνου* του 1815.

Τί έκανε ο Καποδίστριας το 1815; Γιατί δεν ήταν απλή «επιστροφή στο παρελθόν»;

----------------------------------------------------------------------- Ο Καποδίστριας δεν γύρισε το ρολόι πίσω αλλά η στρατηγική του βασίστηκε στην ιστορία της χώρας.

Κράτησε τα προοδευτικά κέρδη της ναπολεόντειας περιόδου και τα έντυσε με τον μανδύα της παραδοσιακής ελβετικής νομιμότητας, ώστε να γίνουν αποδεκτά από τους συντηρητικούς.

Συγκεκριμένα, συνέβαλε αποφασιστικά στη μόνιμη ανεξαρτησία των νέων καντονιών (Βω, Αργοβίο, Τιτσίνο, Θουργοβία, Σεν Γκάλεν, Γκριζόν) και καθιέρωσε την ισοτιμία δηλαδή ότι δεν υπάρχουν πλέον «υποτελείς περιοχές» στην Ελβετία.

Όλα τα καντόνια (παλαιά αριστοκρατικά και νέα φιλελεύθερα) ήταν πλέον απολύτως ισότιμα μέλη της Συνομοσπονδίας.

Επιπρόσθετα, συνέταξε το κείμενο για τη διαρκή διεθνή ουδετερότητα της Ελβετίας στο Συνέδριο της Βιέννης με το οποίο απαγόρευσε στις Μεγάλες Δυνάμεις να ξαναανακατευτούν στα εσωτερικά της χώρας, δίνοντας στους Ελβετούς τον χρόνο και την ασφάλεια να εξελιχθούν μόνοι τους.

Από που εμπνεύστηκε ο Καποδίστριας για τη πολιτειακή αυτή στρατηγική**;

------------------------------------------------------------------------- 1. Η μεγαλύτερη έμπνευση του Καποδίστρια ήταν η ίδια η πατρίδα του.

Συγκεκριμένα, ο Καποδίστριας είχε ζήσει από πρώτο χέρι την κατάρρευση της φεουδαρχικής Βενετοκρατίας στα Επτάνησα (Ιόνιο κράτος). Όταν το 1801 στάλθηκε στην Κεφαλονιά για να καταστείλει την εξέγερση, συνειδητοποίησε ότι οι άνθρωποι επαναστατούσαν δικαίως επειδή η Κέρκυρα ως πρωτεύουσα συμπεριφερόταν στα υπόλοιπα νησιά ως υποτελή, και οι ευγενείς του Libro d'Oro υποδούλωναν τους αστούς και τους χωρικούς. Στο Σύνταγμα του 1803 που συνέταξε για την Επτάνησο Πολιτεία, ο Καποδίστριας εφάρμοσε δύο ριζοσπαστικές αρχές α) ισοτιμία των νησιών: Κέρκυρα, Κεφαλονιά, Ζάκυνθος κ.λπ. απέκτησαν ισότιμη εκπροσώπηση στη Γερουσιά β) άνοιγμα της εξουσίας: αντικατέστησε την ευγενή καταγωγή με την αξιοκρατία και την περιουσία (Constituzionale). 2. Ο Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός & η Γαλλική Επανάσταση Αν και ο Καποδίστριας απεχθανόταν τη βία και τις ακρότητες της Γαλλικής Επανάστασης (την αναρχία, τις καρατομήσεις), είχε μελετήσει βαθιά τους Γάλλους φιλοσόφους, κυρίως τον Μοντεσκιέ και τον Ρουσσώ, ο οποίος, σημειωτέον, ήταν Ελβετός από τη Γενεύη.

Από τον Διαφωτισμό κράτησε την αρχή της ισονομίας δηλαδή την ισότητα απέναντι στον νόμο.

Κατάλαβε ότι η εποχή όπου μια περιοχή ή μια τάξη ανθρώπων μπορούσε να κατέχει νόμιμα μια άλλη περιοχή ως «κτήμα» της είχε πεθάνει ανεπιστρεπτί. 3. Η Realpolitik και το «δόγμα» του Τσάρου Αλέξανδρου Α΄ Υπήρχε και ένας καθαρά γεωπολιτικός λόγος. Ο Καποδίστριας, λοιπόν, έχοντας και την πολιτική κάλυψη του Τσάρου, χρησιμοποίησε την ισότητα των καντονιών ως διπλωματικό όπλο για να εξουδετερώσει την Αυστρία: μια Ελβετία με ισότιμα, αυτοδιοικούμενη καντόνια θα παρέμενε ενωμένη και ουδέτερη, άρα η Αυστρία δεν θα μπορούσε να τη μετατρέψει σε δορυφόρο της.

Η επιρροή του Ελβετού δασκάλου Λαάρπ στον Τσάρο Αλέξναδρο τον Α' θεωρείται επίσης σημαντική.

Σχετικές ρήσεις του Καποδίστρια

-------------------------------------------------------------------------- «Η διχόνοια των Ελβετών θα σημάνει το τέλος της Ελβετίας.

Εάν δεν παραμερίσετε τα τοπικά πάθη για να βρείτε μια κοινή συνισταμένη, η ανεξαρτησία σας θα γίνει θυσία στο βωμό των ξένων συμφερόντων.

Η σωτηρία σας βρίσκεται αποκλειστικά στην ενότητα.» — Παράφραση Γ. Σιγάλα από Ι. Καποδίστριας, Υπόμνημα προς τη Δίαιτα της Ζυρίχης (1814) «Δεν μπορεί να υπάρξει σταθερά έννομη τάξη εκεί όπου το ένα μέρος της χώρας κυβερνάται ως κυρίαρχο και το άλλο καταδικάζεται να υπακούει ως υπήκοος. Η Συνομοσπονδία θα είναι είτε μια ένωση ίσων είτε δεν θα υπάρξει καθόλου.» — Ι. Καποδίστριας, Σημειώσεις επί της αναδιοργανώσεως της Ελβετίας, 1814 (Reverdin, σελ. 54) Συνοπτικά

-------------------------------------------------------------------- Ο Καποδίστριας δεν επέβαλλε ξένο πολίτευμα στην Ελβετία ούτε την πολυβιανή πολιτειακή φιλοσοφία***. Αντίθετα, μελέτησε την ελβετική ιστορία και τους έπεισε να επιστρέψουν σε ομοσπονδιακές ρίζες, αλλά με σύγχρονες δομές.

Λειτούργησε ως ενοποιητική δύναμη, πηγαίνοντας από καντόνι σε καντόνι και τους έπειθε ότι «αν δεν ενωθείτε, θα σας καταπιεί η Αυστρία». * Το σύμφωνο του 1815 είναι γνωστό ως ομοσπονδιακό σύμφωνο του 1815 αλλά στην ουσία είναι χάρτης συνομοσπονδιών.

Η διαφορά είναι ότι η δύναμη δε βρίσκεται στο κέντρο αλλά στα καντόνια στις συνομοσπονδίες. (Ο όρος «ομοσπονδιακό σύμφωνο» είναι η επίσημη μετάφραση του Pacte fédéral, αλλά η πολιτική πραγματικότητα ήταν μια χαλαρή Συνομοσπονδία, κάτι που επίσης στα ΜΜΕ δεν διευκρινίζεται ακριβώς). ** Ενώ έχει κάποιες ομοιότητες με την θεοκρατική συνομοσπονδία του Αγίου όρους και τη ιερά συνοδικότητα, εν τούτοις, ιστορικά δεν μπορεί να αποδειχθεί σχέση Αγίου Όρους με Ελβετία. *** Ο Καποδίστριας δεν ήταν δογματικός της πολιτειακής φιλοσοφίας του Πολύβιου.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους