Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Σεξουαλικοποιημένη κυριαρχία και πολιτική γλώσσα στην εποχή της ψηφιακής πόλωσης Η πρόσφατη δημοσιογραφική έρευνα των New York Times σχετικά με τη σεξουαλική βία Ισραηλινών εναντίον Παλαιστινίων, υπογεγραμμένη μάλιστα από τον διπλά βραβευμένο με Πούλιτζερ δημοσιογράφο Nicholas Kristof, επαναφέρουν τη χρήση της σεξουαλικής βίας ως εργαλείου εθνοκάθαρσης.

Την ίδια στιγμή, στο ελληνικό ψηφιακό περιβάλλον, αναρτήσεις που αμφισβητούν το κυβερνητικό αφήγημα περί «σωστής πλευράς της ιστορίας» συγκεντρώνουν αυτομάτως επιθέσεις δεκάδων τρολς με χυδαίες απειλές.

Παράλληλα, περιστατικά βίας στον χώρο των πανεπιστημίων, όπως οι πρόσφατες επιθέσεις κουκουλοφόρων εναντίον φοιτητών στο ΑΠΘ και αλλού, παράγουν αντίστοιχα κύματα διαδικτυακής αντιπαράθεσης με όρους χουλιγκανισμού, ο οποίος επίσης περιέχει ρητορική σεξουαλικής βίας.

Η πραγματική και η συμβολική σεξουαλικοποιημένη κυριαρχία καταλαμβάνουν όλο και ευρύτερα πεδία της δημόσιας σφαίρας.

Στο πεδίο των διεθνών σχέσεων η σεξουαλική βία έχει τεκμηριωθεί ως μέσο εκφοβισμού και κοινωνικής διάλυσης και σε ακραίες περιπτώσεις ως εργαλείο εθνοκάθαρσης και γενοκτονίας.

Στο ελληνικό Facebook, το Παλαιστινιακό αλλά και κάθε ένσταση στην ασκούμενη εξωτερική πολιτική έλκει συντονισμένους αντιπάλους που χρησιμοποιούν γλώσσα σεξουαλικοποιημένης επιθετικότητας με προφανή στόχο την συμβολική υποβάθμιση ή απονομιμοποίηση των αντιπάλων.

Την ίδια ώρα η καταδίκη των επιθέσεων κουκουλοφόρων εναντίον φοιτητών, συγκεντρώνει σχολιαστές που αντιμετωπίζουν τα γεγονότα με όρους χουλιγκανισμού: σεξουαλικά φορτισμένες προσβολές ως υπέρτατη μορφή ταπείνωσης της αντίπαλης ομάδας.

Είναι αυτό νέο φαινόμενο στην πολιτική επικοινωνία; Όχι, αλλά στο ψηφιακό περιβάλλον αποκτά διαφορετική ταχύτητα, ένταση και εύρος.

Παρά τις διαφορετικές ιστορικές και πολιτικές συντεταγμένες και, εννοείται, την ηθική και νομική βαρύτητα, αναδεικνύεται από τα παραπάνω μια κοινή δομή: η συμβολική αποδόμηση του αντιπάλου, η αποανθρωποποίηση ως πλαίσιο μέσα στο οποίο ο "άλλος" παύει να αναγνωρίζεται πλήρως ως ισότιμο υποκείμενο. Οι Παλαιστίνιοι για πολλούς «ανώτερους» Δυτικούς είναι οι «γύφτοι» που θέλουν να ζουν στην αθλιότητα για αυτό αντιδρούν στην «ανάπτυξη» που το Ισραήλ επιδιώκει για την περιοχή.

Για τα εθνικιστικά τρολ, οι αριστεροί είναι κατάσκοποι του Ερντογάν που τους πρέπουν ισλαμικά μπουντρούμια με σεξουαλικά βασανιστήρια, ενώ από κάποιες φοιτητικές -και όχι μόνο- ομάδες, η εγκληματική επίθεση σε φοιτητές στο ΑΠΘ «νομιμοποιείται» ως αποτέλεσμα της ανοχής που δείχνει ο οπαδισμός σε συμπεριφορές οι οποίες, ενώ σε διαφορετικό πλαίσιο θεωρούνται απαράδεκτες, στο δικό του ανταμείβονται ως ένδειξη πίστης.

Όμως, η αποανθρωποποίηση σπάνια μένει μόνο στη γλώσσα.

Η συστηματική υποβάθμιση του αντιπάλου μέσα από σεξουαλικοποιημένες απειλές ή την παρουσίασή του ως “υπάνθρωπου”, “προδότη” ή “εχθρού” συχνά προετοιμάζει τη βία.

Πριν από την πράξη, προηγείται σχεδόν πάντα η γλωσσική μετατόπιση: η στιγμή όπου ο άλλος παύει να αντιμετωπίζεται ως ισότιμο πολιτικό και ηθικό υποκείμενο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επιθετικό σχόλιο οδηγεί αυτομάτως σε φυσική βία, ούτε ότι οι παραπάνω περιπτώσεις είναι ιστορικά ή ηθικά ισοδύναμες.

Σημαίνει όμως ότι η κανονικοποίηση της γλώσσας κυριαρχίας, ιδίως όταν αποκτά σεξουαλικό χαρακτήρα ταπείνωσης, διαβρώνει σταδιακά τα όρια που χωρίζουν την αντιπαράθεση από την εξόντωση του αντιπάλου.

Μήπως επειδή παρεμβαίνει το σώμα; Στην ψηφιακή εποχή, η διαδικασία αυτή επιταχύνεται.

Οι αλγόριθμοι επιβραβεύουν την ένταση, οι κοινότητες συσπειρώνονται γύρω από αφηγήματα πολιορκίας και η συμβολική βία γίνεται καθημερινή γλώσσα. Παραμένει όμως αδιανόητη η μετάβαση από την ρητορική στην πράξη όταν η απονομιμοποίηση γίνεται πολιτισμικά ανεκτή;

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους