Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Πλοίο ως ανάθημα στο Ηραίο Σάμου. Από Helena Koumpenaki Το Ηραίο δεν ήταν μονάχα ο ναός, ήταν συγκρότημα ολόκληρο.

Στη μέση βρισκόταν ο μεγαλόπρεπος ναός, και γύρω από αυτόν ο τόπος ήταν γεμάτος από μικρότερους ναούς, στήλες με επιγραφές, βωμούς και αγάλματα.

Το ίδιο εντυπωσιακή ηταν και η Ιερά Οδός, ο πλακόστρωτος δρόμος που ένωνε το Ιερό με την πόλη, και ήταν στολισμένος με βωμούς, μικρότερους ναούς και αγάλματα που έφταναν στις δύο χιλιάδες, όπως η Κόρη του Χηραμύη, το σύμπλεγμα του Γενέλεω, και φυσικά οι εντυπωσιακοί κολοσσιαίοι 5-6 Κούροι/αναθήματα, ύψους 5 μέτρων περίπου.

Μία ακόμη σημαντική μορφή αναθημάτων ήταν οι μεγάλοι χάλκινοι λέβητες με ή χωρίς τρίποδες, που συχνά στηρίζονταν σε κίονες.

Εντυπωσιακές ήταν και οι προσφορές/αναθήματα του Κωλαίου στο Ηραίο της Σάμου. Ο Ηρόδοτος παραδίδει την ιστορία του ναυκλήρου Κωλαίου του Σαμίου, ο οποίος διαπλέοντας τη βόρεια Αφρική έφτασε, λίγο πριν από το 631 πκχ, στην πόλη Ταρτησσό στις Ηράκλειες Στήλες (σημερινό Γιβραλτάρ) και στο άκρο του Ατλαντικού ωκεανού. Ο Κωλαίος εξασφάλισε ένα φορτίο ασημιού βάρος 1500 κιλών, που το μετέφερε με ασφάλεια στη Σάμο, γεγονός που ήταν μέγα κατόρθωμα για την εποχή αυτή, ενώ παράλληλα απέδωσε υψηλό κέρδος στον μεταφορέα.

Το εμπορικό κέρδος του παράτολμου ταξιδιού στο οποίο οδηγήθηκε ο Κωλαίος χάρη στην ορμή των ανέμων, καταγράφηκε από τον Ηρόδοτο ως το δεύτερο μεγαλύτερο γνωστό ως τότε.

Η αφήγηση αυτή του Ηροδότου υπενθυμίζει το γεγονός ότι από την πρώιμη αρχαϊκή περίοδο, οι κάτοικοι των νησιωτικών περιοχών του Αιγαίου, ως έμποροι, άποικοι ή και παράτολμοι ναύκληροι, πρωτοστάτησαν σε θαλάσσια ταξίδια ανά τη Μεσόγειο.

Τα αναθήματα που αφιέρωσαν σε πολυσύχναστα ιερά της περιόδου σχετίζονται με τα ταξίδια και τις εμπορικές επαφές που πραγματοποίησαν.

Προσφορές/αναθήματα του Κωλαίου στο Ηραίο της Σάμου: 1: Ο τεράστιος και κατασκευασμένος από κυπριακό χαλκό κρατήρας αργολικού τύπου με ανάγλυφες κεφαλές γρυπων γύρω γύρω, και που υποβασταζόταν από τρεις κολοσσιαίους γονατιστούς νέους, ύψους επτά πήχεων.

Οι τρεις κολοσσοί αντιπροσώπευαν τον Κωλαίο και τους συντρόφους του να κουβαλούν δώρο στην Ήρα αποκαλύπτοντας την ευγνωμοσύνη τους αλλά και την περήφανη αυτογνωσία τους.

Η προσφορά πρέπει να είχε στηθεί στο κέντρο της περιοχής του ιερού, όχι μακριά από το ναό της Ήρας, ίσως και βορειοανατολικά του ναού, και ήταν ένα εξαιρετικό έργο ακόμη και μετά τους αφιερωμένους κολοσσιαίους κούρους στο Ηραίο. 2: Το πλοίο/ανάθημα, μήκους 25-30 μ. , που είχε ανατεθεί στο ιερό, προσφορά και πάλι ή του Κωλαίου του Σάμιου, μετά από την ασφαλή επιστροφή του στη Σάμο, ή του Κορίνθιου ναυπηγού Αμεινοκλή.

Αν ήταν του Κωλαίου θα ήταν εμπορικό/πολεμικό, αν ήταν του Αμεινοκλή θα ήταν πεντηκόντορος και ήταν ένα από τα τέσσερα πλοία, τα οποία, σύμφωνα με το Θουκυδίδη (Α,133), είχε κατασκευάσει για τους Σάμιους ο Κορίνθιος ναυπηγός. Ο Θουκυδίδης (Α,13,3) προσθέτει ότι ο Αμεινοκλής πήγε στη Σάμο τριακόσια περίπου χρόνια πριν από το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου που εξιστορεί ο ίδιος.

Υπάρχει και η άποψη ότι πιθανώς αφιερώθηκαν δύο πλοία και όχι μόνο ένα από τα τέσσερα που κατασκεύασε ο Αμεινοκλής. Στο Ηραίο της Σάμου ανακαλύφθηκαν το 1934 θεμέλια μιας βάσης πάνω στην οποία πιθανόν πατούσε πλοίο.

Τα θεμέλια βρίσκονται 20 μ. νότια του βωμού του Ροίκου και αποτελούνται από εννέα παράλληλα κτιστά ορθογώνια έδρανα, τοποθετημένα σε, σχεδόν, κανονικές μεταξύ τους αποστάσεις.

Το μήκος των εδράνων, όσο πλησιάζουν προς τα δύο άκρα, ελαττώνεται, έτσι ώστε να μοιάζουν με το σχήμα ενός πλοίου.

Το βάθρο στήριζε, μάλλον, πλοίο, μήκους 25-30 μ. , που είχε ανατεθεί στο ιερό.

Δεν έχουν βρεθεί ίχνη τοίχων, οι οποίοι θα προστάτευαν το πλοίο.

Θεωρείται όμως ότι ήταν αδύνατο να μείνει το πλοίο εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες.

Τα έδρανα καλύφθηκαν από μια ορθογώνια κατασκευή του 6ου αι. πκχ, αγνώστου προορισμού.

Ως προς την ταυτότητα του αναθέτη έχουν διατυπωθεί δύο απόψεις.

Σύμφωνα με την πρώτη άποψη, την οποία υποστηρίζουν και οι περισσότεροι μελετητές, επρόκειτο για πλοίο που αφιέρωσε στην Ήρα ο Κωλαίος ο Σάμιος, μετά από την ασφαλή επιστροφή του στη Σάμο.

Όμως, σε κανένα σημείο στο κείμενο του Ηροδότου δεν αναφέρεται ότι ο Κωλαίος ανέθεσε πλοίο.

Κατά τη δεύτερη άποψη υποστηρίζεται ότι το πλοίο ήταν πεντηκόντορος και ήταν ένα από τα τέσσερα πλοία, τα οποία, σύμφωνα με το Θουκυδίδη (Α,133), είχε κατασκευάσει για τους Σάμιους ο Κορίνθιος ναυπηγός Αμεινοκλής. Ο Θουκυδίδης (Α,13,3) προσθέτει ότι ο Αμεινοκλής πήγε στη Σάμο τριακόσια περίπου χρόνια πριν από το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου που εξιστορεί ο ίδιος.

Έτσι φτάνει στη χρονιά 704 πκχ («Φαίνεται δὲ καὶ Σαμίοις Ἀμεινοκλῆς Κορίνθιος ναυπηγὸς ναῦς ποιήσας τέσσερας· ἔτη δ’ ἐστὶ μάλιστα τριακόσια ἐς τὴν τελευτὴν τοῦδε τοῦ πολέμου, ὅτε Ἀμεινοκλῆς Σαμίοις ἦλθεν»). Στηριζόμενοι σε σχέδιο του ιερού του 650 πκχ που απεικονίζει ακόμη μία βάση πλοίου νότια της πρώτης, διατυπώθηκε και η άποψη ότι πιθανώς αφιερώθηκαν δύο πλοία και όχι μόνο ένα από τα τέσσερα που κατασκεύασε ο Αμεινοκλής.

Η βάση του δεύτερου πλοίου είναι παρόμοια με την πρώτη, αλλά σύμφωνα με το σχέδιο έχει μεγαλύτερες διαστάσεις.

Ωστόσο, δεν παραθέτονται στοιχεία για τη χρονολόγηση και την αφορμή της ανάθεσης του βάθρου ή για τον αναθέτη, ούτε γνωρίζουμε από την αρχαία γραμματεία αφιερώσεις πλοίων του Κωλαίου ή του Αμεινοκλή, επομένως η σύνδεση του αναθήματος στο Ηραίο με τα πρόσωπα αυτά είναι τελείως υποθετική. Βιβλιογραφία: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΑΧΙΝΗ ΝΑΤΑΛΙΑ Βuschor 1935, 238-239, Buschor 1937, 204, Homann-Wedeking 1965, 500, Homann-Wedeking 1965, 431, Walter 1976, 58, Κyrieleis 1983, 88, Kuhn 1985, 300-301, Shipley 1987, 57, Wallinga 1993, 49-53, Blackman 2001, 209 isamos. gr archaeologia. gr ELENA WALTER-KARYDI Professor of Classical Archaeology, University of Saarbrücken academia. edu

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους