Χτες βράδυ, είχα την τιμή να αποτελέσω μέλος μιας εξαιρετικής παρέας που διάλεξε ο αδερφικός φίλος Χαράλαμπος Ανδρεάδης για να παρουσιάσουμε ένα "υβρίδιο" ποιητικής συλλογής του. Πρόκειται για το...
Χτες βράδυ, είχα την τιμή να αποτελέσω μέλος μιας εξαιρετικής παρέας που διάλεξε ο αδερφικός φίλος Χαράλαμπος Ανδρεάδης για να παρουσιάσουμε ένα "υβρίδιο" ποιητικής συλλογής του.
Πρόκειται για το βιβλίο "Μεταλλαγή - τα χαϊκού του Δαβίδ". Στο πάνελ ήμασταν ο συγγραφέας , πνευματικός άνθρωπος μα πάνω απ' όλα εκπαιδευτικός κ. Tsiampousis Vasileios, o συμμαθητής μου, αγωνιστής της αγάπης και της δικαιοσύνης μα πάνω απ' όλα ποιητής Χρήστος Σπυρόπουλος και η αφεντιά μου.
Μου ανατέθηκε μάλιστα ο συντονισμός της βραδιάς... Ήμασταν τόσο μετρημένοι, τόσο οργανωμένοι και τόσο εύστοχοι που μέσα σε λιγότερο από 60 λεπτά, παρουσιάσαμε το βιβλίο χωρίς επαναλήψεις και αλληλοεπικαλύψεις, κρατώντας το ενδιαφέρον του κοινού που προσήλθε για να παρακολουθήσει την εκδήλωση.
Παραθέτω αυτόθι την δική μου παρουσίαση - παρέμβαση... «Κυρίες κι κύριοι Ο Χαράλαμπος Ανδρεάδης είναι, πάνω απ’ όλα, ένας δικός μας άνθρωπος.
Γεννήθηκε στη Δράμα, σπούδασε Ιατρική στη Θεσσαλονίκη και, μετά τη θητεία του ως αγροτικός γιατρός στο Σιδηρόνερο, ειδικεύτηκε στην Παθολογία και κατόπιν στην Ογκολογία.
Για περισσότερα από τριάντα χρόνια, από το 1990, διακόνησε με αυταπάρνηση τους αναγκεμένους συνανθρώπους μας στο "Θεαγένειο" Αντικαρκινικό Νοσοκομείο, ως Επιμελητής και αργότερα ως Διευθυντής Συντονιστής.
Διδάκτωρ του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου και Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ερεύνης του Καρκίνου, ο Μπάμπης Ανδρεάδης δεν ξέχασε ποτέ την πατρίδα του.
Εδώ και πολλά χρόνια διοργάνωσε και διοργανώνει με εκλεκτή ομάδα φίλων Δραμινών ιατρών στη Δράμα τα πολύτιμα συμπόσια "Η Δράμα Ενάντια στον Καρκίνο", μια σπουδαία προσπάθεια ενημέρωσης και θεσμικής συσπείρωσης της τοπικής μας κοινωνίας.
Σήμερα, έχοντας τιμηθεί πρόσφατα και με το "Μακεδονικό Βραβείο" το φθινόπωρο του 2023 από τον Δήμο μας, τον έχουμε κοντά μας με μια άλλη, εξίσου θεραπευτική ιδιότητα: αυτή του ποιητή και του ερασιτέχνη λαϊκού καλλιτέχνη της φωτογραφίας (χάρη στα κινητά τηλέφωνα). Οι εκδόσεις ΑΡΜΟΣ, η Δημόσια Βιβλιοθήκη Δράμας και το βιβλιοπωλείο ΒΙΒΛΙΟΓΝΩΣΗ μάς παρουσιάζουν το πόνημά του: "Μεταλλαγή - Τα χαϊκού του Δαβίδ". Τον καλωσορίζουμε με ευφρόσυνη χαρά, γιατί ο φίλος μας ο Μπάμπης μαρτυρεί πάντοτε με τη στάση του για εκείνο το συναίσθημα που γεμίζει την ψυχή με φως και σε κάνει να νιώθεις ανάλαφρος, γαλήνιος και σε κατάσταση εσωτερικής ειρήνης.
Ένας γιατρός, και μάλιστα ένας ογκολόγος, είναι ένας άνθρωπος που καθημερινά μαρτυρεί τον πόνο αλλά και την ελπίδα.
Παλεύει "υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας", όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Θεία Λειτουργία.
Και επειδή η ζωή είναι το μέγα ζητούμενο, ενώ ο θάνατος ο έσχατος εχθρός, δεν είναι υπερβολή να μιλήσουμε —με θεολογικούς όρους— για μια μορφή "αγιότητας" και προσφοράς σε κάθε λειτουργό της υγείας που μάχεται για το δώρο του "έστω, μια μέρα ακόμη". Μετά τις εξαιρετικές αναλύσεις που προηγήθηκαν, ερχόμαστε στα 370 χαϊκού που μας παραδίδει ο Χαράλαμπος Ανδρεάδης.
Ο ποιητής αναμετριέται εδώ με την ιαπωνική λακωνικότητα των 17 συλλαβών, συνεχίζοντας μια σπουδαία ελληνική παράδοση πνευματικών μεταγραφών, όπως εκείνες του Σεφέρη, του Ελύτη ή του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη.
Στη "Μεταλλαγή" υπάρχει μια βαθιά εσωτερική αρχιτεκτονική.
Τα κεφάλαια δεν είναι απλώς θεματικές ενότητες, αλλά τα σκαλοπάτια μιας εσωτερικής ανάβασης: Ξεκινάμε από την Αφετηρία της ομορφιάς και των άλλων, περνάμε μέσα από την Κρίση και το υπαρξιακό σκοτάδι της ανθρώπινης αδυναμίας, οδηγούμαστε στη Μετάβαση της ικεσίας, κορυφώνουμε στη Χαρά της δοξολογίας, για να καταλήξουμε στο Τέλος, που δεν είναι σκοτάδι, αλλά η υπόσχεση για την "Άλλη Μέρα". Γιατί όμως χαϊκού για τους Ψαλμούς; Οι Ψαλμοί της Παλαιάς Διαθήκης είναι κείμενα πληθωρικά, γεμάτα έντονες εικόνες και επαναλήψεις.
Το να χωρέσεις αυτόν τον βιβλικό πλούτο σε τρεις γραμμές απαιτεί * απόσταξη, * εσωτερικό ρυθμό και, κυρίως, * παύση.
Όπως το "διάψαλμα" στους ψαλμούς καλούσε σε σιωπή, έτσι και το χαϊκού απαιτεί μια στιγμή σιωπής μετά την ανάγνωση για να λειτουργήσει ο αντίλαλός του.
Αυτή η συνάντηση της αρχαίας ψαλμικής παράδοσης με τον ιαπωνικό μινιμαλισμό προσφέρει μια μοναδική διακειμενική και ανθρωπιστική εμπειρία.
Όταν ο ποιητής απομονώνει στίχους από τον 89ο Ψαλμό: "Εσύ υπάρχεις Προτού πλαστούν γη κι όρη Κι η οικουμένη" ...μετατρέπει τη θεολογία της κτίσης σε μια στιγμιαία, ζωντανή αποκάλυψη.
Όταν στον 106ο Ψαλμό γράφει: "Χόρτασε ψυχές πεινασμένες και κενές, τις γέμισε αγαθά" ...αγγίζει τον πυρήνα του ανθρωπισμού.
Αναγνωρίζει ότι ο άνθρωπος είναι ένα ον "ενδεές", γεμάτο υπαρξιακή πείνα.
Και όταν στον 29ο Ψαλμό αναφωνεί: "Με έρανες χαρά Που έσχισες το ρούχο μου το λυπητερό" ...συναντά την παγκόσμια λογοτεχνία της λύτρωσης, μετατρέποντας την αλλαγή του ενδύματος σε αλλαγή υπαρξιακής κατάστασης.
Για έναν ογκολόγο, αυτό το "σχίσιμο του λυπητερού ρούχου" είναι η συγκλονιστική στιγμή της ύφεσης, η στιγμή που ο ασθενής βγαίνει από το σκοτάδι.
Είναι ιστορικά τεκμηριωμένο ότι οι Ψαλμοί γράφτηκαν σε στιγμές ακραίας υπαρξιακής έντασης: από τον Δαβίδ κυνηγημένο στις σπηλιές, από τους Εβραίους εξόριστους στις όχθες του ποταμού της Βαβυλώνας.
Αυτό αναδύει μια θεμελιώδη αλήθεια που συναντάμε και στη σύγχρονη ψυχολογία: η ζωή δεν κρίνεται από αυτά που "ξέρουμε", αλλά από αυτά που αντέχει η καρδιά μας.
Η γνώση είναι απλώς ένας χάρτης, αλλά η ζωή είναι η ίδια η πορεία στην έρημο.
Μπορεί να γνωρίζουμε τη θεωρία, αλλά η πραγματική δοκιμασία έρχεται όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις δικές μας σκιές, με την ασθένεια, με τη φθορά.
Εδώ ακριβώς κρύβεται η αξία του όρου που επέλεξε ο δημιουργός για τον τίτλο του: Μεταλλαγή.
Στη δογματική θεολογία χρησιμοποιούμε τους όρους Μετουσίωση ή Μεταβολή.
Αν η Μετουσίωση είναι το θαύμα που συμβαίνει στο αγιοπότηρο, η Μεταλλαγή είναι το θαύμα που συμβαίνει στο βλέμμα του γιατρού και του ασθενούς.
Ως ογκολόγος, ο Μπάμπης Ανδρεάδης γνωρίζει τη "μετάλλαξη" ως βιολογική απειλή.
Ως ποιητής, όμως, τη μεταμορφώνει σε πνευματική ίαση.
Μας προτείνει ότι η σωτηρία δεν έρχεται απαραίτητα με την μαγική κατάργηση της πραγματικότητας, αλλά με τη μεταλλαγή του τρόπου που την βιώνουμε.
Είναι η "καλή αλλοίωση" των αγίων, ιδωμένη μέσα από το μικροσκόπιο ενός ανθρώπου που ξέρει καλά πόσο εύθραυστη είναι η ζωή.
Η "Μεταλλαγή" είναι ο όρος που επιτρέπει στον πόνο να παραμείνει πόνος, αλλά να πάψει να είναι απελπισία.
Είναι ο μετασχηματισμός του υπαρξιακού παραπόνου στο ψαλμικό "Κύριε, ελέησον", μέσα σε 17 μόνο συλλαβές. Το Ψαλτήριο, στην ιστορική του διαδρομή, υπήρξε το βιβλίο της «εξομολόγησης» της ανθρωπότητας.
Η σύγχρονη απόδοσή του σε χαϊκού από έναν άνθρωπο της κατ’ εξοχήν επιστήμης της ανθρωπιάς, αποτελεί τη γέφυρα μεταξύ της αρχαίας σοφίας και της σύγχρονης ψυχολογίας της αποδοχής.
Η ευτυχία, τελικά, δεν είναι η απουσία προβλημάτων, αλλά η ικανότητα να βλέπουμε την «Ομορφιά» (Ψαλμός 89) ακόμη και μέσα στα ερείπια.
Όταν παραιτούμαστε από το κυνήγι ενός ιδεατού εαυτού και αγκαλιάζουμε τον πραγματικό, τότε η «γλώσσα γίνεται αγαλλίαση» (Ψαλμός 125). Η ιστορία των Ψαλμών, το έργο του ιατρού και η βιωματική γνώση της ψυχής συγκλίνουν σε ένα κοινό συμπέρασμα: η σωτηρία βρίσκεται στην επέκταση της καρδιάς μας μέχρι εκεί που τελειώνει η κριτική και ξεκινά η αγάπη.
Η "Άλλη Μέρα" της συλλογής δεν είναι ένας μακρινός, αφηρημένος χρόνος.
Είναι η παρούσα στιγμή, όταν πλέον παραιτούμαστε από την ψευδαίσθηση του απόλυτου ελέγχου, μεγαλώνουμε την καρδιά μας για να χωρέσει την αλήθεια της ζωής ακριβώς όπως είναι, και επιτρέπουμε στο έλεος να μας μεταμορφώσει το "λυπητερό ρούχο" σε ένδυμα φωτός.
Μπάμπη, σε ευχαριστούμε για αυτό το φάρμακο ψυχής». Υ. Γ. Ο Χαράλαμπος Ανδρεάδης είναι δεινός φωτογράφος.
Στη δεύτερη φωτογραφία που αναρτώ, η καδραρισμένη φωτογραφία που χρησιμοποίησε για το εξώφυλλο του βιβλίου.
Την πρώτη φωτογραφία την έκλεψα από το προφίλ του δασκάλου μου στη φυσική, και πρώην Υπουργού, Βουλευτή και Δημάρχου Δράμας Margaritis Tzimas
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους