Παντελής Γουλάρας για το "Ακρωτήρι": η εισήγηση του στη Βέροια,18/5.,19:00 ## Περί του έργου “Στο ακρωτήρι της κρυφής ελπίδας” ## του Ελευθερίου Ξάνθου (Τζιόλα) Έντεκα (11) χρόνια πριν, σ' αυτήν την...

Πλήρες Κείμενο:

Παντελής Γουλάρας για το "Ακρωτήρι": η εισήγηση του στη Βέροια,18/5.,19:00 ## Περί του έργου “Στο ακρωτήρι της κρυφής ελπίδας” ## του Ελευθερίου Ξάνθου (Τζιόλα) Έντεκα (11) χρόνια πριν, σ' αυτήν την ίδια αίθουσα * και περίπου την ίδια εποχή, ο αείμνηστος Βεροιώτης λογοτέχνης και αγαπημένος φίλος Δημήτρης Καρασάββας, παρουσιάζοντας την ποίηση του Ελευθερίου Ξάνθου, είχε πει επί λέξει τα εξής: “Υπήρξε κάποτε μια γενιά που ονειρεύτηκε να αλλάξει τον κόσμο.

Ο κόσμος όμως δεν άλλαξε..., ίσως όμως κάποτε ν' αλλάξει αν οι άνθρωποι γίνουν ποιητές”. Ας μιλήσουμε λοιπόν σήμερα για έναν από τους πρωταγωνιστές αυτής της γενιάς, καλό μου φίλο, σύντροφο και συνοδοιπόρο στους πολιτικούς αγώνες Λευτέρη Τζιόλα.

Γιατί για να καταλάβουμε το μέγεθος και την ποιότητα του ποιητικού του λόγου, θα πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τον άνθρωπο από τον οποίο εκφέρεται αυτός ο λόγος.

Με τον Λευτέρη πορευτήκαμε μαζί, σε χρόνια δύσκολα, όταν ο λόγος μας θεωρούνταν αιρετικός, αλλά και σε πιο εύκολους καιρούς, όταν μπορούσαμε να ακουστούμε πιο εύκολα.

Η πολιτική πάλη είναι ένας αγώνας αέναος, που ούτε ξεκίνησε με μας, ούτε και θα τελειώσει όταν εμείς πάψουμε να αγωνιζόμαστε.

Η πολιτική πάλη έχει παρελθόν, που πολλές φορές μας σφραγίζει και μας καθορίζει.

Είναι μνήμες που πολλές φορές δεν είναι αποκλειστικά δικές μας αλλά περνάνε από γενιά σε γενιά μέσα από το συλλογικό μνημονικό. ***Υπάρχουν χρονικές περίοδοι ορόσημα στην ποίηση του Λευτέρη. *** *** Η πρώτη είναι η επανάσταση, το 21 και τα γύρω απ' αυτήν, που έρχεται στις μέρες μας ως Εθνική μνήμη. *** *** Η δεύτερη είναι η Κατοχή και η Εθνική Αντίσταση που έρχεται σε μας ως οικογενειακή μνήμη και πολλές φορές ως οικογενειακό τραύμα. *** *** Η τρίτη είναι η περίοδος του αντιδικτατορικού αγώνα και του Πολυτεχνείου που υπάρχει μέσα από την ενεργό παρουσία του ίδιου, όπως βέβαια και η τέταρτη περίοδος από την μεταπολίτευση μέχρι σήμερα.*** *** Υπάρχουν μοτίβα που έρχονται και ξαναέρχονται.

Που δουλεύονται ξανά, που διαμορφώνονται και πάλι.

Διορθώνονται, συμπληρώνονται, κάνοντας την ποίηση έναν διαρκή εσωτερικό αγώνα, μια αέναη κίνηση δίχως τέλος.

Που μας κάνει κι εμάς να παρακολουθούμε αυτήν την πορεία με ενδιαφέρον και αγωνία. ***Άλλωστε ούτε ο πρώτος είναι ούτε ο τελευταίος των ποιητών, που συνεχώς επανέρχονται σε θέματα που ανάβουν φλόγες μέσα στο είναι τους και καθορίζουν την ύπαρξή τους.

Προσωπικά δύο περιπτώσεις είναι που με στοιχειώνουν.

Που έρχονται επανειλημμένα στην σκέψη μου.

Που ανατρέχω συχνά.

Η μία είναι η ύβρις, χωρίς τίση, χωρίς νέμεση.

Η ύβρις των άταφων νεκρών.

Μια τραγωδία συνώνυμη της Ελληνικής Τραγωδίας, που ξεκινάει από την Αντιγόνη του Σοφοκλή και συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Διάχυτη μέσα στο ποίημα “Στης ελπίδας το ελληνικό ακρωτήρι” ανανεωμένη και συμπληρωμένη μετά την πρώτη της εμφάνιση ως “Άσκηση και εξάσκηση για το μέλλον” από τη συλλογή “Και ξανάζησα...”. Η διαχρονική συνάντηση του Ρήγα, του Καραϊσκάκη, του Άρη και του Μανδηλαρά, εμπλουτίζεται και συμπληρώνεται με τον Παπαξάνθη αλλά και με μορφές ηρωϊκές αν και όχι τραγικές, όπως ο πρώιμος Βενιζέλος της εποχής της επανάστασης του Θέρισου και η Ανεξάρτητη Μεραρχία. (Παραδίπλα κλείνει το μάτι ο Χρήστος ο Τσέμπος - ο θείος του -από το ποίημα “Ο Χρήστος στο μπλόκο στο Δομένικο”). Διαβάζω από την παλιότερη εκδοχή του ποιήματος: “Του Ρήγα ο Θούριος τις παγωμένες ν' ανατινάξει αρτηρίες Του Καραϊσκάκη η αποκοτιά κι η ορφάνια ποιον να διδάξει... Το κεφάλι του Άρη στον φανοστάτη στα Τρίκαλα Ένας πύρινος περιστρεφόμενος κομήτης Πάνω από κεφάλια κομισάριων, εχθρών και δωσίλογων Κι ο άταφος Μανδηλαράς στα κύματα του Αιγαίου, το πέλαγος των αδικαίωτων φουσκώνει”. Και ξαναδιαβάζω την νεότερη εκδοχή: “Του Ρήγα ο Θούριος τις παγωμένες ν' ανατινάξει αρτηρίες Του Καραϊσκάκη η αποκοτιά κι η ορφάνια ποιον να διδάξει Το Βενιζέλο στο Θέρισο να δεις, στη Θεσσαλονίκη και το Λονδίνο να διδαχθείς Αν σ' οπισθοχώρηση αναγκαστείς, παράδειγμα έχεις ενεργό Της Ανεξάρτητης Μεραρχίας, την πειθαρχία και τον ψυχισμό Απ' το Ντουμλού Πινάρ με αναδίπλωση οπίσω μα κι Επανάσταση ξανά Το κεφάλι του Άρη στο φανοστάτη στα Τρίκαλα Ένας πύρινος περιστρεφόμενος κομήτης Πάνω από κεφάλια κομισάριων, δοσίλογων κι εχθρών ** Του Παπαξάνθη το μαρτύριο Στο μεσοχώρι τότε στων Τούρκων την αγχόνη Κι αργότερα στις μέρες μας Με φόνο αποτρόπαιο στου Καρπερού τη Σούδα Με μνήμη, αρετή και δίδαγμα πορεύσου! Ο άταφος Μανδηλαράς στα κύματα του Αιγαίου Το πέλαγος των αδικαίωτων φουσκώνει...”. Η άλλη περίπτωση είναι αυτή της θάλασσας.

Της αναζήτησης και των ανοιχτών οριζόντων.

Των αρχαιοελληνικών εποικισμών και του Ομήρου της Ιλιάδας και της Οδύσσειας. Της Ελλάδας, του Ελληνισμού και της ελληνικότητας. Του Αγαίου και της Μεσογείου.

Ως στοιχείο συνυφασμένο με την ζωή και την ύπαρξη αυτής της βραχώδους γωνιάς της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Της διαρκούς αναζήτησης της Ιθάκης.

Που φαίνεται ότι ο Λευτέρης, ο ποιητής Ελευθέριος Ξάνθος και ο πολίτης Ελευθέριος Τζιόλας, την βρήκε στην αγκαλιά του Θερμαϊκού, στην Θεσσαλονίκη. ***Είχα πει στην παλιότερη παρουσίαση και επιμένω σ' αυτό.

Η πόλη της Θεσσαλονίκης, για όσους ξεκινήσαμε την πορεία της πολιτικής συνειδητοποίησης και την ενεργό συμμετοχή στους πολιτικούς αγώνες σ' αυτή την πόλη, ήταν η Τροία όπου δώσαμε τις μάχες μας.

Κι αφού γυρίσαμε όλο τον κόσμο, κυριολεκτικά και μεταφορικά, επιστρέφουμε σ' αυτήν σαν να είναι ταυτόχρονα η Ιθάκη μας.*** Φίλε Λευτέρη, δεν ξέρω αν αλλάξαμε τον κόσμο... Το σίγουρο είναι ότι ο κόσμος αλλάζει, είτε με μας είτε χωρίς εμάς, είτε προς το καλύτερο είτε προς το χειρότερο.

Όμως, όπως ***ο Τζέιμς Τζόις βάζει έναν από τους ήρωές του στον επικό “Οδυσσέα” του να λέει (αναφερόμενος στην ποίηση του Σαίξπηρ, στα σονέτα του) “οι άνθρωποι δεν ξέρουν πόσο επικίνδυνα μπορεί να γίνουν τα ερωτικά τραγούδια.

Τα κινήματα που δημιουργούν επαναστάσεις, έχουν γεννηθεί από τα όνειρα και τα οράματα της καρδιάς ενός χωρικού σε κάποια λοφοπλαγιά.

Γιατί γι' αυτούς η γη δεν είναι απλά ένα καλλιεργήσιμο έδαφος αλλά η ζωοδότρα μητέρα”.*** *** *Δημοτική Βιβλιοθήκη Βεροίας ** Αμοιβαία μετάθεση λέξεων *** Κεφάλαιο 9 (Σκύλλα και Χάρυβδη) – μετάφραση δική μου.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους