Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο Θουκυδίδης δεν είναι ιστορικός. Η λέξη ιστορικός είναι μικρή για να χωρέσει το μέγεθος της συμφοράς που κουβαλά το έργο του.

Ιστορικοί υπάρχουν πολλοί.

Άνθρωποι που ταξινομούν χρονολογίες, βασιλείς, εκστρατείες, συνθήκες, θριάμβους και ήττες. Ο Θουκυδίδης επιχείρησε κάτι ασύγκριτα φοβερότερο: να κατεβάσει τον άνθρωπο μέσα στον πυρήνα της πολιτικής ύπαρξης και να τον παρατηρήσει όπως ο ανατόμος παρατηρεί το γυμνό όργανο επάνω στο μάρμαρο του χειρουργείου.

Και εκεί αντίκρισε κάτι που ελάχιστοι άντεξαν έκτοτε να κοιτάξουν κατάματα.

Ότι η πολιτική δεν είναι ηθική.

Δεν είναι πρόοδος.

Δεν είναι ιδεολογία.

Δεν είναι καν πολιτισμός.

Είναι η οργανωμένη μορφή του ανθρώπινου φόβου.

Από τον Όμηρο μέχρι τον Ηρόδοτο ο ελληνικός κόσμος ακόμη περιβαλλόταν από τη μεγάλη αναπνοή του μύθου.

Οι θεοί περπατούσαν ανάμεσα στους ανθρώπους. Η Ιστορία ακόμη φωτιζόταν από μεταφυσική ανταύγεια. Στον Θουκυδίδη όμως ο ουρανός αδειάζει.

Οι θεοί απομακρύνονται.

Η πόλη μένει μόνη της.

Και μέσα σε αυτή τη φοβερή μοναξιά ο άνθρωπος αναγκάζεται να κοιτάξει επιτέλους το πραγματικό του πρόσωπο.

Γι’ αυτό ο Πελοποννησιακός πόλεμος δεν παρουσιάζεται σαν απλή σύγκρουση κρατών.

Παρουσιάζεται σαν «μεγίστη κίνησις». Και αυτή η λέξη είναι ίσως από τις βαθύτερες που γράφτηκαν ποτέ στην ανθρώπινη σκέψη. Κίνησις.

Όχι επεισόδιο.

Όχι γεγονός.

Όχι πολεμική αναμέτρηση. Κίνηση.

Δηλαδή σεισμός της ανθρώπινης φύσης.

Μετατόπιση του ίδιου του ανθρώπου έξω από το μέτρο του.

Ο πόλεμος στον Θουκυδίδη είναι η στιγμή όπου οι κοινωνίες χάνουν τη γεωμετρία της ψυχής τους.

Εκεί όπου η ηρεμία μετατρέπεται σε επιτάχυνση, η λογική σε ένστικτο επιβίωσης, η δημοκρατία σε αυτοκρατορικό μεθύσι και η ελευθερία σε τεχνική κυριαρχίας.

Ολόκληρη η Ευρώπη γεννήθηκε μέσα από αυτή τη μετάβαση.

Πριν από τον Θουκυδίδη υπάρχει ακόμη ο ελληνικός άνθρωπος του μέτρου.

Ο άνθρωπος της Δίκης.

Εκείνος που γνωρίζει ότι η ύβρις δεν είναι απλώς αλαζονεία αλλά παραβίαση της φυσικής αναλογίας του κόσμου.

Μετά τον Θουκυδίδη αρχίζει αργά να εμφανίζεται ο άλλος άνθρωπος.

Ο φαουστικός άνθρωπος της απειρίας.

Εκείνος που δεν θέλει απλώς να υπάρξει αλλά να επεκταθεί.

Να αυξηθεί.

Να επιβληθεί.

Να οργανώσει τη γη σύμφωνα με τη βούλησή του. Η Αθήνα είναι η πρώτη μεγάλη τραγωδία αυτής της μετάβασης. Ο Θουκυδίδης δεν μισεί την Αθήνα.

Την αγαπά βαθιά.

Ίσως περισσότερο από κάθε άλλον.

Αλλά ακριβώς γι’ αυτό βλέπει καθαρότερα την αρρώστια της.

Βλέπει ότι η πόλη που γέννησε τη φιλοσοφία, την τραγωδία, τη δημοκρατία και την αισθητική του μέτρου αρχίζει ταυτόχρονα να γεννά και κάτι τερατώδες: την αυτοκρατορική ψευδαίσθηση ότι η δύναμη μπορεί να αντικαταστήσει την αλήθεια. Ο Επιτάφιος του Περικλή είναι γι’ αυτό το πιο όμορφο και το πιο επικίνδυνο πολιτικό κείμενο της ανθρωπότητας.

Μέσα του η Αθήνα αυτοθαυμάζεται.

Περιγράφει τον εαυτό της ως υπόδειγμα του κόσμου.

Ως σχολείο της Ελλάδος.

Και κάθε πολιτισμός που αρχίζει να ερωτεύεται τόσο πολύ τον εαυτό του ώστε να πιστεύει ότι αποτελεί ιστορική εξαίρεση έχει ήδη ξεκινήσει να πεθαίνει αφού η αυτοκρατορία δεν καταστρέφεται πρώτα από τους εχθρούς της.

Καταστρέφεται από τη μεταφυσική μέθη της ισχύος της.

Γι’ αυτό και η Μήλος είναι ίσως η πιο τρομακτική στιγμή της δυτικής ιστορίας.

Εκεί ο άνθρωπος μιλά για πρώτη φορά εντελώς γυμνός.

Χωρίς ηθική.

Χωρίς μύθο.

Χωρίς θεούς. Οι Αθηναίοι δεν προσπαθούν πλέον να αποδείξουν ότι έχουν δίκιο.

Η δύναμη αρκεί ως επιχείρημα.

Η ισχύς μετατρέπεται σε φυσικό νόμο.

Οι αδύναμοι συντρίβονται όχι επειδή είναι άδικοι αλλά επειδή είναι αδύναμοι.

Και εκεί, μέσα σε λίγες σελίδες, γεννιέται ολόκληρη η σύγχρονη γεωπολιτική. Ο Θουκυδίδης όμως δεν το γράφει με κυνισμό.

Αυτό είναι το σημείο που οι περισσότεροι δεν καταλαβαίνουν.

Δεν χαίρεται για την αποκάλυψη της δύναμης.

Τη θρηνεί.

Αλλά τη θρηνεί ελληνικά.

Δηλαδή με ακρίβεια.

Με πειθαρχία.

Με εκείνη τη δωρική αυστηρότητα που δεν επιτρέπει στον πόνο να γίνει λυγμός.

Η συγκίνηση στον Θουκυδίδη δεν βρίσκεται στις κραυγές.

Βρίσκεται στη μορφή.

Βρίσκεται στον τρόπο που ένας άνθρωπος βλέπει ολόκληρο τον κόσμο του να καταρρέει και συνεχίζει να γράφει σαν γεωμέτρης του ανθρώπινου σκότους.

Γι’ αυτό το έργο του έγινε «κτῆμα ἐς αἰεί». Όχι επειδή μίλησε για έναν πόλεμο του παρελθόντος.

Αλλά επειδή κατάλαβε ότι η ανθρώπινη φύση επαναλαμβάνεται.

Οι μορφές αλλάζουν.

Οι σημαίες αλλάζουν.

Οι αυτοκρατορίες αλλάζουν.

Αλλά ο φόβος, η φιλοδοξία, η δύναμη και η ύβρις επιστρέφουν πάντοτε με καινούργια ονόματα.

Και ίσως γι’ αυτό σήμερα ο Θουκυδίδης είναι πιο αναγκαίος από ποτέ.

Ζούμε σε έναν κόσμο που μιλά αδιάκοπα για πρόοδο και δεν καταλαβαίνει τίποτε από άνθρωπο.

Έναν κόσμο που πιστεύει ότι η τεχνολογία εξημέρωσε τη βαρβαρότητα ενώ απλώς της έδωσε μεγαλύτερη ταχύτητα.

Έναν κόσμο όπου οι αυτοκρατορίες δεν φορούν πλέον πανοπλίες αλλά δείκτες ανάπτυξης, χρηματιστήρια, αλγορίθμους και επικοινωνιακές καμπάνιες.

Και όμως κάτω από όλα αυτά συνεχίζει να χτυπά ο ίδιος αρχαίος παλμός που είδε ο Θουκυδίδης στα τείχη της Αθήνας.

Ο ίδιος άνθρωπος.

Ο φοβισμένος.

Ο αλαζονικός.

Ο τραγικός.

Γι’ αυτό, αν υπάρχει ένα βιβλίο που πρέπει να ξαναδιαβαστεί σήμερα όχι ως σχολικό μνημείο αλλά ως εγχειρίδιο αυτογνωσίας του πολιτισμού μας, είναι ο Θουκυδίδης.

Αγοράστε τον.

Ξαναδιαβάστε τον αργά.

Όχι σαν ιστορία της αρχαιότητας αλλά σαν καθρέφτη του μέλλοντος. Μέσα στις σελίδες του δεν κατοικεί η Ελλάδα που πέρασε. Κατοικεί η Ελλάδα που προειδοποιούσε. https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=73

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους