Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Τώρα που ξυπνήσανε τα φίδια. Οδηγίες για την περίπτωση δαγκώματος από δηλητηριώδες φίδι.

Τέτοια εποχή, πάνω-κάτω, αρχίζει η φιδοκτονία.

Τα σάιτς και οι τοίχοι στο διαδίκτυο θα γεμίσουν από πιασάρικους τίτλους όπως «νοικοκυρά στην Κοζάνη σκότωσε φίδι δυο μέτρων», και από εικόνες μαντράχαλων που καμαρώνουν μπροστά από το πτώμα ενός φιδιού αισθανόμενοι κάπως σαν τον Αη-Γιώργη που εφόνευσε τον δράκο.

Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για εγκληματικές ενέργειες ασχέτων ατόμων που το μόνο που επιδεικνύουν είναι η άγνοια και η προκατάληψή τους.

Πολλές, διάχυτες, και κατά κανόνα λανθασμένες είναι οι αντιλήψεις που ο κοινός νους έχει για τα φίδια.

Το αποτέλεσμα είναι αδιάκοπη, ανελέητη, απαράδεκτη σφαγή των φιδιών (και των άλλων ερπετών). Το θηλαστικό του είδους Homo sapiens sapiens, ο σύγχρονος άνθρωπος, παρόλο που κατέχει την κορυφαία θέση στο ζωικό βασίλειο λόγω νοημοσύνης είναι, ενίοτε, εντελώς ανίκανος να ζήσει σε αρμονία με τη φύση που τον περιβάλλει, λόγω παρεκκλίσεων αυτής ακριβώς της νοημοσύνης: προκαταλήψεις και στερεότυπα, ανοησία.

Συνήθεις παρεξηγήσεις και ανοησίες: 1) Όλα τα φίδια είναι επικίνδυνα. Όχι.

Αντιθέτως, τα περισσότερα φίδια είναι άκακα. Αθώα. Ακίνδυνα.

Ειδικά στην Ελλάδα.

Τα μόνα πραγματικά επικίνδυνα φίδια του τόπου μας είναι τα δηλητηριώδη, κατ’ ουσίαν ένα: η οχιά (έχιδνα). Τίποτε βεβαίως δεν αποκλείει να βρεθεί και άλλο είδος δηλητηριώδους φιδιού σε ελληνικό έδαφος.

Να κρυφτεί το ερπετό σε μέσο μεταφοράς και να μας έρθει από μακριά ή κάποιος Homo sapiens sapiens μόνο κατ’ όνομα (sapiens στα λατινικά σημαίνει σοφός, εχέφρων), να αποκτήσει παρανόμως δηλητηριώδες εξωτικό φίδι ως κατοικίδιο, το οποίο μετά να παρατήσει ή να χάσει.

Αυτά όμως είναι σενάρια θρίλερ, και πολύ απέχουν από την καθημερινότητα. 2) Τα φίδια παραφυλάνε και επιτίθενται πρώτα. Όχι.

Τα φίδια στη χώρα μας, των οχιών συμπεριλαμβανομένων, επιτίθενται στον άνθρωπο μόνο αμυνόμενα.

Θεωρούν ότι κινδυνεύουν, και δαγκώνουν προκειμένου να βρουν χρόνο να διαφύγουν.

Τα φιδάκια μας διαθέτουν αρκετό μυαλό για να μπορούν να ξεχωρίσουν τη λεία τους, και ούτε ο άνθρωπος ούτε τα κατοικίδια ζώα περιλαμβάνονται σε αυτήν.

Τα φίδια μάς φοβούνται, και η πρώτη τους αντίδραση όταν διασταυρωθούν μαζί μας είναι να εξαφανιστούν.

Αντιμέτωπα με τον άνθρωπο, δεν παραφυλάνε, κρύβονται (και καλά κάνουν). 3) Το δάγκωμα της οχιάς είναι θανατηφόρο. Όχι.

Το δάγκωμα της οχιάς ΜΠΟΡΕΙ να είναι θανατηφόρο.

Τα περισσότερα δαγκώματα οχιάς ΔΕΝ καταλήγουν στο θάνατο, αρκεί βεβαίως να γίνει η δέουσα αντιμετώπιση.

Γρήγορα και αποτελεσματικά. 4) Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι είδους φίδι είναι αυτό που αντιμετωπίζουμε, συνεπώς τα σκοτώνουμε όλα για να έχουμε το κεφάλι μας ήσυχο. Όχι. Είναι ΣΧΕΤΙΚΑ εύκολο να ξεχωρίσουμε την οχιά από τα άλλα φίδια.

Η ενήλικη οχιά είναι ένα κοντόχοντρο φίδι (σπάνια πάνω από μισό μέτρο), έχει «μαγουλάκια» (το κεφάλι της είναι τριγωνικό και τα «μάγουλα» προεξέχουν), έχει μια τεθλασμένη γραμμή συνήθως καφέ χρώματος στην πλάτη, και η ουρά της είναι υποπλαστική (μικραίνει σε διάμετρο απότομα στο τελείωμά της). (Φωτογραφία). Βεβαίως καμιά οχιά δεν είναι υποχρεωμένη να ανταποκρίνεται στην παραπάνω περιγραφή.

Μπορεί να είναι νεαρής ηλικίας, οπότε δεν έχει ακόμα αναπτύξει όλα τα χαρακτηριστικά της, ή να είναι απλώς θύμα μετάλλαξης οπότε έχει αλλοιωμένα χαρακτηριστικά.

Πάντως, ακόμα και αν δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε ποια είναι η οχιά, ασφαλώς μπορούμε να καταλάβουμε ποιο φίδι δεν είναι οχιά.

Ένα λεπτό και μακρύ φίδι, που το κεφαλάκι του έχει την ίδια διάμετρο με το σώμα του και το τέλος της ουράς του είναι όπως και η υπόλοιπη ουρά, δεν είναι οχιά.

Ακόμα πάντως και αν αναγνωρίσουμε τυπική οχιά, η θανάτωση του φιδιού είναι απαράδεκτη.

Το φίδι δεν ευθύνεται για την ύπαρξή του επί της Γης, εμείς ευθυνόμαστε που αδυνατούμε να καταλάβουμε τη φύση, και βλέπουμε εχθρούς εκεί που δεν υπάρχουν. 5) Υπάρχουν και άλλα φίδια επικίνδυνα, όπως η σαΐτα και ο αστρίτης. Όχι.

Φίδι που εκτοξεύεται σαν ελατήριο από πολλά μέτρα εναντίον μας δεν υφίσταται.

Αυτό που υφίσταται είναι η καλπάζουσα φαντασία των ανωτέρων θηλαστικών που έχουν αναπτύξει ομιλία και αναπαράγουν μύθους.

Αστρίτης ως φίδι, ασφαλώς και υφίσταται, είναι όμως είδος οχιάς, το οποίο ελάχιστοι στον ελλαδικό χώρο έχουν συναντήσει, επειδή ζει σε μεγάλα υψόμετρα της Βόρειας Ελλάδας.

Το όνομα «αστρίτης» είναι τόσο διαδεδομένο σαν άκουσμα και τόσο εντυπωσιακό, ώστε οι πάντες, και ιδιαίτερα οι δεισιδαίμονες μικρόνοες και οι αυτόκλητοι τιμωροί του κακού επί της Γης, να βλέπουν παντού «αστρίτες». Ο σύγχρονος νεοέλληνας βαφτίζει «αστρίτη» κάθε λαφιάτη, σπιτόφιδο, σαπίτη (ετούτο διαθέτει δηλητήριο αλλά ο κίνδυνος για τον άνθρωπο είναι αμελητέος), ή νερόφιδο που έχει την ατυχία να βρεθεί στον δρόμο του, οπότε μετά νομιμοποιείται να το σκοτώσει και να το περιφέρει ως απόδειξη της ανδρείας του.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, σε ορεινό χωριό της Στερεάς Ελλάδας, ηλικιωμένη γυναίκα έμπηξε τις φωνές, επειδή «ένα φίδι» εθεάθη στην αυλή της.

Από το παρακείμενο καφενείο προσέτρεξαν σε βοήθειά της δύο ρωμαλέοι άρρενες μέσης ηλικίας.

Ο ένας εδήλωσε «ειδικός» στα φίδια (ειδικός καφενόβιος, αυτή η μάστιγα) και «αναγνώρισε» αστρίτη.

Δεν τόλμησε βεβαίως να πλησιάσει σε απόσταση μικρότερη των 3 μέτρων, παρά την ειδικότητά του.

Ο έτερος, αφού ο «ειδικός» τελεσιδίκησε, αποφάσισε τη θανάτωση του φιδιού (για λόγους προστασίας της ανθρωπότητας βεβαίως-βεβαίως). Έφυγε λοιπόν για λίγο, και επέστρεψε κραδαίνοντας δοκάρι (κυριολεκτικά, το είχε πάρει από παρακείμενη οικοδομή), και ως νέος Ηρακλής πολτοποίησε το φιδάκι.

Επρόκειτο για ένα (α)κονάκι, μια μικρούλα σαύρα χωρίς πόδια.

Ωστόσο υπάρχουν και άνθρωποι που ποτέ δεν θα έβλαπταν ένα φίδι, και παρά την τρομάρα τους, δεν θα το ενοχλούσαν, δεν θα του έκαναν ηθελημένα κακό.

Υπάρχουν άνθρωποι που ξεκινούν με καλές προθέσεις μια δουλειά, ή μια εκδρομή στη φύση.

Υπάρχει η κλασική κυρά της υπαίθρου που μαζεύει χόρτα με γυμνά χέρια.

Υπάρχει ο οικοδόμος που σηκώνει τσιμεντόλιθους ή τούβλα από τον σωρό.

Υπάρχει ο περιπατητής ή ορειβάτης που απλώνει το χέρι του για να στηριχτεί σε έναν βράχο.

Αυτά είναι κλασικά σημεία όπου μπορεί να κρύβεται φίδι και μάλιστα οχιά.

Το χέρι του ανώτερου θηλαστικού που απλώνεται προς το μέρος του, το φίδι μπορεί να το εκλάβει ως απειλή εναντίον του.

Για τις περιστάσεις αυτές, τις οποίες ασφαλώς πρέπει να αποφεύγει κανείς, ακολουθούν οι «πρώτες βοήθειες». Εάν σας δαγκώσει φίδι το οποίο αναγνωρίσατε ως δηλητηριώδες ή υποπτεύεστε ότι είναι δηλητηριώδες, καλέστε αμέσως σε βοήθεια.

Ενόσω η βοήθεια είναι καθ’ οδόν: Τι να κάνετε. • Απομακρυνθείτε από το φίδι. • Μείνετε ακίνητοι και ήρεμοι. • Αφαιρέστε τυχόν κοσμήματα, ρολόγια ή στενά ρούχα από το προσβεβλημένο άκρο. • Καθίστε ή ξαπλώστε έτσι ώστε το δαγκωμένο άκρο να βρίσκεται σε ουδέτερη, άνετη θέση. • Πλύντε το σημείο του δαγκώματος με σαπούνι και νερό. • Καλύψτε ή τυλίξτε χαλαρά την προσβεβλημένη περιοχή με έναν καθαρό, στεγνό επίδεσμο.

Τι να ΜΗΝ κάνετε. • Μην προσπαθήσετε να σκοτώσετε, να συλλάβετε ή να παγιδεύσετε το φίδι. • Μην χρησιμοποιείτε αιμοστατικό επίδεσμο • Μην εφαρμόζετε πάγο. • Μην προσπαθείτε να αφαιρέσετε το δηλητήριο κόβοντας το δάγκωμα με αιχμηρό αντικείμενο ή πιέζοντας ή ρουφώντας την πληγή. • Μην πίνετε καφεΐνη ή αλκοόλ. • Μην παίρνετε παυσίπονα.

Τα υπόλοιπα είναι θέμα ιατρικής περίθαλψης.

Αναγκαίες πληροφορίες και επισημάνσεις: Θαυμάσια και ανεπανάληπτη δουλειά έχει κάνει και συνεχίζει να κάνει ο φίλος Ηλίας Στραχίνης.

Ένας πραγματικός ειδικός επί των φιδιών και των ερπετών γενικότερα.

Σας συστήνω ένθερμα και ανεπιφύλακτα το προφίλ του στο facebook (https://www.facebook.com/herpetofauna.gr) την ιστοσελίδα του (https://www.herpetofauna.gr), και τα βιβλία του (https://www.herpetofauna.shop/product-category/vivlia/). Θα βρείτε εκεί τα πάντα περί φιδιών, απλά, κατανοητά, με πολλές διαφωτιστικές λεπτομέρειες.

Εκεί θα βρείτε και ποιον τέλος πάντων ειδοποιούμε όταν ένα φίδι έχει λουφάξει στο γκαράζ μας (σκόπιμα δεν αναφέρω τίποτε εδώ). Εκεί βρήκα και τη φωτογραφία που συνοδεύει αυτή την ανάρτηση.

Περιττό δε να προσθέσω ότι αν κάτι από όσα έγραψα παραπάνω έρχεται σε αντίθεση με όσα γράφει ο Ηλίας, είναι η δική του θέση που υπερτερεί, και όχι η δική μου.

Οι ιατρικές οδηγίες για το τι κάνουμε και τι δεν κάνουμε σε περίπτωση δαγκώματος από φίδι, είναι από το έξοχο βιβλίο Mayo Clinic First-Aid Guide for Outdoor Adventures, εκδόσεις Mayo Clinic Press 2024, τροποποιημένες σε ελληνική απόδοση από εμένα.

Το συστήνω και αυτό για τους αγγλομαθείς φίλους, ιδιαίτερα για όσους κινούνται στο ύπαιθρο λόγω επαγγέλματος ή χόμπυ (https://mcpress.mayoclinic.org/product/mayo-clinic-first-aid-guide-for-outdoor-adventures/). Υγιαίνετε!

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους