Original Post

Πλήρες Κείμενο:

🕯️ Χαϊδάρι – Ο τόπος όπου δοκιμάστηκε ο Βύρωνας Μια μνήμη από την «Ελεύθερη Ελλάδα» (09.11.1946). Τον Αύγουστο του 1944 ο συνοικισμός του Βύρωνα γνώρισε μία από τις πιο σκοτεινές στιγμές της Κατοχής.

Στο μεγάλο μπλόκο που εξαπέλυσαν οι Γερμανοί, μαζί με τσολιάδες και άντρες της Ειδικής Ασφάλειας, 1.800 Βυρωνιώτες συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Σμύρνηςκαι οδηγήθηκαν πεζή, κάτω από τον καυτό ήλιο, στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου. 🚶‍♂️🚶‍♂️🚶‍♂️ Μια ανθρώπινη πομπή σκόνης, φόβου και αβεβαιότητας.

Στο στρατόπεδο ξεκινούσε η απάνθρωπη διαδικασία της «εξέτασης» και της επιλογής για τα γερμανικά εργοστάσια.

Με ποσοστά υγείας, με αυθαίρετες κρίσεις, με τη γνωστή «μάσκα», τον κουκουλοφόρο που υποδείκνυε αγωνιστές. 🔻 Δώδεκα Βυρωνιώτες ξεχωρίστηκαν και οδηγήθηκαν στην απομόνωση. 🔻 Από τους 1.800, οι 950 στάλθηκαν στη Γερμανία.

Κι όμως, μέσα σε αυτό το σκοτάδι, υπήρξαν και μικρές πράξεις αντίστασης: οι Έλληνες γιατροί-κρατούμενοι που μείωναν τα ποσοστά υγείας για να σώσουν κόσμο, οι άνθρωποι που προσπαθούσαν να προστατεύσουν ο ένας τον άλλον. Το Χαϊδάρι έκλεισε λίγες εβδομάδες αργότερα, τον Σεπτέμβριο του ’44. Μα η μνήμη εκείνων των ημερών έμεινε βαθιά χαραγμένη στον Βύρωνα — μια μνήμη συλλογική, βαριά, αλλά και απαραίτητη. 🕯️ Για να θυμόμαστε τι πέρασε ο τόπος μας. 🕯️ Για να τιμούμε όσους δοκιμάστηκαν. 🕯️ Για να μη σβήσει ποτέ η αλήθεια.

Ακολουθεί αυτούσιο το κείμενο της δημοσίευσης της εφημερίδας📰: «ΧΑΪΔΑΡΙ ΤΟΠΟΣ ΜΑΡΤΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΥΣΙΑΣ ΤΟ ΜΗΝΑ Αὔγουστο γίνονται τὰ μεγάλα ὁμαδικὰ μπλόκα, ποὺ εἶχαν ἀρχίσει στοὺς συνοικισρούς.

Εἶνε ἡ περίοδος ποὺ ἡ γερμανικὴ πολεμικὴ μηχανὴ ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ ἔμψυχο ὑλικὸ γιὰ νὰ λειτουργήσουν τὰ ἐργοστάσια καὶ οἱ διάφορες πολεμικὲς ἐργασίες.

Ἕνα ἀπ ̓ τὰ μπλόκα αὐτὰ ἦταν τοῦ συνοικισμοῦ Βύρωνα.

Ὅπως συνειθιζότανε τότε, μπλοκαρίστηκε ἀπὸ γερμανικὴ φρουρά, τσολιᾶδες καὶ ἄντρες τῆς Εἰδικῆς Ἀσφαλείας ὅλος ὁ συνοικισμός.

Κάλεσαν τὸν πληθυσμὸ στὴν πλατεῖα καὶ ἄρχισαν τὶς συλλήψεις.

Ἡ δικαιολογία τοὺς πάντα μία, ὅτι ἤθελαν νὰ πιάσουν ἐπικίνδυνους στὴ νέα τάξη πραγμάτων.

Ἀρχίζει ἡ ἐπιλογὴ μὲ τὴ μάσκα ἐπὶ κεφαλῆς, ἐκτελοῦσαν ἕναν ἀριθμὸ καὶ μετὰ κρατοῦσαν τοὺς πιὸ γεροὺς καὶ τοὺς ὁδηγοῦσαν στὸ Χαϊδάρι.

Τὸ μαρτύριο αὐτὸ κρατοῦσε ἀπὸ τὸ πρωὶ μέχρι τὸ μεσημέρι.

Μετὰ τοὺς ὁδηγούσαν ὁμαδικὰ στὸ Χαϊδάρι.

Στὸ συνοικισμὸ Βύρωνα κράτησαν τελικὰ 1800 καὶ μετὰ τὸ μεσημέρι, κάτω ἀπὸ τὸν αὐγουστιάτικο ἥλιο, μὲ ἰσχυρὴ φρουρά, μεταφέρονται πεζὴ στὸ στρατόπεδο.

Ἀποτελοῦν μιὰ τεράστια οὐρά, ποὺ βαδίζει γρήγορα, σηκώνοντας σύγνεφα σκόνης.

Ὅλοι εἶνε κάθιδροι, κατάκοποι καὶ τρομαγμένοι, γιατὶ δὲν ξέρουν οὔτε ποῦ πᾶνε, οὔτε τί θὰ γίνουν.

Ἅμα πέρασαν μέσα στὸ Χαϊδάρι ἄρχιζε ἡ καταγραφή τους καὶ ἡ ἐξέταση ἀπὸ τοὺς γιατρούς, ποὺ γράφανε δίπλα στὸ ὄνομά τους τὸ ποσοστὸν ὑγείας τους.

Ἄρχιζε ἀπὸ 100% καὶ κατέβαινε πρὸς τὰ κάτω, 90%, 80%. 50% κλπ.

Μένανε ἀρκετὲς μέρες καὶ μετὰ ἐρχόταν ἕνας ταγματάρχης, πού σὲ συνεννόηση μὲ τὸ διοικητὴ ἀποφάσιζαν ἀπὸ ποιὸ ποσοστὸ ὑγείας καὶ πάνω θὰ φεύγανε γιὰ τὴ Γερμανία.

Οἱ πολῖτες τοῦ Βύρωνα, παρατεταγμένοι σὲ σχῆμα Γ περίμεναν νὰ κριθοῦν ἀπὸ ἕνα κέφι τοῦ Γερμανοῦ ταγματάρχη, ποὺ τοὺς κυττοῦσε, μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους ἀξιωματικούς, ὅπως τὰ κοπάδια τὰ ἄλογα στὶς πάμπες τῆς Ἀργεντινῆς.

Τελικά, ἀπὸ τοὺς 1800 φύγανε 950 γιὰ τὴ Γερμανία ἀπὸ ποσοστὸ 80% μέχρι 100%. Θὰ ἔφευγε πολὺ μεγαλύτερος ἀριθμός, ἀλλὰ οἱ γιατροὶ ποὺ καθόριζαν τὸ ποσοστὸ ὑγείας ἦταν Ἕλληνες κρατούμενοι καὶ κατώρθωσαν νὰ γλυτώσουν ἀρκετὸ κόσμο.

Ὅσο διάστημα μείνανε στὸ Χαϊδάρι οἱ πολῖτες τοῦ Βύρωνα πέρασαν ἀπὸ μιὰ σειρὰ σκληρὲς δοκιμασίες.

Ἀπὸ τὰ κρατητήρια τῆς Εἰδικῆς Ἀσφαλείας μεταφέρανε ἄλλους κρατουμένους, Βυρωνιῶτες, ποὺ εἶχαν πιαστεῖ σὲ διάφορα χρονικὰ διαστήματα στὸ συνοικισμὸ γιὰ νὰ ὑποδείξουν καὶ νὰ καταδώσουν ἀγωνιστὲς τοῦ ἐθνικοαπελευθερωτικοὺ ἀγῶνα.

Γινότανε ἡ παράταξη τῶν 1800 καὶ τοὺς ὑποχρέωναν νὰ ὑποδείξουν αὐτοὺς ποὺ θεωροῦσαν ὕποπτους.

Τοὺς διακομιζομένους ἀπὸ τὴν Εἰδικὴ Ἀσφάλεια τοὺς συνώδευαν συνήθως καὶ ἀξιωματικοὶ τῶν ταγμάτων ἀσφαλείας καὶ τοὺς ὑποχρέωναν νὰ μαρτυρήσουν ὕποπτα πρόσωπα μὲ τὸ βούρδουλα. Στὸ Χαϊδάρι ἔκανε τὴν ἐμφάνιση τῆς καὶ ἡ μάσκα.

Ἕνα ἀπόγευμα στάθμευσε ἔξω ἀπὸ τὸ ξυλουργεῖο του στρατόπεδου ἕνα ταξί.

Βγῆκε ἀπὸ μέσα κάποιος νέος, πέρασε στὸ ξυλουργεῖο, ἄλλαξε παντελόνι καὶ παπούτσια καὶ μετὰ φόρεσε ἕνα τσουβάλι μὲ δυὸ τρῦπες μπρὸς στὰ μάτια.

Καὶ τὰ παπούτσια καὶ τὸ παντελόνι ποὺ ἄλλαξε ἀνῆκαν σὲ ἐκτελεσμένο ἀγωνιστή.

Ὕστερα πῆγε καὶ στάθηκε στὴν εἰσόγεια ἀνοιχτὴ βεράντα τῶν μαγειρείων ποὺ εἶχε ἀριστερὰ καὶ δεξιὰ ἀπὸ τρία σκαλιά.

Συγκεντρωθήκανε κατὰ μέτωπο πρὸς τὴν βεράντα οἱ 1800 κρατούμενοι ἀπὸ τὸ Βύρωνα καὶ ὑποχρεωθήκανε νὰ περνοῦν ἕνας-ἕνας μπρὸς ἀπὸ τὴ μάσκα, νὰ τὴν κυττάζουν καλὰ στὰ μάτια.

Περνοῦσαν ἀπὸ τὰ ἀριστερὰ σκαλιὰ κάνανε τὴ διαδρομὴ τῆς βεράντας καὶ φεύγανε δεξιά.

Ἡ μάσκα δὲν μιλοῦσε.

Κοντὰ τῆς βρισκότανε κάποιος στὸν ὁποῖο ἔλεγε κάτι σιγὰ καὶ ἂν τὸν ἐνοχοποιοῦσε τὸν ξεχώριζαν ἀπὸ τοὺς ἄλλους. -Αὐτὸς μὲ τὰ πράσινα ΟΠΛΑ. -Αὐτὸς μὲ τὰ μπλὲ ΕΠΟΝ.

Τὰ μάτια του, καθὼς κυττούσαν τοὺς Βυρωνιῶτες ποὺ περνοῦσαν ἀπὸ μπρός του, ἦταν ἀποτρόπαια.

Ἴδια μάτια Χάρου.

Ξεχώρισαν δώδεκα, ποὺ ὁδηγήθηκαν στὴν ἀπομόνωση.

Ἡ μάσκα ποὺ ἐπὶ 2½ ὧρες, ὅσες κράτησε αὐτὸ τὸ μαρτύριο, ἔμοιαζαν τὰ μάτια της μυτερὰ μαχαίρια, ἔλεγε μετά : -Αὐτοὶ δὲν εἶναι σπουδαῖοι.

Τοὺς σπουδαίους τοὺς κατέδωσα στὰ μπλόκα.

Μετὰ ἀπὸ λίγες μέρες φέρανε κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο 2500 πολῖτες ἀπὸ τὴ Ν. Κοκκινιά.

Στὸ μεταξὺ δὲν σταματοῦσαν οἱ τυφεκισμοί. Τὸ Χαϊδάρι ἔκλεισε τὸ Σεπτέμβριο.

Ἀφοῦ τυφέκισαν μερικούς, ἕνα μέρος ἀπὸ διερμηνεῖς καὶ κατασκόπους, ποὺ ἤξεραν τὰ μυστικά τους, ἀπέλυσαν σχεδὸν ὅλους καὶ κράτησαν μερικούς, ποὺ τοὺς μετέφεραν στὶς φυλακὲς Ἀβέρωφ». 📚 Πηγή τεκμηρίου: Απογευματινή εφημερίδα, Όργανο του πολιτικού συνασπισμού των κομμάτων του Ε.Α.Μ. «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ», 3η σελίδα του φύλλου της 09.11.1946.

Από το Αρχείο των «Ψηφιακών Συλλογών της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων». 📝 Ψηφιακή επεξεργασία & σχολιασμός: Μιχαήλ Γ. Τοπούζης.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους