Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΠΡΟΜΑΧΟΙ τής ελληνικής γλώσσας 7) Αγαπητός Τσοπανάκης (1908-2005). Από τους πιο φωτισμένους και νηφάλιους υποστηρικτές τής δημοτικής γλώσσας, που —όπως και ο Τριανταφυλλίδης και ο Ανδριώτης— βοήθησε αποφασιστικά στην επισημοποίηση τής δημοτικής γλώσσας.

Είχε την τόλμη να υιοθετήσει ρεαλιστική συμβιβαστική στάση στο γλωσσικό, που επιστημονικά συστηματοποίησε στην εξαίρετη Γραμματική του («Νεοελληνικὴ Γραμματική, 19942, Ἀθήνα Ἑστία -Θεσσαλονίκη Εκδ.

Κυριακίδη), η οποία χαρακτηρίζεται από γλωσσική σοφία και γλωσσολογική σύνεση και η οποία ως περιγραφή τής νεοελληνικής κοινής γλώσσας (τής δημοτικής χωρίς ακρότητες, όπως ορίσθηκε στον νόμο τής επισημοποίησής της) προχώρησε πολύ πιο πέρα από την κλασική Μεγάλη Γραμματική τού Μ. Τριανταφυλλίδη.

Στην όλη του στάση στο γλωσσικό τον βοήθησε η βαθύτερη γνώση των διαλέκτων τής Ελληνικής, η επαφή του με τον αρχαίο λόγο (διετέλεσε καθηγητής τής Κλασικής Φιλολογίας) και η σπάνια λογιοσύνη του.

*********** Ο καθηγητής Αγαπητός Τσοπανάκης είχε μια ευαισθησία (γλωσσολογικά δικαιολογημένη εν πολλοίς) στην ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΤΕΛΙΚΟΥ -ν και προσπάθησε να την περάσει και μέσα από την Γραμματική του.

Γράφει: «Ἡ Γραμματικὴ αὐτὴ μιλᾶ καὶ ἐξηγεῖ τὴν ἀφομοίωση τού -ν στὴν προφορικὴ γλώσσα, συνιστᾶ ὅμως τὴν γραφή τους σὲ ὅλες τὶς αἰτιατικὲς τοῦ ὁριστικοῦ καὶ τοῦ ἀόριστου ἄρθρου τὸν-την, ἕναν-μιάν, τῶν ἀντωνυμιῶν τὸν-τήν, αὐτὸν-αὐτήν, ἐκεῖνον-ἐκείνην (τοῦτον-τούτην), πόσον-πόσην, τόσον-τόσην, ὅσον-ὅσην, τῶν συνδέσμων, τῶν ἐπιρρημάτων δέν, μήν, σάν, τῶν ἄναρθρων ἐπιθέτων καὶ οὐσιαστικῶν, κ.ἄ.:τὸν φίλο, τὴν φίλη, τὸν βλέπω, τὴν βλέπω, φώναξέ τον-την, δὲν θέλω, μὴν βιάζεσαι, σὰν μύγα, αὐτὸν γυρεύω, αὐτὴν φώναξα, πολὺν μαθητόκοσμο, τὸν δοκιμασμένο φίλο, ἕναν δοκιμασμένο φίλο, ἐλαφρὸν ὕπνο, βαθὺν ὕπνο, πολὺν κόσμο, Κὐριον Γιῶργον Μιχαλόπουλον, καθηγητήν, ἔμπορον, Κυρίαν Μελπομένην Μιχαλοπούλου, καθηγήτριαν, καὶ ὅπου ἀλλοῦ ἡ σαφήνεια τοῦ λόγου τὸ καθιστᾶ ἀναγκαῖο, ἰδίως στὴν δήλωση ἄναρθρων ἀντικειμένων σὲ αἰτιατική. Νεοελληνικὴ Γραμματική, σ. 173) Μιλώντας για τους ΚΑΝΟΝΕΣ τής γραμματικής λέει τα εξής: «Εἴπαμε στὴν ἀρχὴ ὅτι ἡ Γραμματικὴ δὲν εἶναι ἕνας Ἀστικὸς Κώδικας, καὶ ἐννοούσαμε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ στηρἰζεται μὀνο σὲ νόμους καὶ κανόνες.

Μολαταῦτα, μιὰ τόσο περίπλοκη ἐπιστήμη, μὲ τόσες ποικιλίες γιὰ τὰ ἴδια πρἀγματα, τόσες ἀμφιβολίες καὶ διφορούμενες ἀπόψεις, ὅσες συσσωρεύθηκαν ἀπὸ τὴν πολυαίωνη χρήση καὶ ἐξέλιξη τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας σὲ διάφορες περιοχὲς τῆς Μεσογείου, ἀπὸ τὴν Κάτω Ἰταλία καὶ Σικελία, στὴν Βαλκανική, τὰ νησιά τοῦ Ἰονίου, Αἰγαίου, ὥς τὸν Δούναβη, τὸν Εὔξεινο Πόντο, τὴν Καππαδοκία καὶ τὴν Κύπρο, κινεῖται ἀναγκαστικὰ μὲ νόμους καὶ κανόνες ποὺ μποροῦμε νὰ τοὺς ἀπομονώσουμε καὶ νὰ τοὺς διατυπώσουμε.

Καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ συνηθίσουμε στὴν ἰδέα ὅτι κανένας κανόνας ―ὅσο ἔχει ἐπαφὴ μὲ τὴν φύση― δὲν εὶναι ἄχρηστο φορτίο, ὅτι ἡ ζωή μας εἶναι ρυθμισμένη νὰ λειτουργῆ μὲ κανόνες, νόμους, ἐπιταγές, ἐξαναγκασμοὺς καὶ ἀπαγορεύσεις»ὰν μύγα (Νεοελληνική Γραμματική, σ. 29-30)

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους