Αγάπη και έρωτας (Αιρετικά 53) Έρως ανίκατε μάχαν: Θέλουμε να μιλήσουμε για την αγάπη, να εστιάσουμε σ’ αυτήν την προσοχή μας, αλλά μας προκύπτει αμέσως ο έρωτας. Επιβάλλεται λοιπόν μια στάση εδώ, να...
Αγάπη και έρωτας (Αιρετικά 53) Έρως ανίκατε μάχαν: Θέλουμε να μιλήσουμε για την αγάπη, να εστιάσουμε σ’ αυτήν την προσοχή μας, αλλά μας προκύπτει αμέσως ο έρωτας.
Επιβάλλεται λοιπόν μια στάση εδώ, να ρίξουμε μια ματιά και να κάνουμε αναγκαίες εξηγήσεις και διακρίσεις.
Δεν θα μιλήσουμε πολύ για τον έρωτα.
Μίλησαν χιλιάδες άλλοι.
Τραγωδίες, θέατρο, ποίηση, κινηματογράφος, ζωγραφική, μουσική, τα πάντα γύρω απ’ αυτόν έχουν περιστραφεί σαν μια παντοδύναμη και ακατανίκητη ζωογόνο ορμή και δύναμη.
Θα αφιερώσουμε ωστόσο μερικά λόγια, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η διάκριση ευκολότερα, με αυτό που θα μας απασχολήσει στη συνέχεια.
Ο έρωτας κατευθύνει τον άνθρωπο στα πεπρωμένα του όσο καμιά άλλη δύναμη και υμνήθηκε από τα πανάρχαια χρόνια.
Αφιερώνουμε αυτό το κεφάλαιο στο μεγαλειώδες αυτό συναίσθημα με τα χαρακτηριστικά του μυστηρίου και του θαύματος. Η Αφροδίτη ήταν η θεά του έρωτα, αλλά υπήρχε και ο μικρός θεός, ο Έρωτας, με τα βέλη του και για να συμμετέχουν κι άλλοι στο γλέντι, ο Διόνυσος με την ακολουθία του και τον τραγοκέφαλο Πάνα και ο Βάκχος με τις Μαινάδες του.
Ο έρωτας δεν κινεί τα συναισθήματα μόνο του ενός προς τον άλλο, αλλά μια ορμή έλξης, που συντονίζει το σύμπαν του ανθρώπινου οργανισμού.
Χυμοί της ζωής που κατευθύνονται ως σφοδρός χείμαρ-ρος προς τη ζωή. «Έρως ανίκατε μάχαν» γράφει ο Σοφοκλής χιλιάδες χρόνια πριν, ενώ πρόσφατα ο Βίκτωρ Ουγκώ αναφωνεί «Έρως ο ασπασμός των αγγέλων προς τα άστρα!». Κατά τον Κωνσταντίνο Τσάτσο ο χριστιανισμός μπέρδεψε τον έρωτα με την αγάπη κατά τρόπο φιλοσοφικά ανεπίτρεπτο.
Ο έρωτας και η αγάπη είναι ενέργειες των άλογων δυνάμεων της ψυχής και ίσως δικαιολογείται μια σύγχυση.
Στον έρωτα σε έλκει κάτι και θες να το πλησιάσεις, να ενωθείς μαζί του, ενώ στην αγάπη δεν υπάρ-χει το στοιχείο της έλξης.
Αγαπάς ένα πλάσμα, γιατί μια κοινή μοίρα σε συνδέει, διότι δοκιμάζεται όπως εσύ, βασανίζεται και θρυμματίζεται όπως εσύ.
Η αγάπη είναι πάντα στα κατάβαθά της και οίκτος.
Ο έρωτας είναι έλξη προς κάτι συγκεκριμένο, ενώ η αγάπη μπορεί να αρχίζει με το συγκεκριμένο, αλλά η τάση της είναι προς την καθολι-κότητα.
Αγαπάς ένα άνθρωπο, αγαπάς τους ανθρώπους και αυτή η γενίκευση είναι αντίθετη προς τη φύση του έρωτα.
Ο έρωτας δεν μπορεί να αναχθεί σε γενικό νόμο συμπεριφοράς.
Ο έρωτας είναι η μεγάλη πηγή κάθε προσωπικής δημιουργίας, ο μεγάλος δημιουργός.
Η αγάπη δεν σπρώχνει προς τη δημιουργία, δεν ωθεί προς το ανώτερο.
Στρέφεται προς τον πόνο, που δεν είναι δημιουργικός, όπως ο ερωτικός καημός.
Με τον καιρό ο έρωτας φθίνει και αναθρώσκει η συμπόνοια, ο πόθος να δώσεις ευτυχία, να προφέρεις βοήθεια στο πρόσωπο που άλλοτε ποθούσες.
Η αγάπη παίρνει έτσι τη θέση του έρωτα.
Σε μια φάση αυτής της εναλλαγής έρωτας και αγάπη μπορεί να συνυπάρ-χουν.
Αυτά διαβάζουμε στο βιβλίο του Τσάτσου «Διάλογος σε μοναστήρι» και ανοίγουν ένα δρόμο, αν και πολλά ακόμα μπορεί να ειπωθούν και μερικά επιτρέπουν αντιρρήσεις.
Οι σχολαστικοί διαχώριζαν τον έρωτα της αισθησιακής απόλαυσης και τον έρωτα της ευμένειας (δηλαδή της αγάπης γενικότερα), που μας παρακινεί να θέλουμε το καλό εκείνου που αγαπάμε.
Ο έρωτας είναι η ουσία όλων των πραγμάτων.
Ο κόσμος γεννήθηκε από μια πανάρχαια ερωτική συνεύρεση, από ερωτική συνάντηση αρχέγονων κοσμικών δυνάμεων.
Έρως και θρησκεία δεν χωρίζονται, γιατί αλλιώς ο έρωτας καταντά χυδαίος και η θρησκεία παγερή, λέει ο Βάλτερ Σούμπαρτ («Θρησκεία και έρως»). Ποτέ δεν πλησιά-ζουν οι θεοί τον άνθρωπο, όσο στην ερωτική συνεύρεση.
Η μητρική γη δέχεται μέσα της γονιμοποιό υγρασία, όπως ο θηλυκός κόλπος το ανδρικό σπέρμα.
Από τα ύδατα ξεπήδησαν φαλλικές ποτάμιες και θαλάσσιες θεότητες, ο Ποσειδών και ο Ωκεανός, αφυπνιστές και σπερματοδότες του σύμπαντος.
Οι θεοί αυτοί ζευγάρωναν με τη Γη που δοξάστηκε ως θεότητα.
Ο άνθρωπος της φύσης νιώθει μέσα στο σύμπαν μια ερωτική πνοή και παρόρμηση.
Η σαρκική ένωση αποβαίνει έκφραση προσευχής και προσφοράς, ιεροπραξία, μέσα στην οποία επαναλαμβάνεται και συνεχίζεται η ερωτική αρχέγονη δημιουργία, το μυστήριο της γέννησης του κόσμου.
Ο έρωτας δεν είναι δεσμά, σύμφωνα με άλλες φιλοσοφικές απόψεις, αλλά μεγάλος ελευθερωτής των ανθρώπων κι επειδή απελευθερώνει, μπορεί να παρέχει τόσο μεγάλη ευτυχία.
Το πρόσωπο που αγαπά δεν αντλεί την αξία του από την αξία του αγαπημένου.
Αυτός που αγαπά είναι θεϊκός, αυτός που αγαπιέται δεν χρειάζεται να είναι.
Η ερωτική επικέντρωση σε ένα πρόσωπο είναι μυστήριο που φτάνει ως τα αρχέγονα βάθη της υπόστασής μας.
Με την ερωτική έλξη αρχίζει η κοινωνία.
Δεν θα επαρκούσε ίσως μόνη της, γιατί παράλληλα πρέπει να ενδυναμωθεί το αίσθημα για ενότητα και ολότητα.
Ο έρωτας λοιπόν απελευθερώνει, αλλά και οδηγεί στην ουσία της αγάπης.
Ο έρωτας αν εννοηθεί ως έλξη βιολογική, συνοδευόμενη από πολλά συναισθήματα μυστηρίου, αν δεν ονομαστεί αγάπη, οδηγεί εν τούτοις στην αγάπη, γιατί παρακάμπτει τα τείχη του ανθρώπου και τη φιλαυτία του, παρακάμπτει τη μοναξιά του και οδηγεί μέσω του ενός στους άλλους ανθρώπους.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους