Σχετικά με την οσμή που αναφέρθηκε εχθές το μεσημέρι σε μεγάλο μέρος του νότιου και κεντρικού λεκανοπεδίου της Αθήνας και η οποία δημιούργησε μεγάλη ανησυχία* στον πληθυσμό το ερώτημα σχετικά με την...

Πλήρες Κείμενο:

Σχετικά με την οσμή που αναφέρθηκε εχθές το μεσημέρι σε μεγάλο μέρος του νότιου και κεντρικού λεκανοπεδίου της Αθήνας και η οποία δημιούργησε μεγάλη ανησυχία* στον πληθυσμό το ερώτημα σχετικά με την προέλευσή της είναι πολύ δύσκολο να απαντηθεί από την στιγμή που το αέριο δεν ήταν ορατό ώστε να μπορέσει να ιχνηλατηθεί "με το μάτι" και με επιστημονικά εργαλεία τηλεπισκόπησης και δεν έχει εντοπιστεί ένα συμβάν (πχ ατύχημα, πείραμα) το οποίο θα μπορούσε να το αιτιολογήσει.

Επιπλέον η αναφορές σε έντονη οσμή δεν συνοδεύονται από μετρήσεις οι οποίες θα μπορούσαν να εντοπίσουν την "ταυτότητα" του ρύπου που την προκάλεσε καθώς δεν υπάρχουν αντίστοιχοι μετρητές στην περιοχή.

Εφόσον λοιπόν δεν υπάρχουν ξεκάθαρα επιστημονικά δεδομένα αυτό που μπορεί να γίνει είναι κυρίως προσεγγίσεις με μία προσπάθεια "αναγωγής" των παρατηρησιακών δεδομένων σε επιστημονικά (κάτι το οποίο είναι πολύ δύσκολο να φέρει αποτελέσματα καθώς μία γενική αναφορά για οσμές δεν μπορεί εύκολα να αντιστοιχηθεί σε ένα συγκεκριμένο είδος χημικών ενώσεων κυρίως από την στιγμή που προέχεται κυρίως από μη έμπειρους στο είδος ανθρώπους) με βάση τα δεδομένα που προκύπτουν είτε από το "μετεωρολογικό πλαίσιο" το οποίο έχει προσδιοριστεί με κάποια ακρίβεια από τις μετρήσεις των σταθμών, τις προσομοιώσεις των μοντέλων και την ραδιοβόληση που έγινε στο Ελληνικό στις 15μμ (όταν η οσμή είχε αρχίσει να "σπάει"). 🔷Αξιολογώντας με ενδιαφέρον τις αναφορές και τα μετεωρολογικά δεδομένα από τους μετεωρολογικούς σταθμούς, την ραδιοβόληση που έγινε στο Ελληνικό στις 19/5/2026 12UTC και τις προσομοιώσεις από τα προγνωστικά μοντέλα, θα επιχειρήσω την εξής προσέγγιση: 🔹Από μετεωρολογικής άποψης, τις πρωινές ώρες της 19ης Μαΐου 2026, στην ευρύτερη περιοχή του Σαρωνικού και τα νότια προάστια της Αθήνας επικρατούσαν ασθενείς άνεμοι κατά βάση από νότια συνιστώσα. ✔Κατά κανόνα με αυτές τις συνθήκες, με δεδομένη την χαμηλή θερμοκρασία της θάλασσας (SST περίπου 18°C) καθώς ο ατμοσφαιρικός αέρας που έρχεται σε επαφή με το νερό παραμένει "δροσερός", αναπτύσσεται ένα σχετικά ψυχρό και υγρό "αναστροφικό" στρώμα κοντά στην επιφάνεια. 📍Όταν στην χώρα μας επικρατούν θερμές αέριες μάζες το αναστροφικό αυτό στρώμα πάνω από τις θάλασσες μπορεί να αποκτήσει σημαντικό πάχος και η αναστροφή της θερμοκρασίας να είναι ισχυρή και βαθυά. 📍Όταν επικρατούν ψυχρές αέριες μάζες (ο ατμοσφαιρικός αέρας στο "οριακό στρώμα" (που μπορεί να εκτείνεται χονδρικά έως 1 - 1,5km πάνω από την επιφάνεια) να είναι ψυχρότερος από την επιφάνεια της θάλασσας τότε φυσικά δεν προκύπτει αναστροφή. 📍Όταν όμως επικρατούν γενικά "ουδέτερες" συνθήκες με τον αέρα όμως που επικρατεί πάνω και γύρω από την θάλασσα να είναι θερμότερος από την επιφάνεια των υδάτων φυσικά και πάλι τείνει να αναπτυχθεί κοντά στην επιφάνεια ένα δροσερό υπερθαλάσσιο στρώμα αέρα όταν οι άνεμοι είναι γενικά ασθενείς και δεν υπάρχουν ισχυρές τυρβώδεις ροές που να μπορέσουν να προκαλέσουν ανάμειξή του με τον υπερκείμενο αέρα. ✔Αυτή ακριβώς είναι και η περίπτωση που είχαμε εχθές (προσωπικά διαφωνώ** με την άποψη ότι δεν μπορεί να υπήρξε αναστροφή με αυτές τις συνθήκες!). 🔹Αρχικώς λοιπόν κατά τις πρωινές ώρες πάνω από τον Σαρωνικό είχαμε συνθήκες ευνοϊκές για την δημιουργία ενός ρηχού αναστροφικού στρώματος αέρα αφ' ενός λόγω της χαμηλότερης θερμοκρασίας της θάλασσας με τον υπερκείμενο αέρα που επικρατούσε στις γύρω περιοχές (και με δεδομένο ότι η διαφορά SST (περίπου 18°C) με Τ850 (περίπου 11 σε καμία περίπτωση δεν υποδηλώνει ένα ασταθές οριακό στρώμα) και λόγω των πολύ ασθενών ανέμων.

Οι συνθήκες αυτές είναι ευνοϊκές ώστε οι ρύποι που παράγονται από κάποια πηγή που βρίσκεται στον Σαρωνικό (πχ Ρεβυθούσα, Πλοία...) να παραμείνουν "εγκλωβισμένοι" σε ένα στρώμα αέρα μερικών δεκάδων μέτρων κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας. 🔹Κατά την διάρκεια των μεσημεριανών ωρών υπήρξε σταδιακή ενίσχυση των νοτίων ανέμων στα 2-3Bf, έως 4Bf η οποία δικαιολογεί την μετατόπιση των αρχικώς εγκλωβισμένων ρύπων που πιθανώς υπήρξαν σε μία περιοχή του Σαρωνικού προς τις ακτές του λεκανοπεδίου και εν συνεχεία προς τα ενδότερα του νομού κάνοντας ένα "πέρασμα" το οποίο έγινε πιο αισθητό στα νότια προάστια και στις κεντροδυτικές συνοικίες της Αθήνας.

Η κατανομή αυτή συνάδει με μία εισχώρηση του θαλάσσιου αναστροφικού αέρα (και των ρύπων που ενδεχομένως θα περιείχε) στα νότια παράλια του λεκανοπεδίου το οποίο όμως κατά την έλευσή του προς τα ενδότερα της πόλης "έσπασε" (λόγω θέρμανσης πάνω από την πόλη και λόγω τυρβώδους ροής) με αποτέλεσμα την ομοιγενοποίηση με τον αμέσως υπερκείμενο αέρα και την "απελευθέρωση" των ρύπων σε μεγαλύτερα υψόμετρα με αποτέλεσμα εν τέλει το όποιο αέριο να διαχυθεί σε μεγαλύτερα ύψη και να μην γίνει αντιληπτό σε βορειότερα τμήματα του λεκανοπεδίου). 🔹Εν συνεχεία, όσο η ημέρα προχωρούσε, οι άνεμοι ενισχύθηκαν ενώ παράλληλα η έλευση της διαταραχής από τα δυτικά προκάλεσε ολοένα και ασταθέστερες συνθήκες με αποτέλεσμα οι συνθήκες πλέον να μην ευνοούν τον εγκλωβισμό του ρύπου σε μία περιοχή ενώ πολύ πιθανό να σταμάτησε και η εκπομπή του αερίου εάν η εκπομπή ήταν περιορισμένης διάρκειας.

Η εξέλιξη αυτή εξηγεί και το ότι οι αναφορές για οσμές σταμάτησαν μετά το μεσημέρι.

Από εκεί και πέρα ωστόσο, για να εκτιμηθεί η ακριβής πηγή και το είδος των ρύπων (που δεν συνδέεται απαραίτητα με κάποιο ατύχημα) χρειάζεται είτε να εντοπιστεί ένα αίτιο το οποίο να περιγράφει επακριβώς την έκταση και το είδος στην οποία παρατηρήθηκε η οσμή είτε να υπήρχε η δυνατότητα χημικής ανάλυσης του αέρα στις επηρεαζόμενες περιοχές προκειμένου να εντοπιστεί ακριβώς το είδος του αερίου και να γίνει εύκολα η ταυτοποίηση με μία πηγή. *Η πρωτοφανής ανησυχία που υπήρξε λόγω της οσμής, νομίζω εν πολλοίς σχετίζεται με την περιβόητη οσμή αερίου που αναφέρθηκε πριν από την έκρηξη του εργοστασίου της "Βιολάντα" και η οποία ίσως, συνειδητά ή υποσυνείδητα μας έχει κάνει αρκετά πιο ευαίσθητοποιημένους σε αντίστοιχα ερεθίσματα τα οποία ενδεχομένως να περνούσαν πιο απαρατήρητα στο παρελθόν.

Εξάλλου αντίστοιχες περιπτώσεις είναι καταγεγραμμένες και στο παρελθόν χωρίς όμως να υπάρξει τέτοια ανησυχία! **Η διαφωνία μου με την άποψη ότι "δεν υπήρξε αναστροφή" έγκειται στα εξής στοιχεία: Σύμφωνα με την ραδιοβόληση του Ελληνικού στις 19/5/2026/12UTC η θερμοκρασία στην στάθμη των 850hpa ήταν περίπου 11°C, ενώ αντίστοιχες θερμοκρασίες εκτιμήθηκαν και από μοντέλα προσομοίωσης.

Η θερμοκρασία της θάλασσας (SST) πάνω από τον Σαρωνικό εχθές μετρήθηκε στους 18-19°C. Μία διαφορά θερμοκρασίας των 7-8°C μεταξύ SST και T850hpa δεν δικαιολογεί ένα ασταθές οριακό στρώμα (απαιτούνται τιμές άνω των 15°C με μη κορεσμένη ατμόσφαιρα). Επιπλέον η διαφορά της θερμοκρασίας της θάλασσας σε σχέση με την θερμοκρασία του αέρα στους σταθμούς της ξηράς και το γεγονός πως οι παράκτιοι σταθμοί κατέγραφαν χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με τους σταθμούς που βρίσκονται μερικά χιλιόμετρα "μέσα" στο λεκανοπέδιο (παρά το μεγαλύτερο υψόμετρο). Η ραδιοβόληση επιπλέον δείχνει ένα ρηχό αλλά πολύ υγρό στρώμα αέρα μεταξύ 50 και 150m με μέγιστο υγρασίας (πορτοκαλί κυκλάκι στην παρακάτω εικόνα) κοντά στα 1000hpa όταν σε αμέσως μεγαλύτερα υψόμετρα η υγρασία παρουσίαζε χαμηλότερες τιμές με Td κοντά στους 10-11°C και ένα πολύ πιο σταθερό προφίλ καθ' ύψος.

Η κατανομή αυτή "ταιριάζει" πολύ καλά στην ύπαρξη ενός υγρού αναστροφικού στρώματος το οποίο όμως "σπάει" πάνω από την περιοχή είτε λόγω του προχωρημένου της ώρας (όπου το έδαφος έχει θερμανθεί, και ο άνεμος έχει ενισχυθεί) ειτε/και λόγω της απόστασης από την θάλασσα (καθώς μόλις ο θαλάσσιος αέρας εισέρχεται πάνω από την πόλη αρχίζει να θερμαίνεται εφ' όσον πλέον δεν έρχεται σε επαφή με νερό 18°C αλλά με επιφάνειες/τσιμέντα των 30-40°C). Η "εμπειρία" σε αντίστοιχες περιπτώσεις με αντίστοιχες συνθήκες αυτή την περίοδο δείχνει πως αυτού του είδους οι αναστροφές είναι συνηθισμένες.

Μία πολύ καλή ένδειξη εάν εν τέλει υπήρξε ή όχι αναστροφικό στρώμα πάνω από την θάλασσα θα μπορέσει να προκύψει από φωτογραφίες/videoς που αποτυπώνουν την πορεία των καπνών από τα πλοία που πηγαινοερχόντουσαν κατά τις "επίμαχες ώρες" έξω από το λιμάνι του Πειραιά: εάν ο καπνός αρχικά ανέβαινε αλλά στην πορεία "εγκλωβιζόταν" δημιουργώντας "πέπλα" ή "ευθείες" μερικές δεκάδες μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας είναι ένδειξη για την ύπαρξη αναστροφής, εάν πάλι ο καπνός έφευγε ευθεία επάνω μέχρι να αναμειχθεί, τότε σημαίνει ότι δεν υπήρξε αξιόλογη αναστροφή κοντά στην επιφάνεια.

Επιπλέον η κίνηση του καπνού από τα πλοία δείχνει την ακριβή διεύθυνση και ταχύτητα του ανέμου στο ύψος που κινείται!

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους