Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η περιφέρεια της Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο μιας μεγάλης αφήγησης: ενεργειακός κόμβος, πύλη LNG, logistics hub, διαμετακομιστικός διάδρομος, στρατιωτική κινητικότητα και ροές μεταφοράς - κυρίως με στόχο να εξυπηρετηθεί η πολεμική στροφή της ΕΕ -, αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα.

Την ίδια ακριβώς στιγμή η περιοχή χάνει πληθυσμό, υπολείπεται σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ, εγκαταλείπεται παραγωγική γη και δραστηριότητες.

Το βασικό πρόβλημα της ΑΜΘ σήμερα είναι ότι η γεωπολιτική αναβάθμιση οργανώνεται κυρίως ως «οικονομία της διέλευσης». Λειτουργεί όλο και περισσότερο ως διάδρομος από τον οποίο περνούν ενέργεια, εμπορεύματα, δίκτυα, στρατηγικές ροές αλλά αποδιοργανώνεται ως τόπος παραγωγικής και κοινωνικής εγκατάστασης.

Αυτό είναι το πραγματικό κλειδί για να καταλάβουμε τη σημερινή αντίφαση για το παρόν και το μέλλον που η κυβέρνηση της ΝΔ προορίζει στην ΑΜΘ. Η ΑΜΘ μπαίνει σε αυτή τη νέα φάση έχοντας ήδη περάσει πολλαπλά κύματα αποδιάρθρωσης.

Σήμερα, η περιοχή περνά έναν ακόμα κύκλο αποδιάρθρωσης.

Αυτή η συνάντηση μιας διαχρονικά αποδυναμωμένης παραγωγικής βάσης με το μοντέλο της οικονομίας της διέλευσης εξηγεί γιατί μπορεί να έχουμε ταυτόχρονα: - Έμφαση σε νέους ενεργειακούς διαδρόμους, αλλά αδύναμες τοπικές αλυσίδες αξίας και καμία διάχυση στην περιφερειακή οικονομία. - Μεγάλα projects και δημογραφική συρρίκνωση της Θράκης. - Κόμβο LNG και υψηλό ποσοστό κατοίκων που υποφέρουν από ενεργειακή φτώχεια.

Η αξία περνά μέσα από την περιοχή αλλά δεν μένει σε αυτήν.

Για δεκαετίες, η συζήτηση για τη Θράκη περιστρεφόταν γύρω από τον όρο της «μειονεκτούσας παραμεθορίου». Σήμερα δίνεται έμφαση σε μια νέα εκδοχή: ότι η μεθοριακότητα και η αναπτυξιακή υστέρηση θα ξεπεραστεί μέσω της γεωπολιτικής και ενεργειακής διεθνοποίησης της περιοχής.

Όμως εδώ ακριβώς βρίσκεται και το κρίσιμο ερώτημα: Τι είδους ανάπτυξη παράγεται; Και κυρίως: τι μένει στην ίδια την κοινωνία της περιφέρειας; Στη χώρα μας, είμαστε εδώ και αρκετά χρόνια θεατές στην κρίση κοινωνικής αναπαραγωγής της περιφέρειας.

Και αυτό δεν αφορά μόνο την ΑΜΘ.

Τι θέλουμε όμως εν προκειμένω; Θέλουμε να περάσουμε από την οικονομία της διέλευσης στην οικονομία της κατοίκησης.

Αυτό προϋποθέτει ότι η περιφέρεια θα γίνει βιώσιμη.

Και σημαίνει πολιτικές επιλογές που δεν έχουν ως γνώμονα την επικοινωνιακή δύναμη, αλλά την προστιθέμενη αξία, σε τομείς που η περιοχή έχει πλεονέκτημα: Πρώτον, αγροδιατροφική ανασυγκρότηση.

Μεγάλο μέρος της αξίας φεύγει από την περιφέρεια στα επόμενα στάδια: μεταποίηση, τυποποίηση, διανομή, branding.

Το κρίσιμο δεν είναι μόνο τι παράγεται στην ΑΜΘ αλλά πού καταλήγει τελικά το παραγόμενο εισόδημα.

Δεύτερον, μεταποίηση και βιομηχανία.

Θεωρώ στρατηγικό λάθος ότι σήμερα μιλάμε συνέχεια για logistics, αλλά σχεδόν καθόλου για παραγωγή.

Τρίτον: ενέργεια. Η ΑΜΘ βρίσκεται πλέον στον πυρήνα των ενεργειακών σχεδιασμών της χώρας. (LNG, αγωγοί, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, ΑΠΕ). Αλλά εδώ υπάρχει μια μεγάλη αντίφαση: οι μεγάλες ενεργειακές επενδύσεις δημιουργούν περιορισμένες μόνιμες θέσεις εργασίας και συχνά αδύναμους τοπικούς πολλαπλασιαστές.

Άρα το ερώτημα είναι αν η ενέργεια θα λειτουργήσει ως εξωτερική λειτουργία ή ως τοπικό παραγωγικό πλεονέκτημα.

Εκδημοκρατισμός λοιπόν. • Βάρος στις ενεργειακές κοινότητες που πλέον αναδεικνύονται ως κρίσιμο εργαλείο για τη μείωση της τιμής του ρεύματος. • Έμφαση στην τοπική συμμετοχή, τη σύνδεση της ενέργειας με μεταποίηση και τοπική βιομηχανία –ξέρουμε πόσες μονάδες έβαλαν λουκέτα εξαιτίας της πολιτικής της ΝΔ για το βιομηχανικό ρεύμα, την αποθήκευση.

Ένα τελευταίο σημείο: Είναι σε έναν βαθμό αποτυχία του ίδιου του ελληνικού κράτους το ότι, το 2026, συνεχίζουμε να συζητάμε για τη Θράκη ως «ειδική περίπτωση». Πολύ συχνά η συζήτηση για τη Θράκη ισορροπεί ανάμεσα σε δύο αδιέξοδα: αφενός στη λογική της ασφάλειας και της διοικητικής διαχείρισης του μειονοτικού πληθυσμού και αφετέρου σε έναν αφηρημένο πολυπολιτισμικό λόγο.

Η κοινωνική συνοχή της Θράκης δεν είναι παράλληλο θέμα.

Η πολυπολιτισμική και διασυνοριακή πραγματικότητα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως συγκριτικό πλεονέκτημα και όχι ως πεδίο καχυποψίας ή επιτήρησης.

Γιατί άραγε δεν υπάρχει εδώ ένα στιβαρό κέντρο Βαλκανικών και Ανατολικών Σπουδών; Αν όχι εδώ, πού; Εκεί θα απέληγε φυσιολογικά η επένδυση στην εκπαίδευση, στις γλωσσικές δεξιότητες, στη σύνδεση του πανεπιστημίου με τη διασυνοριακή οικονομία και συνεργασία.

Την περίοδο 2015 – 2019 υλοποιήθηκαν και δρομολογήθηκαν στρατηγικής σημασίας παρεμβάσεις για την ανάπτυξη των υποδομών, την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, τον αγροδιατροφικό τομέα, τον τομέα του τουρισμού και του πολιτισμού, τον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων, έχοντας ως στρατηγικό στόχο ένα άλλο μοντέλο ανάπτυξης.

Σήμερα η περιοχή είναι όλο και λιγότερο βιώσιμη.

Και αυτό δεν είναι μια κακή ή ανεπαρκής πολιτική που σηκώνει βελτίωση.

Είναι μια πολιτική επικίνδυνη, που εγκλωβίζει μακροπρόθεσμα γιατί παγιώνει ένα μοντέλο άδικο και αδιέξοδο.

Δεν είμαστε εδώ απλώς για να καταγράφουμε τα αδιέξοδα.

Η σημερινή συζήτηση αφορά το πώς θα μπορέσει η Αριστερά και ο προοδευτικός χώρος στο σύνολό του να αλλάξουν τους σημερινούς συσχετισμούς.

Δείχνει όμως, επίσης ότι δεν αρκούν οι παράλληλες διαδρομές, οι περιχαρακώσεις, πολλές φορές και μικροκομματικές, και οι λογικές της αυτάρκειας.

Κανένας δεν μπορεί μόνος του.

Η κοινωνική αναγκαιότητα είναι αυτή η οποία προκαλεί σήμερα την πολιτική διεργασία, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη και σε αυτήν καλούμαστε να ανταποκριθούμε.

Η ελληνική κοινωνία του 2026 είναι αυτή η οποία πιέζει έτσι ώστε να υπάρξει αλλαγή πολιτικής.

Και η δική μας ευθύνη είναι αυτή η αλλαγή πολιτικής να μην οδηγήσει στον "μπαμπούλα" της ακροδεξιάς, αλλά να είναι μια αλλαγή πολιτικής σε αριστερή και προοδευτική κατεύθυνση.

Και για να υπάρξει αλλαγή πολιτικής, ένας τρόπος υπάρχει.

Η πολιτική αλλαγή.

Η ομιλία μου στην ημερίδα του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών (ΕΝΑ) στην Κομοτηνή «Αν. Μακεδονία - Θράκη σε μετάβαση: Παραγωγική ανασυγκρότηση, κοινωνική συνοχή και δημογραφική βιωσιμότητα»

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους