Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η αρπαγή της Περσεφόνης και ο κύκλος της μεταμόρφωσης. 🇬🇧 The Abduction of Persephone and the Cycle of Transformation.📍In English as a comment.

Η παράσταση της αρπαγής της Περσεφόνης, όπως αποδίδεται στην εικονιζόμενη σύγχρονη ανασύνθεση με χρήση Τ.Ν από τον τύμβο Καστά της Αμφίπολης, αποτέλεσε την αφορμή για το άρθρο που ακολουθεί.

Η συγκεκριμένη τοιχογραφία δεν αποτελεί απλώς μια δραματική σκηνή του μύθου, αλλά μια πυκνή αλληγορία για τον ρυθμό της φύσεως, τη φθορά και την αναγέννηση.

Η κόρη της Δήμητρας, η Πέρσεφονη σύμβολο της άνοιξης, της βλάστησης απάγεται και κατέρχεται στον κόσμο του Πλούτωνα όχι ως οριστικά χαμένη, αλλά ως μυστική εγγύηση επιστροφής.

Διότι ό,τι εισέρχεται στη σιωπή της γης δεν αφανίζεται, αλλά μετασχηματίζεται, ωριμάζει, αποκτά άλλη μορφή και επανέρχεται στον κύκλο του όντος με νέα ισχύ.

Ο κύκλος αυτός της βλαστήσεως δεν αφορά μόνον τα φυτά, αλλά λειτουργεί και ως ανάλογο της ανθρώπινης ψυχής.

Έτσι αν η Περσεφόνη στο βλαστικό βασίλειο συμβολίζει τον σπόρο των φυτών, σε μεταφυσικό επίπεδο συσχετίζεται με το αθάνατο σπόρο της ψυχής Όπως ο σπόρος θάβεται στη γη, σιωπά, αποσυντίθεται φαινομενικά και όμως αναδύεται ξανά σε νέα ζωή, έτσι και η ψυχή, κατά τις Ελευσινιακές τελετουργίες, την Ορφική και την Πλατωνική θεώρηση, δεν εξαντλείται μέσα στο φθαρτό σώμα, αλλά φέρει μέσα της ένα αθάνατο και άφθαρτο στοιχείο.

Η ανακύκλωση των φυσικών μορφών, ιδίως των φυτικών σπερμάτων που χάνονται και επανέρχονται με άλλη όψη, καθίσταται έτσι ένα ορατό σημείο μιας αόρατης αληθείας, ότι και η ψυχή συμμετέχει σε έναν ευρύτερο κύκλο γενέσεως, μνήμης και επανόδου.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο η μορφή της Δήμητρας αποκτά καθοριστική σημασία, διότι δεν είναι μόνο η θεά της βλαστήσεως, αλλά και η διδάσκαλος της γεωργίας, η ευεργέτις που παρέδωσε στους ανθρώπους την καλλιέργεια της γης, τον σεβασμό προς τους καρπούς και την ιερή τέχνη της σποράς.

Η γη, με την ευεργεσία της Δήμητρας, παύει να είναι απλώς χώμα και γίνεται μήτρα ζωής, τόπος όπου ο θάνατος του σπόρου προετοιμάζει τη γέννηση του άρτου.

Έτσι η γεωργία δεν είναι μόνο τεχνική πράξη, αλλά ιερό μάθημα, ένα πρώτο μυστήριο της φύσεως που διδάσκει στον άνθρωπο πως ό,τι προσφέρεται στη γη επιστρέφει πολλαπλασιασμένο.

Από εδώ η μύηση μεταβαίνει από το φυσικό στο μεταφυσικό, και ο κύκλος του σπόρου γίνεται εικόνα του αθανάτου στοιχείου της ψυχής.

Εδώ η Πλατωνική θεώρηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Στον «Κρατύλο», ο Πλάτων αντιμετωπίζει τα ονόματα των θεών όχι ως τυχαίους ήχους, αλλά ως φορείς νοήματος και εσωτερικής αλήθειας. Η Περσεφόνη, μέσα από αυτή τη φιλοσοφική και συμβολική προοπτική, συνδέεται με την κίνηση της ψυχής ανάμεσα στο φανερό και το κρυμμένο, στο αισθητό και το νοητό.

Το όνομά της γίνεται έτσι σημείο μιας δυνάμεως που δεν καταστρέφει, αλλά οδηγεί και μεταμορφώνει.

Ο ίδιος ο Πλούτων δεν είναι μόνον άρχων του κάτω κόσμου, αλλά και κύριος του κρυμμένου πλούτου της γης, δηλαδή των αόρατων δυνατοτήτων που κυοφορούνται μέσα στον σπόρο, στη φύση και στα βάθη της υπάρξεως.

Από αυτή την άποψη, ο σπόρος που πίπτει στο χώμα μοιάζει με την ψυχή που εισέρχεται στον κόσμο της ύλης.

Δεν χάνεται, αλλά ενδύεται άλλη μορφή, όπως ακριβώς η ζωή της φύσης περνά από τη σπορά στη σιωπή, από τη σιωπή στη βλάστηση και από τη βλάστηση στην καρποφορία.

Κατά τον ορφικό και τον πλατωνικό στοχασμό, και αργότερα στο πνεύμα των Ελευσινίων Μυστηρίων, η αληθινή μύηση δεν ήταν παρά η βίωση αυτού του μεγάλου μυστηρίου: ότι ο θάνατος δεν αποτελεί τέλος, αλλά μετάβαση.

Ο μύστης, πριν ακόμη πεθάνει σωματικά, όφειλε να έχει ήδη περάσει από μια εσωτερική κάθοδο.

Να έχει πάθει και μάθει τα άρρητα, να έχει γευθεί συμβολικά τον θάνατο της άγνοιας και να έχει αναγεννηθεί σε ανώτερη κατάσταση συνειδήσεως.

Γι’ αυτό και τα Ελευσίνια Μυστήρια δεν υπόσχονταν απλώς γνώση, αλλά μεταμόρφωση του ίδιου του ανθρώπου.

Σε αυτή τη μυσταγωγική πορεία εμφανίζεται ο Ερμής ως ψυχοπομπός, ως οδηγός των περασμάτων και των ορίων.

Εκείνος οδηγεί το άρμα του Πλούτωνα προς τον κάτω κόσμο, διότι είναι ο μόνος θεός που κινείται ελεύθερα ανάμεσα στους κόσμους, ανάμεσα στους θεούς, στους ανθρώπους και στις ψυχές.

Η λεγόμενη αρπαγή της Περσεφόνης αποκτά έτσι βαθύτερο χαρακτήρα.

Δεν είναι απλώς μια βίαιη απομάκρυνση, αλλά η αναγκαία κάθοδος της ψυχής στον κόσμο της γενέσεως.

Η ψυχή, όταν εισέρχεται στην ύλη, λησμονεί την ουράνια καταγωγή της.

Αυτό ακριβώς αλληγορεί και ο μύθος του Νάρκισσου.

Όταν ο Νάρκισσος αντικρίζει το είδωλό του μέσα στα νερά, γοητεύεται από την αντανάκλαση και χάνεται μέσα σε αυτήν.

Κατά ανάλογο τρόπο, η ψυχή γοητεύεται από τον κόσμο των μορφών, προσκολλάται στο αισθητό και ναρκώνεται ως προς τη μνήμη της πνευματικής της προελεύσεως.

Η κάθοδός της στην ύλη είναι συγχρόνως λήθη και δοκιμασία, αλλά και δυνατότητα αφυπνίσεως μέσω της μύησης.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο μύθος της Περσεφόνης μετατρέπεται σε μυσταγωγικό χάρτη του ανθρώπινου πεπρωμένου.

Η φύση διδάσκει αδιάκοπα ότι τίποτε δεν χάνεται οριστικά, αλλά όλα μεταβάλλονται και επανέρχονται σε νέους κύκλους ζωής.

Και η ψυχή, όπως ο σπόρος μέσα στη γη, καλείται να διασχίσει το σκοτάδι, ώστε να αναδυθεί εκ νέου προς το φως.

Δεν είναι ίσως τυχαίο ότι ο Φίλιππος Β΄ της Μακεδονίας και η Ολυμπιάδα, οι γονείς του Μεγάλου Αλεξάνδρου, συνδέθηκαν σύμφωνα με την παράδοση με τα Καβείρια Μυστήρια της Σαμοθράκης. Ο Ελληνικός κόσμος δεν αντιμετώπιζε τη μύηση ως αφηρημένη θεωρία, αλλά ως ουσιαστική παιδεία ψυχής, ως πέρασμα από την άγνοια στη γνώση του αοράτου νόμου που διέπει τη φύση, τον άνθρωπο και το θείο.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους