Original Post

Πλήρες Κείμενο:

(Δεν διαφωνούμε για την Ελένη. Διαφωνούμε για τον κόσμο) Ναι, το να φαντάζεσαι την Ωραία Ελένη μαύρη ανήκει στην ελευθερία της τέχνης.

Αλλά το να ονομάζεις «ρατσιστική και μισογυνική επίθεση» τις αντιρρήσεις γι αυτή την επιλογή, τότε προσθέτεις άλλο ένα στρώμα ανυποληψίας σε τέτοιους χαρακτηρισμούς.

Τέτοια θέματα, μέχρι πριν κάποια χρόνια γινόντουσαν σε ακαδημαϊκούς χώρους, ή σήκωναν μια ελαφριά σκόνη ως παραξενιά και η συζήτηση τελειώνε.

Τώρα δημιουργούνται κύματα ηθικής αγανάκτησης, φανατισμού και ένθεου πάθους, τύπου ελάτε να τσακωθούμε.

Ας προσπαθήσουμε καταρχάς να επαναφέρουμε τη λογική στη συζήτηση, που φαίνεται ότι δεν έχει καμιά σημαία πλέον: Μπορεί ένας κλασικός ρόλος να παιχτεί από ηθοποιό διαφορετικής φυλής από αυτήν που «φανταζόμαστε» ιστορικά; Η απάντηση στο θέατρο και στον κινηματογράφο είναι εδώ και δεκαετίες «ναι». Ο Λόρενς Ολίβιε ερμήνευσε τον μαύρο Οθέλλο, γυναίκες έπαιζαν ανδρικούς ρόλους, σύγχρονες μεταφορές μεταφέρουν τον Σαίξπηρ στη Νέα Υόρκη ή στο διάστημα.

Η τέχνη δεν είναι ντοκιμαντέρ.

Τό χουμε; Εδώ θα σταθώ: υπάρχει το πολιτισμικό/ιδεολογικό επίπεδο, κι εκεί καταλαβαίνω γιατί πολλοί αντιδρούν.

Όταν επαναλαμβάνεται συνεχώς η αλλαγή φυλής σε γνωστούς δυτικούς ή μυθολογικούς χαρακτήρες, πολλοί δεν το αντιμετωπίζουν πλέον ως «καλλιτεχνική ελευθερία», αλλά ως πολιτισμικό μήνυμα, ως ηθικό κήρυγμα, ως προπαγάνδα με λίγα λόγια.

Δηλαδή νιώθουν ότι η επιλογή δεν είναι αθώα, επειδή πχ η συγκεκριμένη ηθοποιός ήταν απλώς η καλύτερη, αλλά επειδή η παραγωγή θέλει να προβάλλει κάτι ιδεολογικό.

Κι εκεί αρχίζει η σύγκρουση.

Υπάρχουν βεβαίως και τόνοι υποκρισίας στη δημόσια συζήτηση.

Αν κάποιος έλεγε «ας παίξει λευκός ηθοποιός έναν αφρικανικό ιστορικό ή μυθολογικό χαρακτήρα», θα ξεσπούσε τεράστια κατακραυγή.

Άρα οι κανόνες δεν εφαρμόζονται ισότιμα και αυτό τροφοδοτεί την αίσθηση του ιδεολογικού τσαμπουκά.

Όχι, δεν πιστεύω ότι η παρουσία μιας μαύρης ηθοποιού καταστρέφει έναν ρόλο ή ένα έργο.

Σημασία έχει να λειτουργήσει η ερμηνεία. Η Ελένη ούτως ή άλλως είναι ήδη ένας μυθικός συμβολικός χαρακτήρας.

Προσωπικά βρίσκω κουραστική τη σύγχρονη εμμονή ότι κάθε πολιτισμική δημιουργία πρέπει να περνάει υποχρεωτικά από το φίλτρο της σύγχρονης ταυτότητας, των ιδεοληψιών της μόδας, ή τις Συμπληγάδες «προοδευτικό/οπισθοδρομικό». Επιλογές που παλιότερα θα περνούσαν αδιάφορα, σήμερα μετατρέπονται σε «πολιτισμικό πόλεμο». Πέρα της συζήτησης «είσαι υπέρ ή κατά» που μειώνει συνεχώς την ποιότητα της σκέψης μας μπορούμε ξύνοντας ελάχιστα την επιφάνεια να διαπιστώσουμε ότι ζούμε σε μια εποχή που οι ήρωες, οι μύθοι και τα πολιτισμικά σύμβολα δεν θεωρούνται κοινή κληρονομιά, ακόμα περισσότερο γίνονται επιχειρήματα για πολιτικές αντιπαραθέσεις. Η Ελένη δεν είναι σύμβολο, δεν είναι αποτέλεσμα δημιουργικότητας και τέχνης, είναι ταυτότητα.

Από τον συμβολισμό της Ελένης ως συμβολικού προσώπου μετακινούμαστε στο αν είναι λευκή ή μαύρη.

Έτσι ως κοινό γινόμαστε όλο και πιο καχύποπτοι αφού πίσω από κάθε casting υπάρχει πλέον ιδεολογική πρόθεση- «τι θέλουν να μας πουν αυτή τη φορά;». Η ειρωνεία είναι ότι η μυθολογία των αρχαίων Ελλήνων δεν ήταν «φυλετικά καθαρή». Ήταν γεμάτη μεταμορφώσεις, μίξεις, ταξίδια λαών και συμβολισμών.

Όλα αυτά χωρίς να γίνεται θέμα και πρόβλημα.

Η σύγχρονη εμμονή να υπερασπίσουμε μειονότητες, να βάλλουμε ταμπέλες, να βοηθήσουμε στη «συμπερίληψη», να αναγνώσουμε όλόκληρη την ανθρώπινη ιστορία και εξέλιξη μέσα από τους σημερινούς φακούς δημιουργεί βραχυκύκλωμα.

Το ερώτημα λοιπόν είναι ένα και σοβαρό: «Γιατί δεν μπορούμε σήμερα να δούμε ούτε έναν μύθο χωρίς να τον μετατρέψουμε σε πολιτισμικό διχαστικό δημοψήφισμα;» Όποια απάντηση κι αν δώσουμε είναι γεγονός, ότι έχει χαθεί μάλλον για πάντα, η μέση οδός.

Κάθε δημιουργία θα διαβάζεται ταυτόχρονα ως τέχνη, αλλά και ως πολιτική θέση.

Από την άλλη αναρρωτιέμαι: μπορούμε να ζητάμε από την τέχνη να μας επιβεβαιώνει όλους ταυτόχρονα, χωρίς να ενοχλεί κάποιους;

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους