Σαν σήμερα το 1973 - Το κίνημα του Ναυτικού και ο Σπύρος Μουστακλής Απόσπασμα από κείμενο του Νίκου Παππά, πρώην κυβερνήτη του αντιτορπιλικού «Βέλος», που δημοσιεύτηκε στο ένθετο «Ιστορικά» της...

Πλήρες Κείμενο:

Σαν σήμερα το 1973 - Το κίνημα του Ναυτικού και ο Σπύρος Μουστακλής Απόσπασμα από κείμενο του Νίκου Παππά, πρώην κυβερνήτη του αντιτορπιλικού «Βέλος», που δημοσιεύτηκε στο ένθετο «Ιστορικά» της «Ελευθεροτυπίας» στις 22 Μαΐου 2003, υπό τον τίτλο «Αξιωματικοί του Πολεμικού Ναυτικού και Δικτατορία» «Την άνοιξη του 1973 όλοι και όλα ήταν έτοιμα.

Η διαταγή επιχειρήσεων είχε υποστεί τις τελικές προσαρμογές.

Το κίνημα θα εκδηλωνόταν στις πρώτες ώρες της 23ης Μαΐου, κατά τη διάρκεια προγραμματισμένης-σχεδιασμένης άσκησης.

Ολες οι τελευταίες οδηγίες και οι προπαρασκευαστικές ενέργειες απόπλου είχαν αρχίσει, «είχε ανάψει το πράσινο φως» για έναρξη του κινήματος την 22α Μαΐου και ώρα 02.00. Τις βραδινές ώρες της 21ης Μαΐου υπήρξαν οι πρώτες ενδείξεις ότι το κίνημα είχε προδοθεί.

Οι αρχές ασφαλείας της χούντας δεν είχαν όμως σαφή και συγκεκριμένη εικόνα.

Το ίδιο βράδυ, αργά, ο αείμνηστος Ευάγγελος Αβέρωφ, ως πολιτικός σύμβουλος, εξέφρασε τη γνώμη ότι το κίνημα έπρεπε στη φάση που ήταν να εκδηλωθεί το ταχύτερο.

Το πρωί της επόμενης μέρας και μέχρι το μεσημέρι της 22ας Μαΐου υπήρχε ακόμη χρόνος και τρόπος απόπλου ορισμένων πλοίων.

Δυστυχώς, επικράτησε η συντηρητική άποψη και παρά τις πιέσεις ορισμένων Υπάρχων να αποπλεύσουν πλοία, κανένα δεν απέπλευσε, ενώ αργά το βράδυ ελήφθη η μοιραία απόφαση αναβολής του κινήματος με τη συνθηματική λέξη «Σοφοκλής». Η διασταύρωση των πληροφοριών από τη χούντα έγινε αρκετές ώρες αργότερα, στις απογευματινές ώρες της 22ας Μαΐου, οπότε οι κυβερνήτες των πλοίων κλήθηκαν να παρουσιασθούν στο Αρχηγείο του Στόλου, ενώ συγχρόνως συνελήφθησαν οι δύο πρώτοι αξιωματικοί στα σπίτια τους.

Οι κυβερνήτες τέθηκαν υπό περιορισμό.

Το σύνθημα ακύρωσης «Σοφοκλής» μεταδόθηκε προς όλα τα επαναστατημένα κλιμάκια.

Την επόμενη μέρα, 23 Μαΐου, άρχισαν σταδιακά οι συλλήψεις που συνεχίστηκαν μέχρι και τη 16η Ιουνίου.

Εφθασαν τις 70 και σταμάτησαν. Το Α/Τ «Βέλος» εγκατέλειψε την άσκηση του ΝΑΤΟ και κατέπλευσε στο Φιουμιτσίνο της Ιταλίας, για να συνεχίσει τον αντιδικτατορικό του αγώνα, με τον κυβερνήτη, έξι σημαιοφόρους και είκοσι πέντε υπαξιωματικούς όπου εκεί τους εδόθη πολιτικό άσυλο.» Μεταξύ των συλληφθέντων ήταν και ο Σπύρος Μουστακλής.

Συνεργάστηκε με τους αξιωματικούς του ναυτικού ως ταγματάρχης και ήταν από τους λίγους αξιωματικούς του στρατού που πήραν μέρος.

Κρατήθηκε στα κρατητήρια του ΕΑΤ-ΕΣΑ για 47 ημέρες όπου βασανίστηκε άγρια.

Κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων ένα βίαιο χτύπημα στην καρωτίδα προκάλεσε εγκεφαλικό με αποτέλεσμα να διακομιστεί (με καθυστέρηση πολλών ωρών) στο 401 Γ.Σ.Ν.Α., όπου εισήλθε με το ψευδώνυμο "Μιχαηλίδης" και αιτιολογία εισαγωγής "τρακάρισμα στον Ιππόδρομο". Το εγκεφαλικό τού προκάλεσε ολική παράλυση των δεξιών του άνω και κάτω άκρων.

Η αρχική διάγνωση ήταν "αφασία κινητικού τύπου, με μπλοκαρισμένο το κέντρο της κίνησης και της ομιλίας, εξαιτίας του εγκεφαλικού που προκλήθηκε από βίαιο χτύπημα στην καρωτίδα".Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην Πολυκλινική Αθηνών και ακολούθως στο ΚΑΤ, όπου παρέμεινε για δυο χρόνια, υποβαλλόμενος σε εντατικές φυσικοθεραπείες.

Ύστερα από προσπάθειες πολλών μηνών, ο Μουστακλής κατάφερε να σταθεί όρθιος και να περπατήσει, αλλά δεν μπόρεσε να ξαναμιλήσει.

Έπειτα από αυτό το συμβάν, το δικτατορικό καθεστώς, φοβούμενο αντιδράσεις, μετρίασε τα βασανιστήρια κατά των αξιωματικών που είχαν συλληφθεί.

Η τραγική κατάληξη του Μουστακλή αλλά και η ηρωική του στάση παραμένουν ακόμα σύμβολα αντιδικτατορικής δράσης.

Φωτο: 1. Το αντιτορπιλικό «Βέλος» μετά την ανταρσία, στις 25 Μαΐου 1973 (Αρχείο Κωνσταντίνου Ματαράγκα, πλοιάρχου Π.Ν. ε.α.) 2. Ο Αλέκος Παναγούλης επισκέπτεται τον Σπύρο Μουστακλή στο νοσοκομείο 3. Ο δημοσιογράφος Χρήστος Οικονόμου συνάντησε τον Σπύρο Μουστακλή την περίοδο που νοσηλευόταν στο νοσοκομείο ΚΑΤ για την εκπομπή «ΟΙ ΡΕΠΟΡΤΕΡΣ» με τους Χρήστο Οικονόμου, Βασίλη Παπαθανασόπουλο και Νάσο Αθανασίου, που προβλήθηκε από το ΕΙΡΤ στις 13 Σεπτεμβρίου 1974, λίγους μόνο μήνες μετά την πτώση της δικτατορίας.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους