Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ: ΗΡΑΚΛΗΣ ΜΑΙΝΟΜΕΝΟΣ ΑΠΟ ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ Ο Ηρακλής, στο θέατρο του Ευριπίδη κρατά μια ξεχωριστή θέση και η χρονολογία που ανέβηκε είναι ανάμεσα στα 421 και 415. Ο Ηρακλής λείπει στον κάτω κόσμο για να φέρει τον Κέρβερο. Η Θήβα, βρίσκεται σε καθεστώς τυραννίας αφότου έφυγε ο Ηρακλής για τον τελευταίο του άθλο, να φέρει τον Κέρβερο στον βασιλιά των Μυκηνών Ευρυσθέα.

Ενώ ο Ηρακλής εκτελεί τον πιο δύσκολο άθλο του, στη Θήβα ο Λύκος, ο σφετεριστής της βασιλείας θέλει να εξοντώσει τη γενιά του ήρωα για να μην υπάρξουν εκδικητές για την αποτρόπαια πράξη του.

Ο γέρος πατέρας του Αμφιτρύωνας, η γυναίκα του Μεγάρα και τα παιδιά του, κατέφυγαν στον βωμό του Δία. Ο Λύκος, όμως, που στη λογομαχία με τον Αμφιτρύωνα υποστηρίζει ότι η πράξη του ήταν μέτρο πρόνοιας, απειλεί να κάψει τους ικέτες.

Είναι πολύ θυμωμένος και πολύ κακός.

Θα κάψει τους ικέτες στο καταφύγιό τους για να τους δείξει ποιος είναι ο βασιλιάς.

Στέλνει μερικούς από τους ανθρώπους του στον Παρνασσό και στον Ελικώνα για να του φέρουν ξύλα για τη φωτιά που θα τους κάψει ζωντανούς. Ο Αμφιτρύωνας ζητά να καούν πρώτοι ο ίδιος και η Μεγάρα ώστε να μην δουν τον τραγικό χαμό των παιδιών. Ο Λύκος δίνει την άδεια και τους επιτρέπει να μπουν σπίτι τους και να φορέσουν τα νεκρικά τους ενδύματα.

Ο χορός των Θηβαίων γερόντων δεν μπορεί να βοηθήσει, κι η Μεγάρα με τα παιδιά της ετοιμάζονται για το θάνατο, έτσι όπως ταιριάζει στη γυναίκα του Ηρακλή.

Μέσα σε αυτό το φρικτό φόντο, η Μεγάρα εκφωνεί έναν μακρό μονόλογο αποχαιρετισμού, ο Αμφιτρύων μια ύψιστη επίκληση στο Δία και τότε φτάνει ο ήρωας για να σώσει την οικογένειά του και να εξοντώσει τον ήρωα. Ο Ηρακλής δεν μπορεί να απομακρύνει τα παιδιά του, που μόλις τον βλέπουν κρέμονται από τα ρούχα του.

Λίγο αργότερα ενώ μέσα στο παλάτι θυσιάζει στους θεούς, ψηλά πάνω στη στέγη εμφανίζεται η αγγελιοφόρος των θεών Ίριδα, μαζί με τη Λύσσα, τη δαιμόνισσα της τρέλας που φτάνει σταλμένη από την Ήρα. Η Λύσσα η ίδια είναι απρόθυμη να κάνει κάτι τόσο φρικτό.

Φτάνει στο σημείο να πει πως θα ήθελε να αποτρέψει την Ίριδα από αυτό το τρομερό βήμα, αλλά είναι αναγκασμένη να υπακούσει. Ο Ηρακλής τρελαίνεται, κι ενώ φαντάζεται τον εαυτό του στο σπίτι του Ευρυσθέα, σκοτώνει τα παιδιά και τη γυναίκα του.

Η κρίση μανίας που καταβάλει τον ήρωα τον κάνει να σκοτώσει τα παιδιά και το γυναίκα του. Η Αθηνά τον ρίχνει αναίσθητο πετώντας του μια πέτρα για να τον εμποδίσει τουλάχιστον από την πατροκτονία.

Τότε, μπορούν να τον δέσουν σε μια κολώνα κι έτσι τον βλέπουμε όταν ανοίγει η πόρτα του παλατιού. Ο Ηρακλής συγχυσμένος δεν μπορεί να καταλάβει αυτό που έκανε. Ο Θησέας όμως, ο φίλος του που κι αυτός κάποτε σώθηκε από τον Ηρακλή σε δύσκολη στιγμή, του προσφέρει καταφύγιο στην Αθήνα. «Τούτα είναι έργα της Ήρας», του λέει.

Και συνεχίζει λέγοντας πως η τύχη είναι μια δύναμη όπου υπόκεινται ακόμα και οι θεοί.

Οι θεοί, διαπράττουν εγκλήματα όλων των ειδών, κι εσύ ένας θνητός θα έπρεπε να το ξέρεις.

Κι όσο για το ανέλπιδο μέλλον, ο Θησέας είναι πρόθυμος να ξεπληρώσει το χρέος του. «Όταν οι θεοί ευνοούν, διόλου δεν χρειάζονται οι φίλοι.

Είναι αρκετός βοηθός ο θεός όταν θέλει». Ο Ηρακλής απαντά: «Αλλοίμονο, αυτά είναι ανώφελα για τα δεινά μου», δεν πιστεύει πως οι θεοί διαπράττουν εγκλήματα «γιατί δεν έχει καμιάν ανάγκη ο θεός, αν στα αλήθεια είναι θεός». Φίλες και φίλοι, ο Ηρακλής δεν είναι μόνο ο ευεργέτης που θέτει τη δύναμή του στην υπηρεσία της ανθρωπότητας.

Είναι καλός γιος, πιστός σύζυγος, τρυφερός πατέρας, αφοσιωμένος φίλος και ικανός να αντέξει με ανωτερότητα ένα ηθικό πάθημα πιο σκληρό από όλα.

Η τρέλα, έρχεται όχι από την Ήρα – αυτό είναι ποιητικό ψεύδος – αλλά από τη μοίρα.

Ύστερα από μια ζωή άθλων , ο Ηρακλής βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι όπου έχει να διαλέξει ανάμεσα σε μια ζωή μαρτυρική και στη σωτηρία μέσω της αυτοκτονίας.

Έχει τη μεγαλοσύνη να διαλέξει τη ζωή.

Λέει ο Αμφιτρύωνας: «το να μην ξέρει κανείς τι να κάνει είναι γνώρισμα του δειλού ανθρώπου». Η τελευταία νίκη του Ηρακλή είναι η πιο ηρωϊκή από όλες. Ο Ηρακλής, ολοκληρώνει τους άθλους, και πιστεύει πως η πόλη θα είναι ενωμένη και βρίσκεται σε καλά χέρια.

Ποιος όμως επέτρεψε στον σφετεριστή Λύκο να λεηλατήσει και να βανδαλίσει την πόλη; Ποιος του επιτρέπει να ποδοποτάει τα δικαιώματα των ικετών και το δίκιο των πολιτών; Ο Λύκος δεν είναι μόνο αχρείος και εντελώς ανήθικος , είναι και ασφαλής καθώς γνωρίζει πως η πλειοψηφία των πολιτών είναι ανίκανη να του αντιτεθεί. Ο Ηρακλής, αφού έσωσε τη Θήβα από τους Μινύες, την άφησε όχι μόνο στον Κρέοντα αλλά εμπιστεύτηκε την πόλη στην Θηβαϊκή ευγνωμοσύνη.

Αντί αυτού, όμως, έρχεται αντιμέτωπος με την αδιαφορία της πόλης και με την τραγική διαπίστωση πως ο Λύκος έχει πολλούς υποστηρικτές.

Επομένως το ζήτημα δεν είναι μόνο αν θα φύγει ο Λύκος από την εξουσία ή αν θα σκοτωθεί.

Δεν κακόπαθε η Θήβα από έναν μόνο καταπιεστή.

Όσο για το Θησέα ο οποίος αποσπά τον Ηρακλή από την αρχικές του σκέψεις για αυτοκτονία, είναι εξαιρετικά ευφυής και γενναιόφρων άνθρωπος.

Γνωρίζει πως ένας θνητός δεν μπορεί να μιάνει τους θεούς, οι ανθρώπινες απειλές δεν μπορούν να τους επηρεάσουν.

Το κύριο ενδιαφέρον του είναι να μην παραδεχτεί ο ήρωάς του ο Ηρακλής, την ήττα σαν ένας συνηθισμένος άνθρωπος να μην πεθάνει ο ευεργέτης της Ελλάδας από τυφλή αφροσύνη. Ο Θησέας είναι ευφυής, όχι διανοούμενος – δεν έχει σκεφτεί καθαρά για τους θεούς. Ο Ηρακλής, έχει δίκιο εκεί όπου ο Θησέας έχει άδικο, από ηθικό ένστικτο.

Ενώ απουσιάζει για τους Άθλους του η οικογένειά του βρίσκεται σε θανάσιμο κίνδυνο.

Όταν οι Άθλοι τελειώνουν «το πεπρωμένο του» παύει να τον προστατεύει, και η Φύση καταστρέφει ό,τι η ίδια είχε παραγάγει.

Συναντά, όμως, στον Θησέα έναν άνθρωπο τόσο μεγάλο όσο ο ίδιος, που του αντιτίθεται με επιτυχία ώστε να του δείξει ότι η μεγαλοσύνη ενός μεγάλου ανθρώπου μπορεί να θριαμβεύσει ακόμα και πάνω στην τυφλή εχθρότητα των θεών.

Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα. ΠΗΓΕΣ: H.D. KITTO, ALBIN LESKY «Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους