Original Post

Πλήρες Κείμενο:

"Η Πολιτεία του Ήλιου": Σαν σήμερα, 21 Μαίου 1639, πεθαίνει ο o Ιταλός Δομινικανός μοναχός, φιλόσοφος, θεολόγος, ποιητής και πολιτικός στοχαστής της ύστερης Αναγέννησης Τομάζο Καμπανέλα, συγγραφέας της "Πολιτείας του Ήλιου" (La città del Sole) που αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ουτοπίες της δυτικής σκέψης.

Γεννήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1568 από πάμφτωχους και αγράμματους γονείς στο Στινιάνο της επαρχίας Ρέτζιο-Καλάμπρια στην νότιο Ιταλία και βαπτίστηκε ως Τζιοβάνι Ντομένικο (Giovanni Domenico Campanella). Σε ηλικία 14 ετών έγινε δεκτός στο μοναστικό τάγμα των Δομινικανών, πήρε το όνομα "Τομάζο", προς τιμήν του Θωμά Ακινάτη και διδάχθηκε θεολογία και αριστοτελική φιλοσοφία.

Το 1588, σε ηλικία μόλις 19 ετών, διάβασε διάφορα πλατωνικά έργα.

Την επόμενη χρονιά, συνέγραψε το δικό του δοκίμιο "Η Φιλοσοφία αποδεικνυομένη υπό των αισθήσεων", το οποίο ήταν η πρώτη του αποστασιοποίηση από το έργο του Ακινάτη με κατεύθυνση προς τον επιστημονικό εμπειρισμό, αλλά και τους "επικίνδυνους" Έλληνες φιλοσόφους.

Φανερά ενοχλημένοι οι ανώτεροί του, τον έστειλαν στο απομακρυσμένο μοναστήρι του Αλταμόντε.

Ήδη από το 1590 είχε αρχίσει να γράφει στα Λατινικά το "Για την αντίληψη των πραγμάτων και την φυσική μαγεία" που θα το συμπληρώσει και θα το εκδώσει πολλά χρόνια αργότερα.

Στις αρχές του 1594 καταδόθηκε στην Ιερά Εξέταση λόγω των "αιρετικών" απόψεών του (κυρίως για την θέση του πως τα πάντα, άστρα, πέτρες, ζώα και άνθρωποι, είναι έμψυχα), αλλά και δήθεν για σοδομία και "θεολογικές συζητήσεις με Εβραίους". Οι ιεροεξεταστές τον συνέλαβαν, τον φυλάκισαν σε ένα μοναστήρι και, τελικά, τον Οκτώβριο του 1597 τον μετέφεραν στις φυλακές τους στην Ρώμη, όπου ήδη κρατείτο, ο φιλόσοφος Τζιορντάνο Μπρούνο.

Βασανίστηκε δύο φορές, και τελικά δικάστηκε και καταδικάστηκε στις 17 Δεκεμβρίου 1597 ως αιρετικός.

Υποχρεώθηκε σε αποκήρυξη της "πλάνης" του και διατάχθηκε το κάψιμο όλων των βιβλίων και χειρογράφων του.

Επίσης τον διέταξαν να επιστρέψει και να μείνει περιορισμένος στην Καλαβρία.

Περιορισμένος στην Καλαβρία άρχισε ήδη από το καλοκαίρι του 1598, να προετοιμάζει μία εξέγερση με σκοπό την εγκαθίδρυση μιας διαφορετικής κοινωνίας, βασισμένης στην κοινοκτημοσύνη.

Η εξέγερση είχε προγραμματιστεί για το έτος 1600, ωστόσο η συνωμοσία καταδόθηκε εκ των έσω στον Ισπανό αντι-βασιλέα της περιοχής τον Αύγουστο του 1599 και ο Καμπανέλλα συνελήφθη και κατέληξε στις φυλακές της Νάπολης.

Αντιμετώπιζε την σίγουρη καταδίκη του σε θάνατο.

Προκειμένου να την αποφύγει, προσποιήθηκε ότι είχε τάχα παραφρονήσει.

Η παραφροσύνη του έγινε πιστευτή, αν και όχι αμέσως, αλλά μετά από φρικτό βασανισμό του στις 4 και 5 Μαίου 1601.

Τελικά, στις 8 Ιανουαρίου 1603, το εκκλησιαστικό δικαστήριο, αναγνωρίζοντάς του το ελαφρυντικό πως δεν έστεκε καλά στις φρένες του, τον καταδίκασε ως ένοχο "αίρεσης" και "ανταρσίας", όχι σε θάνατο αλλά σε ισόβια δεσμά Πέρασε πάνω απο τα επόμενα 20 χρόνια της ζωής του στην φυλακή, όπου παρά τις κακουχίες, τους ξυλοδαρμούς και τις συχνότατες κατασχέσεις των χειρογράφων του, ολοκλήρωσε αρκετά βιβλία.

Το πιο γνωστό είναι το εμβληματικό έργο "Η Πολιτεία του Ήλιου" το οποίο το έγραψε στην φύλακή περίπου το 1602, μια περιγραφή μιας πρωτο-κομμουνιστική κοινωνίας που διοικείται από μια ηλιοκεντρική, φιλοσοφική ελίτ, με πλήρη κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας και της παραδοσιακής οικογένειας.

Προστατευόμενη και υπερασπισμένη από επτά κύκλους τειχών, με παλάτια που χρησιμεύουν ως κατοικίες για τους πολίτες, η πόλη βρίσκεται σε ένα μέρος με ιδανικό κλίμα, ευνοϊκό για τη σωματική υγεία -στην πλαγιά ενός λόφου, επειδή ο αέρας εκεί είναι ελαφρύτερος και πιο καθαρός.

Μία από τις πιο σημαντικές πτυχές αυτής της κοινότητας είναι η κατανομή της εργασίας. Ο Καμπανέλα εμπλέκεται σε πολεμική κατά του Αριστοτέλη, ο οποίος είχε αποκλείσει τεχνίτες, αγρότες και όσους ασχολούνται με τη χειρωνακτική εργασία από την κατηγορία της πλήρους ιθαγένειας και από τα υψηλότερα επίπεδα αρετής.

Στην "Πολιτεία του Ήλιου" η εργασία διανέμεται δίκαια.

Χάρη στον ισότιμο καταμερισμό εργασίας, αρκεί κάθε άτομο να ξοδεύει μόνο τέσσερις ώρες την ημέρα δουλεύοντας. αλλά είναι σημαντικό να λειτουργούν όλοι, γιατί η αδράνεια κάποιου θα έχει επιπτώσεις στην προσπάθεια των άλλων.

Αυτός είναι και ο λόγος που η η αδράνεια είναι η μόνη συμπεριφορά που θεωρείται απερίσκεπτη στην "Πολιτειά του Ήλιου". Δεν υπάρχει καμία ατομική ιδιοκτησία και όλα τα αγαθά είναι κοινά από φαγητό σε σπίτια, από την απόκτηση γνώσεων έως την άσκηση δραστηριοτήτων, από τιμές έως την διασκέδαση.

Η ισότητα ενώπιον του νόμου είναι πραγματικότητα, ενώ εκείνοι οι εργαζόμενοι που απαιτείται να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια, όπως τεχνίτες και οικοδόμοι, λαμβάνουν περισσότερους επαίνους.

Ο καθένας πρέπει να εξοικειωθεί με όλες τις γραμμές εργασίας και έπειτα κάθε άτομο ασκεί αυτήν για την οποία δείχνει τη μεγαλύτερη ικανότητα.

Δεν έχουν υπαλλήλους και καμία υπηρεσία δεν θεωρείται ανάρμοστη.

Η κοινωνία διευθύνεται από σοφούς-ιερείς (γνώστες της επιστήμης και της αστρονομίας) και κυβερνήτες που αντιστοιχούν σε αρετές και ευθύνες για την διανομή κάθε πράγματος, παρακολουθούν και φροντίζουν να συμβεί αυτό δίκαια.

Όμως κανείς δεν μπορεί να πάρει τίποτα για τον εαυτό του και ουτε αυτοί έχουν ατομικη ιδιοκτησια και αρα διαφορετικα αγαθά απο τους υπολοιπους.

Δεν υφίσταται γάμος.

Οι ενώσεις των ανθρώπων κατευθύνονται από το κράτος.

Όλα τα παιδιά ανατρέφονται από την πολιτεία, λαμβάνοντας ακριβώς την ίδια μόρφωση, εξαλείφοντας έτσι όλες τις διακρίσεις.

Μία από τις πιο θεαματικές και ευφάνταστες πτυχές της Πόλης του Ήλιου είναι οι ζωγραφισμένοι τοίχοι της πόλης.

Εκτός από την περίφραξη και την προστασία της πόλης, τα τείχη είναι επίσης οι κουρτίνες ενός εξαιρετικού θεάτρου και οι σελίδες μιας εικονογραφημένης εγκυκλοπαίδειας της γνώσης.

Οι τοίχοι των παλατιών είναι βαμμένοι με εικόνες όλων των τεχνών και των επιστημών.

Η γνώση δεν περικλείεται σε βιβλία που διατηρούνται σε ξεχωριστά μέρη, όπως βιβλιοθήκες, αλλά είναι ανοιχτά στα μάτια όλων.

Η οπτικοποίηση με αυτόν τον τρόπο προωθεί μια ταχύτερη, ευκολότερη και πιο αποτελεσματική μορφή μάθησης, καθώς συνδέεται με την τέχνη της μνήμης, η οποία υπογραμμίζει την υποβλητική και συναισθηματική δύναμη των εικόνων.

Από μια τρυφερή ηλικία τα παιδιά τρέχουν σε αυτό το θέατρο της γνώσης, καθοδηγούμενοι κατάλληλα και ακολουθώντας σωστά δρομολόγια, έτσι ώστε να μαθαίνουν χαρούμενα, σαν να παίζουν ένα παιχνίδι, χωρίς προσπάθεια ή πόνο.

Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις του πολίτη, παρόλο που περιλαμβάνουν θεμελιώδεις αρχές του Χριστιανισμού (όπως η αθανασία της ψυχής και η θεία πρόνοια), σχηματίζουν μια "φυσική" θρησκεία που συνδέεται με τους ουρανούς και τα αστέρια.

Απελευθερωμένος το 1626 χάρη στη μεσολάβηση του Πάπα Ουρβανού Η΄, ο Καμπανέλα έζησε υπό παπική επιτήρηση προτού διαφύγει εξαιτίας νέων διώξεων.

Έγινε δεκτός στη Γαλλία από τον Καρδινάλιο Ρισελιέ και τον βασιλιά Λουδοβίκο ΙΓ΄ και πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του δημοσιεύοντας τα έργα του.

Πέθανε 21 Μαΐου 1639 στο Παρίσι. Ο Καμπανέλα άσκησε σημαντική επιρροή στη δυτική σκέψη, ιδιαίτερα στη φιλοσοφία, την πολιτική θεωρία, την ουτοπική λογοτεχνία αλλά και τις πρώιμες σοσιαλιστικές ιδέες. "Η Πολιτεία του Ήλιου" βάδισε στον δρόμο της "Ουτοπίας" του Τομας Μορ.

Εκατό χρόνια μετά την "Ουτοπία", περιέγραψε μια κοινωνία χωρίς ιδιωτική ιδιοκτησία, με συλλογική εργασία, κοινή ανατροφή παιδιών και οργάνωση της ζωής γύρω από τη γνώση και τη θρησκεία. Ο Καμπανέλα υπερασπίστηκε τη σημασία της εμπειρίας και της παρατήρησης στη γνώση.

Η πολιτική του θεωρία συνδύαζε θεοκρατία, μυστικισμό και ορθολογική κοινωνική οργάνωση.

Ήταν ένθερμος υποστηρικτής του Γαλιλαίου.

Έγραψε ένα έργο για να υπερασπιστεί τον Γαλιλαίο απέναντι στις διώξεις της Εκκλησίας, συμβάλλοντας στη σύγκρουση ανάμεσα στη νέα επιστήμη και τη θρησκευτική αυθεντία.

Το έργο του επηρέασε την δυτική σκέψη και ήταν η βάση για την μετέπειτα εξέλιξη της ουτοπικής λογοτεχνίας.

Αργότερα επηρέασε τον Φράνσις Μπείκον και το έργο του "Νέα Ατλαντίδα" αλλα και τους διαφωτιστές.

Στην¨Πολιτεία του Ήλιου", ο Καμπανέλα υποστήριξε-ήδη απο το 1602-ότι η ανισότητα και η φτώχεια συνδέονται με την ατομική ιδιοκτησία (παρόμοιες περιγραφές είχε και η "Ουτοπία"¨του Τόμας Μορ) Αυτή η περίγραφη του Καμπανέλλα που το 1602 ήταν μια υπόθεση αποδείχθηκε αργότερα επιστημονική αλήθεια. Ο Καμπανέλα περιεγραψε το 1602 την δυνατοτητα να δουλεουν οι άνθρωποι 4 ωρες την ημερα.

Σημερα, στον 21ο αιώνα με τα επιτευγματα της επιστημης και της τεχνολογιας που κανεις δεν μπορουσε να φανταστει στην εποχη του, οι εργαζομενοι πχ στην Ελλαδα εργαζονται 13 ωρες την ημέρα. Ο Μαρξ και ο Ένγκελς τοποθέτησαν τον Καμπανέλα στους σημαντικότερους εκπροσώπους του πρώιμου ουτοπισμού που επηρέασε τον σοσιαλισμό, Η "Πολιτεία του Ήλιου", ένας μοναδικός συνδυασμός, πρώιμων κομμουνιστικών ιδεών, αναγεννησιακής φιλοσοφίας, μυστικισμού, επιστήμης και πολιτικής θεωρίας. αποτελεί έναν σημαντικό κρίκο ανάμεσα στον μεσαιωνικό κόσμο και τις νεότερες επαναστατικές και σοσιαλιστικές ιδέες της Ευρώπης.

Φυσικά, ορισμένες απο τις ιδέες του για το "εποικοδόμημα" των κοινωνικών σχέσεων πρέπει χωρίς αμφιβολία να απορριφθούν-με την σημερινή εμπειρία-των τετρακοσίων και πάνω χρόνων- ως αυταρχικές και αδιέξοδες.

Όμως εκείνη την εποχή, αρχές του 17ου αιώνα, επηρέασαν και αυτές την συζήτηση για τις μορφές της κοινωνικής οργάνωσης.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους