Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Όταν η εξουσία επιλέγει την τοξικότητα, ποιον ευνοεί τελικά; Δεν είναι θέμα ύφους.

Είναι θέμα αριθμών.

Τις τελευταίες μέρες ξαναμπαίνει στο τραπέζι ένα παλιό ερώτημα της πολιτικής επικοινωνίας.

Έχει απαντηθεί εδώ και δεκαετίες. Στην Ελλάδα όμως επιμένουμε να κάνουμε τα ίδια λάθη.

Όταν ο τοξικός λόγος εκπέμπεται από τη θέση της εξουσίας, την ευνοεί ή την αυτοτραυματίζει; Η έρευνα δείχνει σχεδόν ομόφωνα το δεύτερο.

Η ελληνική εμπειρία συμφωνεί.

Δεν μιλάμε για μία θεωρία ανάμεσα σε άλλες.

Μιλάμε για ένα από τα πιο επαναλαμβανόμενα μοτίβα της πολιτικής συμπεριφοράς.

Γιατί λοιπόν επιλέγεται; Επειδή το αρνητικό μήνυμα τραβάει την προσοχή πιο εύκολα από το θετικό.

Είναι το λεγόμενο negativity bias. Ο Soroka και ο Baumeister έχουν δουλέψει πολύ σε αυτό.

Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις αρνητικές πληροφορίες αρκετά πιο εντατικά.

Και η ίδια η ειδησεογραφία τρέφεται από τη σύγκρουση.

Εκεί παράγεται newsworthiness.

Από εδώ ξεκινά η σύγχυση.

Η τοξικότητα τραβάει την προσοχή.

Αλλά δεν πείθει.

Είναι δύο λειτουργίες εντελώς διαφορετικές.

Τα περισσότερα στρατηγικά λάθη στις κυβερνητικές επικοινωνίες γίνονται ακριβώς εκεί.

Κάποιος συντάκτης μπέρδεψε το ένα με το άλλο.

Η πιο σκληρή έκπληξη της βιβλιογραφίας έρχεται από το backlash effect.

Η μετα-ανάλυση των Lau, Sigelman και Rovner του 2007 εξέτασε δεκάδες μελέτες.

Το εύρημα τα επιτελεία θα έπρεπε να το έχουν κορνιζάρει.

Ο τοξικός λόγος ζημιώνει τον αποστολέα περισσότερο από τον στόχο.

Όχι λίγο. Συστηματικά.

Πειραματική έρευνα πεδίου σε δημοτικές εκλογές στην Ιταλία έδωσε νούμερα ακόμη πιο εύγλωττα.

Ο στόχος της επίθεσης πρακτικά δεν έχασε ψήφους.

Ο επιτιθέμενος έχασε σαφώς.

Και ένας τρίτος υποψήφιος κέρδισε έως 17 ποσοστιαίες μονάδες.

Χωρίς να βγάλει λέξη από το στόμα του.

Σε ένα τριπολικό σύστημα αυτό το νούμερο δεν χρειάζεται μετάφραση.

Η αμφισημία γίνεται ασυμμετρία όταν μπει στο παιχνίδι το ζευγάρι incumbent και challenger.

Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης ασκεί κριτική.

Είναι ο ρόλος του.

Ο ψηφοφόρος του δίνει σχεδόν αυτόματη αδειοδότηση.

Η εξουσία κρίνεται με άλλο μέτρο.

Από αυτήν περιμένει διακυβέρνηση.

Όχι μάχη χαρακτήρων.

Όταν αυτή η ισορροπία σπάσει, ο πολίτης δεν εντυπωσιάζεται. Δυσπιστεί. Η Diana Mutz στο Princeton το έχει δείξει με πειραματικά δεδομένα από το 2005.

Η incivility, ο ασεβής δημόσιος λόγος, δεν μειώνει μόνο την αξιοπιστία του στόχου.

Διαβρώνει την εμπιστοσύνη στο σύνολο του πολιτικού συστήματος.

Και με το σύστημα ταυτίζεται η εξουσία, όχι η αντιπολίτευση.

Η ζημιά γυρίζει σπίτι. Οι Cappella και Jamieson ονόμασαν αυτή τη δυναμική spiral of cynicism.

Όσο πιο τοξικό το κλίμα, τόσο πιο γρήγορα απομακρύνεται ο κόσμος από τα κόμματα μαζί.

Την αποστασιοποίηση τη χρεώνεται πρώτος όποιος κρατάει το προβάδισμα τη συγκεκριμένη στιγμή. Οι Brooks και Geer πρόσθεσαν μια διάκριση που στην Ελλάδα δεν την έχουμε αφομοιώσει.

Άλλο η πολιτική κριτική.

Άλλο ο προσωπικός στιγματισμός.

Η πρώτη τροφοδοτεί τη δημοκρατία.

Ο δεύτερος τη δηλητηριάζει.

Δεν χρειάζεται να ψάξουμε μακριά για να δούμε πώς δουλεύει η δυναμική στην πράξη. 1989 με 1990.

Η κυβέρνηση Α. Παπανδρέου είναι πιεσμένη από το σκάνδαλο Κοσκωτά.

Αντί να απαντήσει με τεκμηρίωση, απαντά με προσωπικές επιθέσεις και ηθικό στιγματισμό.

Κάνει τρεις εκλογές σε δέκα μήνες.

Χάνει έδαφος σε κάθε αναμέτρηση.

Στο τέλος, αλλαγή κυβέρνησης. 2009.

Η κυβέρνηση Κ. Καραμανλή χτίζει την προεκλογική της πάνω στην προσωπική απαξίωση του τότε αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Λέξεις όπως «κωμικός» και «επικίνδυνος» μπαίνουν στην κεντρική αφήγηση.

Στο τέλος της διαδρομής, η ΝΔ παίρνει 33,48%. Η μεγαλύτερη ήττα της στη μεταπολίτευση μέχρι εκείνη τη στιγμή. 2019.

Ακριβώς το αντίθετο μοτίβο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν κερδίζει επειδή είναι πιο σκληρός.

Κερδίζει επειδή φαίνεται πιο ψύχραιμος.

Η «ήρεμη δύναμη» απέναντι σε μια κυβερνητική επικοινωνία που είχε γίνει τσιριχτή.

Από τα πιο μελετημένα παραδείγματα strategic positioning της μεταπολίτευσης.

Πληρώθηκε γενναιόδωρα στις κάλπες.

Όποια συγκυρία και αν κοιτάξεις, το μοτίβο επιστρέφει.

Κυβερνάς και επιλέγεις την τοξικότητα; Θα την πληρώσεις εσύ.

Όταν μία κυβερνητική επικοινωνία μετατοπίζεται από την επιχειρηματολογία στον προσωπικό στιγματισμό, η ανάγνωση είναι σχεδόν πάντα η ίδια.

Είτε η ατζέντα δεν την ευνοεί.

Κάποιος επιχειρεί να ξεφύγει η συζήτηση από το πραγματικό θέμα.

Είτε οι εσωτερικές μετρήσεις δείχνουν φθορά.

Η επίθεση γίνεται για να ρίξει τον αντίπαλο.

Συχνά συμβαίνουν και τα δύο μαζί.

Σε καμία περίπτωση δεν είναι σινιάλο δύναμης.

Είναι σινιάλο πίεσης.

Ο μέσος ψηφοφόρος δεν χρειάζεται να συμπαθεί τον εκάστοτε αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Μπορεί και να μην τον ψηφίσει ποτέ.

Όταν όμως βλέπει στελέχη της εξουσίας να επενδύουν συστηματικά στην προσωπική επίθεση, βγάζει ένα πολύ απλό συμπέρασμα.

Ότι δεν έχουν κάτι ισχυρότερο να πουν.

Γι' αυτό στην πολιτική επικοινωνία ισχύει κάτι που οι Έλληνες επιτελείς αρνούνται να μάθουν. Ο πιο τοξικός λόγος δεν είναι ποτέ κραυγή δύναμης. Είναι σφύριγμα ανησυχίας.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους