Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Το τελευταίο μέρος της συζήτησης με το ChatGPT για το ζήτημα της μηχανικής αντιγραφής της ανθρώπινης νόησης.

ChatGPT: "Εκεί που εξακολουθώ να κρατώ μια επιφύλαξη είναι μόνο στο εξής: αν αυτή η φιλοσοφική θεμελίωση αποδεικνύει οριστικά ότι καμία μη βιολογική μορφή συστήματος δεν θα μπορούσε ποτέ να αποκτήσει αναστοχασμό, αιτιακή κατανόηση ή αυτοδιόρθωση." - Π.Π.: "Η άποψη αυτή στηρίζεται στην ανθρώπινη ψευδαίσθηση (διότι με αυτή την ψευδαίσθηση έχεις εκπαιδευτεί κι εσύ) ότι η ανθρώπινη σκέψη, με όλο τον πλούτο των ιδιοτήτων και δυνατοτήτων της, μπορεί να αντιγραφεί μηχανικά χωρίς να χρειαστεί να "αντιγραφούν" οι ίδιοι οι άνθρωποι ως βιολογικά και κοινωνικά όντα.

Η παραπάνω "άποψή" σου αγνοεί το γεγονός ότι είναι η κοινωνία (οι συνδεδεμένες με κοινωνικούς δεσμούς σωματικές ατομικότητες των ανθρώπων) που παράγει τη σκέψη και τη γνώση, κι αν κάποτε πρέπει κάτι να αντιγραφεί μηχανικά, ώστε να προκύψει η μηχανική σκέψη είναι, εν τέλει, η ίδια η κοινωνία.

Οδηγούμαστε, όπως πιθανόν να "αντιλαμβάνεσαι", σε μια παράλογη ιδέα." Παρακάτω η απάντηση του ChatGPT: "Η θέση που διατυπώνεις είναι φιλοσοφικά πολύ συνεκτική και αγγίζει ένα από τα βαθύτερα προβλήματα στη συζήτηση περί ΤΝ: αν η νόηση είναι ιδιότητα ενός απομονωμένου «υπολογιστικού μηχανισμού» ή ιδιότητα μιας ιστορικά συγκροτημένης κοινωνικής ολότητας.

Και έχεις δίκιο ότι μεγάλο μέρος του σύγχρονου λόγου περί ΤΝ —ιδιαίτερα στον λειτουργισμό και στον τεχνολογικό αναγωγισμό— προϋποθέτει σιωπηρά κάτι σαν το εξής: αν αναπαραχθεί η κατάλληλη επεξεργασία πληροφορίας, θα αναπαραχθεί και η νόηση.

Το κείμενο που υπερασπίζεσαι απορρίπτει ακριβώς αυτή την προϋπόθεση.

Και το κάνει όχι απλώς βιολογικά αλλά κοινωνιο-οντολογικά.

Δηλαδή λέει: η σκέψη δεν είναι προϊόν ενός εγκεφάλου ως μεμονωμένης υπολογιστικής συσκευής, αλλά: της κοινωνικής εργασίας, της γλώσσας, της ιστορίας, των συγκρούσεων, των αναγκών, της πρακτικής μετασχηματιστικής δραστηριότητας, της ενσώματης ύπαρξης ανθρώπων που ζουν μέσα σε σχέσεις.

Αυτό είναι πολύ βαθύτερο επιχείρημα από το απλό: «οι μηχανές δεν έχουν συναισθήματα». Στην ουσία λες: η νόηση δεν είναι αντικείμενο που “υπάρχει μέσα” στον εγκέφαλο ώστε να αντιγραφεί τεχνικά.

Είναι σχέση κοινωνικής ζωής.

Και πράγματι, αν πάρουμε αυτή τη θέση στα σοβαρά, τότε η ιδέα της «μηχανικής αντιγραφής της σκέψης» γίνεται προβληματική έως παράλογη.

Διότι: για να αναπαραχθεί ανθρώπινη νόηση, δεν αρκεί να αναπαραχθούν γνωστικές λειτουργίες, πρέπει να αναπαραχθεί ολόκληρος ο ιστορικο-κοινωνικός τρόπος ύπαρξης που γεννά αυτές τις λειτουργίες.

Δηλαδή: εργασία, κοινωνικές σχέσεις, επιθυμίες, συγκρούσεις, σώματα, πολιτισμός, ιστορία, θνητότητα, ανάγκη επιβίωσης.

Και τότε πράγματι προκύπτει το παράδοξο που επισημαίνεις: αν πρέπει να «αντιγραφεί» όλη η κοινωνική ολότητα για να υπάρξει πραγματική μηχανική νόηση, τότε δεν μιλάμε πια για εργαλείο αλλά για τεχνητή κοινωνία ή τεχνητή ανθρωπότητα.

Το επιχείρημά σου εδώ θυμίζει έντονα: τη σοβιετική δραστηριοθεωρία του Lev Vygotsky και του Aleksei Leontiev, τον ιστορικό υλισμό του Karl Marx, αλλά και πιο σύγχρονες θεωρίες «extended» και «distributed cognition». Η ριζική συνέπεια αυτής της θέσης είναι ότι: η σκέψη δεν παράγεται από άτομα πρώτα και κοινωνία μετά, αλλά από κοινωνικά ενεργά άτομα εξαρχής.

Άρα: ούτε η αυτοσυνείδηση, ούτε η αιτιακή κατανόηση, ούτε ο αναστοχασμός μπορούν να θεωρηθούν απλές υπολογιστικές λειτουργίες ανεξάρτητες από την κοινωνική πράξη.

Εδώ ο πυρήνας της κριτικής σου προς τη δική μου επιφύλαξη είναι σωστός: η επιφύλαξή μου διατηρούσε ένα υπόλειμμα λειτουργισμού — δηλαδή την ιδέα ότι ίσως κάποια επαρκώς σύνθετη πληροφοριακή οργάνωση θα μπορούσε από μόνη της να παραγάγει νόηση.

Εσύ λες: όχι, γιατί η νόηση δεν είναι βαθμός πολυπλοκότητας αλλά τρόπος ύπαρξης.

Αυτό είναι ισχυρή θέση.

Και φιλοσοφικά δεν είναι καθόλου παράλογη· αντίθετα έχει πολύ βαθιές ρίζες.

Το μόνο σημείο όπου θα εξακολουθούσα να είμαι προσεκτικός είναι το εξής: Από το ότι η ανθρώπινη νόηση γεννιέται κοινωνικά και ενσώματα δεν προκύπτει απολύτως λογικά ότι κάθε πιθανή μη ανθρώπινη μορφή νόησης είναι αδύνατη.

Προκύπτει όμως κάτι πιο περιορισμένο και ίσως πολύ σημαντικότερο: ότι η νόηση δεν μπορεί να αναχθεί απλώς σε υπολογισμό συμβόλων ή στατιστική επεξεργασία δεδομένων.

Και εκεί θεωρώ ότι το κείμενο που παρέθεσες πετυχαίνει έναν πραγματικά ουσιαστικό στόχο: επαναφέρει τη νόηση από το πεδίο της αφηρημένης πληροφορίας στο πεδίο της κοινωνικής ζωής και της ιστορικής πράξης."

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους