Βιβλιοκρισία μου στο Βιβλιοδρόμιο ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο για το "Αντισταθείτε" (Εκδόσεις Στερέωμα) της Σαλομέ Σακέ Salome Saque Αντισταθείτε Μετάφραση: Γιώργος Καράμπελας Εκδόσεις Στερέωμα, 2025, σ...

Πλήρες Κείμενο:

Βιβλιοκρισία μου στο Βιβλιοδρόμιο ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο για το "Αντισταθείτε" (Εκδόσεις Στερέωμα) της Σαλομέ Σακέ Salome Saque Αντισταθείτε Μετάφραση: Γιώργος Καράμπελας Εκδόσεις Στερέωμα, 2025, σ. 144 TA NEA Βιβλιοδρόμιο 09-05-2026 Η Δημοκρατία απέναντι σ’ ένα «φασισμό» υπό μετάλλαξη Η γαλλίδα δημοσιογράφος Σαλομέ Σακέ σ' ένα «μανιφέστο» - καταγγελία για τις αιτίες ανόδου της Ακροδεξιάς και για τους τρόπους αντίστασης σ’ αυτό το φαινόμενο. Τον Οκτώβριο του 2010 στο αποκορύφωμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης ο επιβιώσας από διάφορα ναζιστικά στρατόπεδα, διπλωμάτης και συγγραφέας Στεφάν Εσέλ εξέδωσε, σε ηλικία 92 ετών, το μανιφέστο του με τίτλο «Αγωνιστείτε» (Πατάκης, μετάφραση Σώτη Τριανταφύλλου», όπου υποστήριζε πως δεν αρκεί οι πολίτες να αγανακτούν, χρειάζεται και να αγωνιστούν κατά της υπάρχουσας κατάστασης των όλο κι περισσότερο διευρυνόμενων ανισοτήτων.

Το 2024 ένας πολύ νεότερος άνθρωπος, η δημοσιογράφος Σαλομέ Σακέ έπιασε το νήμα από εκεί που το είχε αφήσει ο Εσέλ και έγραψε αυτό εδώ το βιβλίο καταγγελία για τις αιτίες ανόδου της Ακροδεξιάς και για τους τρόπους αντίστασης σ’ αυτό το φαινόμενο.

Ένα χρόνο αργότερα την ακολούθησε ο Μπένι Σάντερς με το «Πολέμα την Ολιγαρχία» (Gutenberg, μετάφραση Ζωή Κόκκα). Βλέπουμε λοιπόν πως με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ο κόσμος του πνεύματος και της πολιτικής αντιδρά στην απειλή της Ακροδεξιάς και αναζητεί δρόμους αντίστασης σ’ αυτήν.

Οι απειλές Να βρεθούν με «μια σφαίρα στον σβέρκο» απειλούσε τους «ανακατωσούρηδες» δημοσιογράφους, δικηγόρους, συνδικαλιστές ο ακροδεξιός ιστότοπος Réseau libre.

Στον κατάλογο υπήρχε και τ’ όνομα της συγγραφέως και μαχητικής δημοσιογράφου Σαλομέ Σακέ.

Και ενώ όσοι μπαίνουν στο στόχαστρο της ισλαμικής τρομοκρατίας, βρίσκουν παντού υποστηρικτές, όσοι στοχοποιούνται από την Ακροδεξιά, δεν τυγχάνουν της ίδιας υπεράσπισης.

Καθόλου τυχαίο.

Μια που αυτή δεν θεωρείται μεγάλη απειλή.

Και όμως.

Για τη συγγραφέα αυτή αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για το μέλλον των δημοκρατιών.

Αν και η συγγραφέας εστιάζει στη Γαλλία, αυτή μελετά και τις ακροδεξιές και άλλων χωρών στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο.

Αυτό το παγκόσμιο αντιδραστικό κύμα δεν είναι προϊόν σύμπτωσης.

Υπάρχει όμως ακόμη χρόνος για να προβάλλουμε αντίσταση.

Οι ορισμοί για το τι συνιστά ακροδεξιό λόγο δεν απουσιάζουν.

Σε γενικές γραμμές αυτός ο λόγος εστιάζει στην προτεραιότητα της κοινότητας, της εθνότητας, του έθνους, της φυλής, στην απόρριψη κάθε οικουμενισμού και συμπερίληψης, στην απόρριψη της φιλελεύθερης σκέψης, του Διαφωτισμού.

Αυτό που προέχει γι’ αυτόν τον λόγο είναι η ουτοπία μιας παλιάς, αγνής και καθαρής «κλειστής κοινωνίας», η οποία απειλείται από τη λεγόμενη «μεγάλη αντικατάσταση». Δεν θα βρείτε σ’ αυτόν τον λόγο επικλήσεις σε κάποιο πραξικόπημα, σε κάποια κατάργηση των εκλογών και των κομμάτων.

Αλλά μήπως, θα συμπλήρωνα, έλεγαν κάτι τέτοιο ο Μουσολίνι και ο Χίτλερ; Η συγγραφέας όμως τονίζει την ευθεία γραμμή που συνδέει την Εθνική Συσπείρωση της Μαρίν Λε Πεν, όχι μόνο με το Εθνικό Μέτωπο του πατρός Ζαν-Μαρί Λε Πεν, αλλά και με τον δωσιλογισμό του στρατάρχη Πεταίν και τον φασισμό αυτής της εποχής. Η Εθνική Συσπείρωση είναι ένα ιστορικό αντισημιτικό κόμμα που ποτέ δεν αποκήρυξε την κληρονομιά του και ποτέ δεν καταδίκασε τις ηγετικές του ιδρυτικές προσωπικότητες.

Ένα κόμμα που δεν κρύβει πως γι’ αυτό Γάλλοι είναι όσοι μπορούν ν’ αποδείξουν πως στις φλέβες τους «τρέχει γαλλικό αίμα» και όχι όσοι επικαλούνται τον οικουμενισμό και τις αρχές του Διαφωτισμού.

Το κόμμα που επί της ουσίας αρνείται τα δικαιώματα των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙΑ+, σφοδρός πολέμιος της ελευθερίας των γυναικών να αποφασίσουν για τις αμβλώσεις, το κόμμα που εκφράζεται με λόγο μίσους και σωματικές επιθέσεις σε βάρος ομόφυλων ζευγαριών.

Το κόμμα που σε κάθε ανακοίνωση ή παρέμβασή του στοχοποιεί τον Τύπο και τους δημοσιογράφους.

Το κόμμα που επιδιώκει ένα μεγάλο συνασπισμό των ευρωπαϊκών ακροδεξιών κινημάτων.

Εξάλλου τα ίδια, στον ένα ή τον άλλο βαθμό, πρεσβεύουν και τα ακροδεξιά κόμματα στην υπόλοιπη Ευρώπη (ο Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγρία, ο Ματέους Μοραβιέτσκι στην Πολωνία και η Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία). Οι δυο πρώτοι φανερά και η τρίτη πιο κρυφά έχουν τις ίδιες αξίες και πόθους με την Λεπέν και τον Μπαρντελά.

Αλλά να ήταν μόνο αυτοί; Είναι και ο Σαλβίνι στην Ιταλία, ο Στιβ Μπάνον στις ΗΠΑ, o Xερτ Βίλντερς στην Ολλανδία, το AFD στη Γερμανία.

Όλα αυτά τα κόμματα, προεξαρχούσης της Εθνικής Συσπείρωσης, επιδιώκουν επίσης να αποδυναμώσουν την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας και των Ανεξάρτητων Θεσμών.

Αντιμετανάστευση, αντιελιτισμός, ευρωσκεπτισμός είναι η κοινή ατζέντ της ακροδεξιάς διεθνούς.

Όσο και αν ο όρος Διεθνής για την Ακροδεξιά ακούγεται παράταιρος.

Τελικά πόσο μπορούμε να εφησυχάσουμε ακούγοντας τους να ισχυρίζονται πως έχουν αλλάξει; Καθόλου υποστηρίζει η καλή δημοσιογράφος.

Τ’ αντίθετο όσο αυτοί κρύβουν τις πραγματικές τους διαθέσεις τόσο περισσότερο πρέπει ν’ ανησυχούμε και τόσο περισσότερο πρέπει να συμβάλλουμε στη δημιουργία κινημάτων αντίστασης.

Επικαλούμενη τα βιβλία του Γιοχάν Σαπουτό και του Ουμπέρτο Έκο υποστηρίζει πως έχουμε να κάνουμε με ένα καλά κρυμμένο φασιστικό κίνημα και όχι με κάποια παιγνίδια με τη δημοκρατία ενήλικων ανθρώπων.

Στη συνέχεια, για να επιβεβαιωθούν τα λεγόμενα της, παραθέτει δεκάδες παραδείγματα επιθέσεων αυτής της άκρας δεξιάς κατά όλων όσοι, σύμφωνα με τα κριτήρια της, ενισχύουν τη «μεγάλη αντικατάσταση». Αυτό το φαινόμενο του λεγόμενου επιταχυντισμού «θέλει να επισπεύσει τον φυλετικό εμφύλιο πόλεμο στο γαλλικό έδαφος πριν πάψουν οι «Λευκοί» να είναι σε θέση να τον κερδίσουν» (σ. 50-51). Οι μάχες που πρέπει να δοθούν Για να ηττηθούν οι ακροδεξιές ιδέες πρέπει οι αριστερές και οι δημοκρατικές ιδέες να δώσουν τη μάχη τους σε διαφορετικά πεδία.

Πρώτον να δοθεί η μάχη στο πεδίο του πολιτισμού και των ιδεών.

Χρειάζεται να υπάρξει απάντηση στην παραπληροφόρηση τόσο στο διαδίκτυο όσο και πολλών Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και κατά συγκεκριμένων ακροδεξιών «δεξαμενών σκέψης», των οποίων μέσων και δεξαμενών ιδιοκτήτες είναι άνθρωποι με ακροδεξιές ιδέες και συμφέροντα.

Δεύτερον να δοθεί μάχη στο πεδίο της σημασίας κάποιων εννοιών που χρησιμοποιούνται κατά κόρον από την άκρα δεξιά. «Εξαγρείωση, γουόκ ατζέντα, ισλαμοαριστερισμός, καθωσπρεπισμός, μεγάλη αντικατάσταση», είναι οι πλέον χρησιμοποιούμενη από αυτήν την άκρα δεξιά όροι.

Να κατηγορείς κάποιον επειδή είναι ευγενικός (καθωσπρεπισμός), κάποιον άλλο επειδή υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα (γουόκ ατζέντα και δικαιωματισμός) να τι είναι κυριαρχία της Ακροδεξιάς στον χώρο των σημασιών.

Η τρίτη μάχη είναι η ψηφιακή.

Πρέπει να απαντήσουμε στις κυρίαρχες πρακτικές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου οι τεχνολογικοί ολιγάρχες ρυθμίζουν τους αλγόριθμους υπέρ της Ακροδεξιάς.

Να δώσουμε τη μάχη κατά της επέκτασης του αντιδραστικού λαϊφστάιλ, όπου «ο νεοσυντηρητισμός πλέον δεν εκφράζεται μόνο με πολιτικές ιδέες, αλλά και με ένα ορισμένο στιλ ζωής» (σ. 75), το οποίο εκθειάζει τις «παραδοσιακές» εθνικές αξίες απέναντι στον κοσμοπολιτισμό.

Να δώσουμε τη μάχη κατά της διαδικτυακής συνωμοσιολογίας.

Να αντισταθούμε Τελικά η συγγραφέας μας καλεί όχι μόνο να αγανακτήσουμε κατά όλων αυτών που περιγράφει, στη βάση και μιας ευρύτατης βιβλιογραφίας, στο βιβλίο της, αλλά και να αντισταθούμε.

Όσον αφορά τη δημοσιογραφία αυτή καλείται να εγκαταλείψει τη βολική θέση της δήθεν ουδετερότητας και να στρατευτεί στη μάχη κατά της άκρας δεξιάς.

Δημοσιογρφική ουδετερότητα- υποστηρίζει- δεν υπάρχει.

Η επίκλησή της είναι ο δρόμος προφύλαξης του ακροδεξιού λόγου.

Είναι υποκρισία και όχι δημοσιογραφία. «Όταν δεν επισημαίνουμε λοιπόν τα δημοκρατικά δικαιώματα ή τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμμετέχουμε στην παραγνώρισή τους, ακόμη και στην κανονικοποίησή τους, ενώ δεν θα έπρεπε»(σ. 90). Και μόνο αυτό να είχε γραφεί σ’ αυτό το βιβλίο θα άξιζε της μέγιστης προσοχής μας.

Μια ακόμη εξαιρετική μετάφραση του πολύπειρου σε τέτοια κείμενα Γιώργου Καράμπελα. Οι Εκδόσεις Στερέωμα συνεχίζουν να μας «βομβαρδίζουν» με καλά βιβλία.

Τελικά δεν πρέπει να φοβηθούμε τον φόβο, «να θυσιάσουμε τις αξίες της ανεκτικότητας και του σεβασμού στον βωμό του φόβου θα σήμαινε προδοσία… (σ. 112). Αν μου επιτρέπεται και επιτρέπετε θα πρόσθετα πως πρέπει να φοβίσουμε τον φόβο της Ακροδεξιάς.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους