Original Post

Πλήρες Κείμενο:

“Όνειρο του Ι. Μεταξά ήταν η δημιουργία στην Ελλάδα ενός καθεστώτος κατά τα πρότυπα της φασιστικής Ιταλίας και της ναζιστικής Γερμανίας.

Όμως, μαζικό φασιστικό κόμμα στην Ελλάδα δεν υπήρχε.

Ο δικτάτορας δοκίμασε να αναπληρώσει το κενό με τη δημιουργία της Εθνικής Οργάνωσης Νεολαίας (ΕΟΝ), αλλά ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος διέκοψε την προσπάθειά του.”» ~Απόσπασμα από Νεότερη και Σύγχρονη ιστορία Γ' Γυμνασίου~ Χθες το βράδυ η κόρη μου, μαθήτρια της Γ΄ Γυμνασίου, ήρθε και με ρώτησε με αφοπλιστική αθωότητα: «Μπαμπά, ο Ιωάννης Μεταξάς ήταν θαυμαστής του Χίτλερ και του Μουσολίνι;» Την κοίταξα με απορία και τη ρώτησα: «Πού το διάβασες αυτό;» Μου έδειξε το σχολικό βιβλίο ιστορίας και της είπα να μου το δώσει να του ρίξω μια ματιά και τότε κατάλαβα κάτι βαθύτερο και πιο ανησυχητικό δεν είναι μόνο τι γράφουν τα βιβλία αλλά και το πώς το γράφουν.

Είναι οι λέξεις που επιλέγουν.

Οι συσχετισμοί που αφήνουν να αιωρούνται.

Οι εντυπώσεις που εγκαθίστανται αθόρυβα στο μυαλό ενός παιδιού.

Γιατί ένα παιδί δε διαβάζει ιστοριογραφικά.

Διαβάζει ηθικά.Αν του παρουσιάσεις έναν άνθρωπο δίπλα στις λέξεις «φασισμός», «ναζισμός», «δικτάτορας», τότε μέσα του σχηματίζεται μια εικόνα σχεδόν απόλυτη.

Και κάπως έτσι, χωρίς ποτέ να ειπωθεί ξεκάθαρα, ένας ολόκληρος ιστορικός ρόλος αρχίζει να συμπιέζεται σε μια μονοδιάστατη καρικατούρα.

Η ιστορία δεν γράφεται μόνο με γεγονότα γράφεται και με τόνους, με αποσιωπήσεις, με λέξεις που φωτίζουν επιλεκτικά τη μία πλευρά και αφήνουν την άλλη στο σκοτάδι.

Και ίσως πουθενά αυτό δεν φαίνεται πιο έντονα από τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται ο Ιωάννης Μεταξάς στη σύγχρονη σχολική αφήγηση.

Διότι ποιος ήταν τελικά ο Μεταξάς; Ένας απλός «μιμητής του φασισμού»; Ένας ακόμη αυταρχικός ηγέτης της Ευρώπης του Μεσοπολέμου; Ή ο άνθρωπος που παρέλαβε μια Ελλάδα πολιτικά διαλυμένη, οικονομικά εξαντλημένη και στρατιωτικά ευάλωτη και την παρέδωσε ικανή να αντισταθεί σε μια υπερδύναμη της τότε εποχής; Η εύκολη καταδίκη είναι πάντοτε πιο βολική από την ιστορική σκέψη.

Όμως η πραγματικότητα είναι πιο επίμονη από τα συνθήματα.

Όταν η Ευρώπη γονάτιζε μπροστά στον Άξονα, η Ελλάδα του Μεταξά ύψωσε ανάστημα.

Όταν ισχυρότερα κράτη κατέρρεαν μέσα σε ημέρες, ο ελληνικός στρατός πολεμούσε στα βουνά της Ηπείρου και της Αλβανίας γράφοντας μία από τις πρώτες συμμαχικές νίκες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Αυτή η αντίσταση δεν γεννήθηκε τυχαία.

Χρειάστηκε οχύρωση, στρατιωτική προετοιμασία, πειθαρχία, αμυντικός σχεδιασμός και πολιτική πρόβλεψη.

Η περίφημη Γραμμή Μεταξά δεν ήταν προπαγανδιστικό σύνθημα ούτε ήπια στάση έναντι των Ιταλών όπως αναφέρεται πάλι μέσα στο βιβλίο (βλ. 1ο σχόλιο). Ήταν έργο εθνικής άμυνας.

Η στρατιωτική αναδιοργάνωση δεν ήταν θεωρία.

Ήταν ο λόγος που η Ελλάδα μπόρεσε να πολεμήσει και το «Όχι» δεν ήταν μεταγενέστερος μύθος ήταν η κορύφωση μιας ολόκληρης αντίληψης περί εθνικής αξιοπρέπειας.

Παράλληλα, όσοι παρουσιάζουν αποκλειστικά ένα σκοτεινό πορτρέτο του καθεστώτος συχνά υποβαθμίζουν ότι επί των ημερών του ενισχύθηκε η κοινωνική ασφάλιση, οργανώθηκε το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ρυθμίστηκαν αγροτικά χρέη, θεσπίστηκαν εργατικές ρυθμίσεις, προωθήθηκε κρατική μέριμνα σε βαθμό ασυνήθιστο για την εποχή.Γεγόνος που πάλι εμμέσως και δολιώς στο συγκεκριμένο "διδακτικό" βιβλίο υπονομεύεται(βλ. 2ο σχόλιο). Κανείς δεν αρνείται ότι το καθεστώς της 4ης Αυγούστου ήταν αυταρχικό.

Όμως άλλο η ιστορική κριτική και άλλο η μονοδιάστατη απαξίωση.

Διότι όταν ένα σχολικό κείμενο αφιερώνει δεκάδες λέξεις στη «δικτατορία» και ελάχιστες στην εθνική προετοιμασία, όταν τονίζει μόνο τις ιδεολογικές συγγένειες και όχι τις ιστορικές διαφορές, τότε δεν εκπαιδεύει απλώς καθοδηγεί εντυπώσεις.Ο Μεταξάς δεν υπήρξε ούτε άγιος αλλά σίγουρα ούτε τέρας.

Υπήρξε προϊόν μιας σκληρής εποχής, όπως σχεδόν όλοι οι ηγέτες του Μεσοπολέμου.

Αλλά η ιστορία και ιδιαίτερα όταν απευθύνεται σε παιδιά οφείλει να κρίνει με μέτρο και όχι με επιλεκτική ηθικολογία.

Δεν μπορεί να αποσιωπά ότι δεν παρέδωσε τη χώρα αμαχητί, δεν συνεργάστηκε με τον Άξονα, δεν έσυρε την Ελλάδα στη ναζιστική σφαίρα, αλλά επέλεξε τελικά την αντίσταση γνωρίζοντας το κόστος.

Ίσως αυτό είναι που ενοχλεί περισσότερο ορισμένες αφηγήσεις ότι ένας άνθρωπος που δεν χωρά εύκολα στα σύγχρονα ιδεολογικά καλούπια κατέληξε να συνδεθεί με μία από τις πιο υπερήφανες στιγμές του ελληνικού έθνους.

Η ιστορία απαιτεί αλήθεια.

Όχι αγιογραφία αλλά ούτε και συστηματική αποκαθήλωση και όποιος θέλει πραγματικά να τιμήσει την ιστορική μνήμη οφείλει να βλέπει ολόκληρη την εικόνα και τη σκιά και το φως.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους