Original Post

Πλήρες Κείμενο:

"Η εξομολόγηση μιας πλαστής ψυχής" από τον Βαγγέλης Χατζηβασιλείου: Κονστρουκτιβισμός από το Βουκουρέστι Ilarie Voronca (1903-1946) Η βαθμολόγηση μιας πλαστής ψυχής του Ιlarie Voronka, μετάφραση Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδόσεις Ποταμός, αποτελεί ένα υβριδικό κείμενο, στα όρια μεταξύ ποιητικής πρόζας, μανιφέστου και ιδιότυπου ημερολογίου, όπου η ψυχή δεν διεκδικεί ψυχολογική λειτουργία ή υπόσταση αλλά μετατρέπεται σε εργαστήριο παραγωγής και επεξεργασίας μορφών.

Ο τίτλος μάς προϊδεάζει πως η ψυχή ενεργεί ως «πλάστης» (δημιουργός ή πλάσμα), έχοντας τη δυνατότητα να βαθμολογηθεί, δηλαδή να υποβληθεί σε αποτίμηση, όπως ένα έργο τέχνης.

Σύντομα, πυκνά αποσπάσματα, άλλοτε σαν αποφθέγματα, άλλοτε σαν μικρο-αφηγήσεις, άλλοτε σαν παραληρηματικές σημειώσεις.

Δεν υπάρχει κλασική πλοκή ούτε υφίστανται χαρακτήρες με την παραδεδομένη έννοια.

Υπάρχει, ωστόσο, μια φωνή (ή μάλλον ένα σύμπλεγμα φωνών) που μιλάει για τον εαυτό της ενόσω τον παρατηρεί, τον ειρωνεύεται και τον αποθεμελιώνει.

Η δομή μοιάζει σκοπίμως ασυνεχής.

Οι επιμέρους ενότητες δεν επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω μιας γραμμικής σύνδεσης πλην με υπόγεια θεματικά μοτίβα και με ρυθμικές συγγένειες.

Αντί για μια ενιαία αφήγηση, θα υποδεχθούμε παλμούς: παλμούς που αντιπροσωπεύουν την εσωτερική διαδικασία την οποία ακολουθεί η ψυχή, διαμορφώνοντας το πεδίο των αντιφάσεών της. To Ilarie Voronca είναι ψευδώνυμο του Eduard Isidor Marcus (1903 -1946), ρουμάνου ποιητή και δοκιμιογράφου, εβραϊκών ριζών.

Στα πρώτα του χρόνια, δημοσίευσε συμβολιστικού τύπου ποιήματα ενώ αργότερα θα στραφεί στον μοντερνισμό και στον κονστρουκτιβισμό, φτάνοντας μέχρι τον κυβισμό.

Ακολούθησαν ο υπερρεαλισμός, η Γαλλία, η γαλλική γλώσσα και η γαλλική αντίσταση και στο τέλος η αυτοκτονία.

Η ελληνική έκδοση έρχεται να φέρει στο προσκήνιο έναν συγγραφέα της ριζοσπαστικής πρωτοπορίας της Κεντρικής Ευρώπης.

Ταυτότητα, εμπειρία: Η προβληματική του Βορόνκα, το ρευστό της ταυτότητας, η κατασκευή του εαυτού, η διάλυση της εμπειρίας σε θραύσματα, συνομιλεί ευθέως με την εποχή μας, με γλώσσα που τείνει στην παραδοξολογία και με εικόνες ή με αντικείμενα που αποκτούν ψυχική βαρύτητα, επίσης με αφηρημένες έννοιες που γίνονται πραγματικότητα και ακόμα με συναισθήματα που καταλήγουν σε σκηνικές πράξεις. Ο Βιόνκα δοκιμάζει συνεχώς διαφορετικές εκδοχές του εαυτού: άλλοτε αυτοσαρκαστικός, άλλοτε μελοδραματικός, άλλοτε ψυχρά αναλυτικός.

Αυτή η πολυφωνία δεν οδηγεί σε σύγχυση, αλλά σε μια ιδιότυπη διαύγεια: η ενότητα του υποκειμένου αποκαλύπτει τον μύθο της με μοναδική αλήθεια την αποδοχή της εσωτερικής πολλαπλότητας.

Και η ειρωνεία του Βορόνκα; Δεν πρόκειται για εύκολη, σαρκαστική ειρωνεία, αλλά για ένα παιχνίδι του τραγικού με την ψυχή να ξέρει πως αν και αδυνατεί να συλλάβει πλήρως τον κόσμο της, δεν θα πάψει να τον βαθμολογεί, παραμένοντας ανάμεσα στην εξομολόγηση και στην παρωδία. Ο Κυριακίδης έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι διαθέτει ένα εξαιρετικά ευαίσθητο αισθητήριο για τις λεπτές μετατοπίσεις ύφους και τόνου, και εδώ φαίνεται να συναντά ένα κείμενο που του ταιριάζει ιδιοσυγκρασιακά. Μετάφραση: Η γλώσσα της μετάφρασης είναι ταυτόχρονα κοφτή και ελαστική: οι φράσεις είναι συχνά σύντομες, με καθαρή σύνταξη, πλην η λεξιλογική επιλογή επιτρέπει τις αναγκαίες εκκεντρικότητες. Ο Κυριακίδης δεν προσπαθεί εξημερώσει το κείμενο.

Διατηρεί την παραδοξότητα των εικόνων, την ασυνέχεια των συνειρμών και την όποια μουσικότητα των φράσεων.

Η έκδοση του Ποταμού είναι προσεγμένη, με εκείνη τη διακριτική φροντίδα που δεν επιβάλλεται στο κείμενο αλλά το πλαισιώνει.

Η επιλογή να παρουσιαστεί ένα τέτοιο έργο στο σημερινό ελληνικό περιβάλλον δεν είναι ουδέτερη: πρόκειται για συνειδητή επένδυση σε μια λογοτεχνία που δεν θα εγγυηθεί την ταύτιση, απαιτώντας ενεργό, σχεδόν συνεργατική ανάγνωση. @followers

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους