Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η συζήτηση για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα συνήθως εξαντλείται σε καταγγελίες, κομματικές αντιπαραθέσεις ή πρόσκαιρες αντιδράσεις απέναντι σε συγκεκριμένα γεγονότα.

Το βαθύτερο ερώτημα όμως είναι διαφορετικό: Τι συμβαίνει όταν η δυσπιστία των Πολιτών παύει να αφορά πρόσωπα ή κυβερνήσεις και μετατρέπεται σε αμφισβήτηση της ίδιας της λειτουργίας των Θεσμών; Με αφορμή τα ευρήματα της πρόσφατης δημοσκόπησης της Alco, ο διεθνώς αναγνωρισμένος Καθηγητής Ποινικού Δικαίου στο Northeastern University της Βοστώνης και συγγραφέας, κ. Νίκος Πασσάς, αναλύει γιατί η κρίση που καταγράφεται δεν είναι απλώς κρίση εμπιστοσύνης, αλλά κρίση νομιμοποίησης.

Είχα την τιμή να συμμετάσχω στον προβληματισμό που αναπτύσσεται, σχετικά με τις αναγκαίες θεσμικές κατευθύνσεις για την ενίσχυση του κράτους δικαίου και της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.

Το άρθρο, το οποίο δημοσιεύτηκε στο militaire gr, ακολουθεί αυτούσιο: Η ΚΡΙΣΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΘΕΣΜΙΚΗΣ ΕΠΑΝΕΚΚΙΝΗΣΗΣ Νίκος Πασσάς, Καθηγητής Εγκληματολογίας και Ποινικής Δικαιοσύνης Γιάννης Καραμολέγκος, Οικονομολόγος, Ερευνητής - Συγγραφέας Θεσμικής Αρχιτεκτονικής Η πρόσφατη δημοσκόπηση της Alco δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη ένδειξη συγκυριακής δυσαρέσκειας.

Συνιστά σαφές καμπανάκι για μια βαθιά κρίση νομιμοποίησης που διαπερνά το ελληνικό κράτος δικαίου.

Όταν 7 στους 10 πολίτες δηλώνουν ότι «δεν υπάρχει κράτος δικαίου στην Ελλάδα», καταγράφεται όχι απλώς απογοήτευση, αλλά η εμπειρία μιας διαχρονικά εδραιομένης θεσμικής παρεκτροπής.

Για όσους μελετούν τη διαφθορά, την ατιμωρησία και την επιλεκτική εφαρμογή του νόμου, τα ανησυχητικά ευρήματα δεν προκαλούν έκπληξη.

Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο ποιος κυβερνά, αλλά αφορά τον ίδιο τον τρόπο άσκησης της εξουσίας: όταν η εξαίρεση γίνεται κανόνας και η αδιαφάνεια κανονικοποιείται.

Από την εμπιστοσύνη στη νομιμοποίηση Το 72% θεωρεί ότι το κράτος δικαίου δεν λειτουργεί, ενώ το 78% πιστεύει ότι οι νόμοι εφαρμόζονται επιλεκτικά.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν αναγνωρίζει πλέον στους θεσμούς ουδετερότητα και ισονομία.

Εδώ εντοπίζεται η μετάβαση από την κρίση εμπιστοσύνης σε κρίση νομιμοποίησης: οι πολίτες δεν αμφισβητούν απλώς μια κυβέρνηση, αλλά τη δίκαιη λειτουργία του ίδιου του συστήματος.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι ευθύνες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται επικοινωνιακά.

Η διαφθορά ως δομικό φαινόμενο Οι ερωτώμενοι αποδίδουν την κατάσταση στη διαφθορά (82%), στις κυβερνητικές παρεμβάσεις (70%) και στην αδυναμία εφαρμογής των νόμων (68%). Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μεμονωμένες παρεκτροπές, «λίγα σάπια μήλα», αλλά ένα διαρκές πρότυπο διακυβέρνησης που αναπαράγει ατιμωρησία και πελατειακές σχέσεις.

Σκάνδαλα όπως οι υποκλοπές, τα Τέμπη και ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν δημιουργούν αυτή την πραγματικότητα· την καθιστούν ορατή. Η Κοβέσι ως «εξωτερική εγγύηση» Το 64% επικροτεί τη στάση της Λάουρα Κοβέσι, χωρίς να τη θεωρεί παρέμβαση.

Η στήριξη αυτή δείχνει ότι οι πολίτες στρέφονται σε υπερεθνικούς θεσμούς λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης στους εγχώριους μηχανισμούς.

Ωστόσο, καμία εξωτερική παρέμβαση δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια λειτουργική και ανεξάρτητη εσωτερική δικαιοσύνη.

Η ψήφος διαμαρτυρίας ως μήνυμα Το 61% δηλώνει πως θα ψηφίσει με διάθεση διαμαρτυρίας, ενώ για το 48% οι θεσμοί και η διαφάνεια αποτελούν το βασικό κριτήριο — περισσότερο ακόμη και από την οικονομία.

Η μετατόπιση αυτή είναι κρίσιμη: οι πολίτες δεν εκφράζουν μόνο οικονομική δυσχέρεια, αλλά αίσθηση άνισης μεταχείρισης.

Η διαμαρτυρία αποκτά πλέον σαφή θεσμικό χαρακτήρα.

Ρευστότητα, νέα σχήματα – αλλά έλλειμμα προτάσεων Η δημοσκόπηση αποτυπώνει πολιτική ρευστότητα και αναζήτηση εναλλακτικών, με υψηλά ποσοστά αναποφάσιστων (19%) και διάθεση στήριξης νέων σχημάτων.

Ωστόσο, οι περισσότερες από αυτές τις πρωτοβουλίες δεν συνοδεύονται από συνεκτικές και αξιόπιστες προτάσεις θεσμικής μεταρρύθμισης.

Συχνά βλέπουμε συνθήματα, γενικόλογες καταγγελίες ή αποσπασματικές προτάσεις, αλλά όχι ολοκληρωμένα σχέδια θεσμικής ανασυγκρότησης, με σαφείς μηχανισμούς λογοδοσίας, ελέγχου και πρόληψης της διαφθοράς.

Αυτό το έλλειμμα προγραμματικής σοβαρότητας απειλεί να μετατρέψει ένα γνήσιο αίτημα αλλαγής σε ακόμη έναν κύκλο διαψευσμένων προσδοκιών.

Τι μας ζητούν οι πολίτες Το μήνυμα είναι σαφές: • Τερματισμός της διαφθοράς ως μηχανισμού πρόσβασης και επιρροής • Περιορισμός πολιτικών παρεμβάσεων στη δικαιοσύνη • Εφαρμογή των νόμων χωρίς εξαιρέσεις και επιλεκτική επιείκεια για τους ισχυρούς και τους «ημέτερους». Το κράτος δικαίου δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά καθημερινή εμπειρία.

Όταν η δικαιοσύνη δεν γίνεται αισθητή ως δίκαιη, η δημοκρατία χάνει τη νομιμοποιητική της βάση και το ηθικό της έρεισμα.

Από τη διαπίστωση στη θεσμική πράξη Βρισκόμαστε σε κρίσιμο σταυροδρόμι.

Είτε θα αντιμετωπίσουμε τα ευρήματα ως πρόσκαιρο «θόρυβο», είτε ως προειδοποίηση μιας κοινωνίας που δεν αρκείται πλέον σε τυπικές δημοκρατικές διαδικασίες.

Η ουσία της συζήτησης δεν είναι πλέον γενικές διακηρύξεις περί διαφάνειας ή αυστηρότερης εφαρμογής των νόμων, αλλά η ανάπτυξη συγκεκριμένων θεσμικών εγγυήσεων που αποτρέπουν τη συγκέντρωση ισχύος, περιορίζουν την αυθαιρεσία και ενισχύουν τη λογοδοσία.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης απαιτεί όχι μόνο συνταγματικές διακηρύξεις ή νομικές προβλέψεις, αλλά λειτουργική αυτονομία, οικονομική ανεξαρτησία, ισχυρές εγγυήσεις έναντι πολιτικών παρεμβάσεων και μηχανισμούς λογοδοσίας που αποτρέπουν τη δημιουργία κλειστών συστημάτων χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.

Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: ποιος ελέγχει τους ελεγκτές; Την ίδια στιγμή, δεν πρέπει να αγνοείται ότι η δικαιοσύνη εφαρμόζει νόμους που ενδέχεται να ενσωματώνουν αντιφάσεις, ασάφειες ή δομικές στρεβλώσεις.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, το πρόβλημα δεν είναι μόνο δικαστικό, αλλά ευρύτερα πολιτειακό.

Η ανάγκη ενός ανοικτού διαλόγου Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης δεν θα προκύψει μόνο από την αποκάλυψη σκανδάλων ή την εναλλαγή κυβερνήσεων.

Προϋποθέτει βαθύτερη επανεξέταση των δομών εξουσίας και λογοδοσίας.

Ίσως έχει έρθει η στιγμή για έναν σοβαρό, ανοικτό και διαρκή δημόσιο διάλογο για το κράτος δικαίου, με τη συμμετοχή δικαστικών, ακαδημαϊκών, ειδικών και πολιτών. Όταν η αμφισβήτηση γίνεται κοινωνικό βίωμα, οι λύσεις δεν μπορούν να παραμένουν υπόθεση κλειστών κύκλων.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους