Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Γατακια, εκει ηταν η εταιρεια του Πατρος μου ! Η Οικία Κανάρη, το σπίτι που έζησε και πέθανε ο ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, Κωνσταντίνος Κανάρης (1790 - 1877), βρισκόταν στην οδό Κυψέλης αριθ. 56 στην Αθήνα.

Το σπίτι του Κανάρη, οι κληρονόμοι του, το έδωσαν σαν προίκα στον δικηγόρο Μπαλτή, που παντρεύτηκε την εγγονή του μπουρλοτιέρη. Η Αθηνά Μπαλτή το γένος Κανάρη, που πέθανε το 1930, το έδωσε προίκα στην κόρη της, όταν παντρεύτηκε.

Όταν πέθανε η πεθερά του, ο νέος ιδιοκτήτης Μαούτσος αποφάσισε να το πουλήσει.

Η κυβέρνηση στην αρχή θέλησε να προβεί στην αγορά του αλλά όχι αγοράζοντας όλο το κτήμα που το περιέβαλλε, παρά μόνο το κτίριο έκτασης 900 πήχεων.

Τελικά οι διαπραγματεύσεις δεν προχώρησαν και ο ιδιοκτήτης του άρχισε τις επισκευές με σκοπό να το νοικιάσει.

Η οικογένεια Μαούτσου έμενε σε ένα άλλο σπίτι στο ίδιο κτήμα, και έτσι διαμόρφωσε το ισόγειο -στο οποίο ο Κανάρης το είχε για αποθήκη ζωοτροφών- σε κατάστημα, το οποίο νοίκιασε για ζαχαροπλαστείο, ενώ το υπόλοιπο σπίτι διαιρέθηκε σε μικρότερα διαμερίσματα και νοικιάστηκε.

Μετά άρχισε να επισκευάζει και το πάνω πάτωμα.

Στα 1936, ο Χρ. Εμ. Αγγελομάτης δίνει μια λεπτομερή περιγραφή του σπιτιού, όταν υπήρχε ακόμη το σπίτι του Κανάρη: Στην πρόσοψη του σπιτιού υπήρχε ένα τεράστιο δωμάτιο με τζάκι στον τοίχο, όπου ο Κανάρης πέρασε μαζί με τη γυναίκα του τα χρόνια της ζωής του.

Εκεί στον τοίχο κοντά στο τζάκι υπήρχαν μερικά χαράγματα, που ο ίδιος ο Κανάρης χάραζε μ' ένα σουγιά και που σήμαινε το καθένα κι ένα χρόνο της ζωής του.

Δίπλα σ' αυτό το μεγάλο καθιστικό δωμάτιο ήταν το υπνοδωμάτιο του Κανάρη.

Το σπίτι είχε στο πίσω μέρος του κήπο με πελώρια πεύκα κι ένα κιόσκι σαν ταράτσα, όπου ο Κανάρης περνούσε τα βράδια του.

Ένα καφενείο-ζαχαροπλαστείο με τον τίτλο "Ο Κανάρης" κι ένα μανάβικο κατέλαβαν το κάτω μέρος του σπιτιού.

Μια πινακίδα στον τοίχο, όπως λέει ο Αγγελομάτης, έγραφε πως στο σπίτι αυτό έζησε και πέθανε το 1877 ο "μπουρλοτιέρης" Κωνσταντίνος Κανάρης.

Το σπίτι του Κανάρη σε φωτογραφία του 1933 Λίγο παρακάτω από το σπίτι του Κανάρη υπάρχει η μικρή εκκλησία των Αγίων Αποστόλων, ιδιοκτησία της οικογένειας Κωνσταντίνου Κανάρη, όπου ο Κανάρης συνήθιζε να παρακολουθεί τη λειτουργία.

Το στασίδι του, όπου καθόταν, είναι κλεισμένο με αλυσίδα και κανείς δεν έχει καθίσει σ' αυτό από τότε που πέθανε. Ο Κωνσταντίνος Κανάρης πέθανε στο σπίτι αυτό της Κυψέλης στις 2 Σεπτεμβρίου 1877, εν ενεργεία πρωθυπουργός, και τάφηκε με μεγάλες τιμές στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών.

Σήμερα, το σπίτι του Κανάρη έχει από χρόνια κατεδαφιστεί και στη θέση του έχει ανεγερθεί μια πολυώροφη πολυκατοικία.

Στο υπέρθυρο της εισόδου της υπάρχει μια μαρμάρινη πλάκα που αναγράφει: "Εις τον χώρον εφ' ου ανηγέρθη η πολυκατοικία αύτη έκειτο η ταπεινή οικία εν τη οποία έζησε και απέθανεν εν έτει 1877 ο ήρως της Επαναστάσεως του 1821 ναύαρχος Κωνσταντίνος Κανάρης". Ένας ανδριάντας του Κανάρη, με νησιώτικη φορεσιά και με το δαυλό στο δεξί χέρι, έτοιμος να πυρπολήσει την τουρκική ναυαρχίδα, έχει τοποθετηθεί προς τιμήν του στην Πλατεία Κυψέλης, φιλοτεχνημένος το 1876 από τον γλύπτη Λάζαρο Φυτάλη (1831 - 1909). Επίσης, μαρμάρινη προτομή του Κανάρη υπάρχει στο Πεδίον του 'Αρεως της Αθήνας, έργο του γλύπτη Μιχάλη Τόμπρου (1889 - 1974).

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Πριν από εκατόν σαράντα χρόνια, το 1886, ο καταγόμενος από τη Νάξο, γεννημένος στην Ανδρίτσαινα λόγιος ποιητής και συγγραφέας κωμειδυλλίων Δημήτριος Ι. Κόκκος (1856-1891) δημοσίευσε ιστορικό ανέκδοτο σε ποιητική μορφή για τον Ψαριανό ναύαρχο Κωνσταντή Κανάρη (1790-1877). Ο Κόκκος είχε άτυχο τέλος: Τον πυροβόλησε, τραυματίζοντάς τον θανάσιμα, λοχίας, σε παράσταση έργου του, επειδή νόμισε ότι το κείμενο σατίριζε τον πατέρα του… Πέντε στροφές απαρτίζουν το ποίημα.

Από τις δύο πρώτες μαθαίνουμε ότι ο Κανάρης περνούσε τον καιρό του στο σπίτι του, στη μυρωμένη τότε εξοχή της Κυψέλης, με πράσινο λιβάδι γύρω και με τη θάλασσα να αναφαίνεται μακριά.

Είχε μερικές κότες και έναν πετεινό με χρυσό πλουμιστό κεφάλι, ο οποίος σαν να έψαλλε ύμνο στον ναύαρχο.

Όμως, η ναυαρχίνα ανήγγειλε στον ναύαρχο Κανάρη την πρόθεσή της να σφάξει τον πετεινό στη γιορτή του που σίμωνε! Δέκα χρόνια πριν από το ποίημα αυτό, το 1876, ο Τηνιακός γλύπτης Λάζαρος Φυτάλης (1831-1909) είχε λαξεύσει στο μάρμαρο τον ανδριάντα του πυρπολητή.

Τον απεικόνιζε νέον, όρθιο, ρωμαλέο, ατρόμητο, μπροστά σε βάρκα, με δαυλό στο δεξί χέρι και με προτεταμένο το αριστερό του.

Φαίνεται έτοιμος να ορμήσει στον αιγυπτιακό στόλο.

Θαυμαστή η κατεργασία του μαρμάρου στη φυσιογνωμία της μορφής και στην πτυχολογία της βράκας.

Δυστυχώς έχει αποκοπεί ο δαυλός στο δεξί χέρι του και έχει φθαρεί το αριστερό του.

Όπως σημειώνει ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου (1877-1940) στην εφημερίδα “Ελεύθερον Βήμα”, στις 25 Μαρτίου 1937, ο Φυτάλης απέδωσε τον Κανάρη ελεύθερα, χωρίς να βασίζεται στην πραγματικότητα, καθώς Αθηναίος που τον είχε δει βεβαίωνε ότι ο πυρπολητής ήταν χτισμένος από κόκκαλα! Ο ανδριάντας του Κανάρη κοσμούσε από τη δεκαετία του 1890 την αυλή πολυτελούς μεγάρου που βρισκόταν στην Πλατεία Συντάγματος, στη γωνία της λεωφόρου Αμαλίας με την οδό Όθωνος, γκρεμισμένου από το 1956.

Το μέγαρο, σχεδιασμένο το 1870, ανήκε στον ανώτατο δικαστικό και πολιτικό υπάλληλο Επαμεινώνδα Λουριώτη (1817-1887). Η επιφανής οικογένεια, ηπειρώτικης καταγωγής, είχε κατεβεί από τον ποταμό Λούρο και εγκατασταθεί από το 1780 στα Γιάννενα.

Γνωστά μέλη της, οι αγωνιστές του 1821 Νικόλαος (1783-1833) και Ανδρέας (1789-1854), καθώς και ο τέταρτος φιλικός Χριστόδουλος, ο οποίος θα δρούσε στην Ιταλία, όπου άρρωστος πέθανε μόλις έφτασε, το 1818.

Ας σημειωθεί ότι το ταφικό μνημείο του Θεόδωρου Α. Λουριώτη (1838-1855), με μαρμάρινη πενθούσα γυναίκα, στο Α΄ Κοιμητήριο Αθηνών, το έχει φιλοτεχνήσει επίσης ο Φυτάλης, που κατέληξε άσχημα, στο Πτωχοκομείο Αθηνών… Το μέγαρο, με επέκταση από τον αρχιτέκτονα της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Αθήνα Eugène Trump, πέρασε, μετά από το 1887, στην οικογένεια Νεγροπόντη, από την οποίαν διακρίθηκε ο πολιτικός, οικονομολόγος, πρωτοπόρος του προσκοπισμού και της ποδηλατοδρομίας στην Ελλάδα Μιλτιάδη Νεγροπόντη (1873-1951), πατέρας της Ελένης Νεγροπόντη (1896-1971), που ως Άλκης Θρύλος υπήρξε θεατρική κριτικός, σύζυγος του ποιητή και τεχνοκρίτη Κώστα Ουράνη (Νιάρχου, 1890-1953). Στην Πλατεία της Κυψέλης Το 1937, κατόπιν πιέσεων του υπουργού-διοικητή πρωτευούσης Κώστα Γ. Κοτζιά (1892-1951), ο οποίος είχε βαλθεί να διαμορφώσει την οδό Φωκίωνος Νέγρη, ο Μ. Νεγροπόντης δώρισε τον ανδριάντα στον Δήμο Αθηναίων, ο οποίος τον ανίδρυσε στην πλατεία που βρισκόταν στην κορυφή της οδού.

Η πλατεία ονομάστηκε το 1943, με την υπ’ αρ. 705 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αθηναίων, Πλατεία Κανάρη.

Πρόκειται για τη σημερινή Πλατεία Κυψέλης.

Ας σημειωθεί ότι επί της σημερινής οδού Κυψέλης 56 βρισκόταν το 1936 δίπατο σπίτι με ξύλινο χαγιάτι, όπου κατοικούσε και άφησε την τελευταία του πνοή στις 2 Σεπτεμβρίου 1877, από συγκοπή, ο Ψαριανός μπουρλοτιέρης, με επιγραφή να το υπενθυμίζει. Ο Κανάρης έχει ταφεί απέριττα στο Α΄ Κοιμητήριο Αθηνών, στον παλαιότερο τομέα του, δίπλα στον πρώτο ναό του, στον Άγιο Λάζαρο, πολύ κοντά στο ταφικό μνημείο του Μιχαήλ Τοσίτσα.

Ο υπουργός Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Θεόδωρος Π. Δηλιγιάννης (1824-1905), ο βουλευτής Γεράσιμος Ζωχιός (1811-1881) και ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Εμμανουήλ Κόκκινος (1812-1879) εκφώνησαν επιτάφιους λόγους, ο Ψαριανός Δημοσθένης Βρατσάνος (1827-1882) απήγγειλε ποίημα, ενώ διατάχθηκε πενθήμερο πένθος.

Για τον Κανάρη δεν έλειψαν ποιήματα, πεζογραφήματα, ζωγραφικά και μουσικά έργα.

Ο πολιτικός και συγγραφέας Νικόλαος Μ. Δραγούμης (1809-1879) παρατηρούσε χαρακτηριστικά: «ουδενός των αγωνιστών διεβοήθη το όνομα τοσούτον διά το είδος των ανδραγαθημάτων, όσον το του Κανάρη». Και άλλα γλυπτά του Κανάρη Το 1887 ο Κεφαλλονίτης γλύπτης Γεώργιος Μπονάνος (1863-1940) εξέθεσε στην Εθνική Καλλιτεχνική Έκθεση της Ιταλίας, στη Βενετία, γύψινο πρόπλασμα ανδριάντα του Κανάρη, τον οποίον παρουσίασε πάλι το 1888 στην τέταρτη έκθεση των Ολυμπίων, στο Ζάππειο, βραβευόμενος με αργυρό μετάλλιο.

Το έργο, όπως και ο δαυλός του Κανάρη και αγαλματίδιό του, λανθάνουν.

Μαρμάρινο ανδριάντα του Κανάρη, προοριζόμενο για πλατεία της Ερμούπολης, είχε φιλοτεχνήσει το 1888 ο ξάδελφός του Γεώργιος Βιτάλης (1838-1901), το γύψινο στο χρώμα του χαλκού πρόπλασμα του οποίου, παραλλαγή εκείνου του Φυτάλη ως προς τη στάση του, εκτίθεται στο Μουσείο Τηνίων Καλλιτεχνών, στη Χώρα της Τήνου, ενώ αντίγραφό του υπάρχει στη Ρουμανία.

Τέλος, χάλκινος ανδριάντας του πυρπολητή έχει στηθεί στον Δημόσιο Κήπο της Χίου, έργο του γλύπτη Μιχάλη Τόμπρου (1889-1974), από το 1923, όταν ο Τόμπρος ζούσε και δημιουργούσε στο Παρίσι.

Με αφορμή τον εορτασμό της εκατονταετηρίδας από τον αγώνα στο νησί, ο Κανάρης, όρθιος, σφίγγει με τα δυνατά μπράτσα του καραβόσχοινο.

Οι ανδριάντες του Κανάρη διαφοροποιούνται από την ηρωική απόδοση της μαρμάρινης προτομής του Ιωάννη Κόσσου (1822-1873) το 1854/55 στους δύο εξώστες της εσωτερικής αυλής του μεγάρου του Πανεπιστημίου Αθηνών και της μαρμάρινης προτομής του Μιχάλη Τόμπρου το 1938 στη λεωφόρο των ηρώων, στο Πεδίον του Άρεως.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους