Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο σπουδαίος Έλληνας αρχιτέκτονας Τάκης Ζενέτος (1926 – 1977) έχτιζε στο 2ο μισό του 20ου αιώνα, κτίρια από τον 22ο αιώνα και είναι μία από τις μικρές εμμονές μου.

Τον ανακάλυψα την εποχή που σκάλιζα τα τεχνικά θέματα, όταν δούλευα στο «Βήμα» και εξεπλάγην από το πόσο μπροστά έβλεπε σε μία εποχή που η Ελλάδα ήταν μία φτωχή χώρα που πάλευε να προχωρήσει.

Δεν είμαι ούτε αρχιτέκτονας ούτε μηχανικός, αλλά επειδή έχω φάει μια μικρή ζωή γύρω από το τεχνικό, τεχνολογικό και βιομηχανικό αντικείμενο, διέκρινα το πως ένωνε διαφορετικούς κόσμους : Ψηφιακές τεχνολογίες (που ακόμη δεν υπήρχαν στην εποχή του και τις έχουμε σήμερα), αρχιτεκτονικά έργα, το ζητούμενο της βιωσιμότητας και της προστασίας της φύσης, την ευκολία του ανθρώπου – πάντα έχοντας το βλέμμα προς το αύριο.

Χθες στο συνέδριο #eso26 και έγινε μία σημαντική συζήτηση - αφιέρωμα στον Ζενέτο (παράλληλα με την προβολή ενός μικρού ντοκιμαντέρ) με τη συμμετοχή της Elina Zenetou, του Yorgos Tzirtzilakis, της Dora Theodoropoulou και της Ελίνας Θεοδωροπούλου.

Η περίπτωση του Τάκη Ζενέτου αξίζει να ακουστεί πέρα από τον αρχιτεκτονικό κόσμο, στο ευρύ κοινό.

Γιατί λειτουργεί ως μέτρο σύγκρισης και γέφυρα με το χθες και το σήμερα και ως τεκμήριο του ότι, όταν μία πρωτοποριακή θεωρία μετουσιώνεται σε απτή πράξη με αρχή, μέση και τέλος, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι θεαματικό. (Ακολουθεί σεντονάκι) ΕΛΙΝΑ ΖΕΝΕΤΟΥ, ΚΟΡΗ ΤΟΥ ΤΑΚΗ ΖΕΝΕΤΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ "ΤΑΚΗΣ Χ. ΖΕΝΕΤΟΣ". «Ο μπαμπάς μου ήταν ένας άνθρωπος που δούλευε πάρα πολύ, πολύ αυστηρός όμως και αφιερωμένος στην επιστήμη του.

Ξεκινούσε την ημέρα του αργά το μεσημέρι και συνέχιζε μέχρι αργά το βράδυ.

Πήγαινε στο γραφείο του, συναντούσε όσους είχε να συναντήσει, αλλά όταν γυρνούσε σπίτι δεν σταματούσε να δουλεύει.

Το πρωί άφηνε η μητέρα μου σημειώματα για το τι θα ήθελε να φάει το μεσημέρι και τι άλλο μπορεί να χρειαζόταν η οικογένεια.

Οι ώρες που κοιμόταν και δούλευε όμως έπρεπε να επικρατεί πολλή ησυχία στο σπίτι.

Και αυτό για μένα ήταν πάρα πολύ δύσκολο.

Έτσι η μητέρα μου φρόντιζε να με αφήνει στην γιαγιά και στον παππού περισσότερο.

Επίσης δεν τον φώναξα ποτέ μπαμπά, δεν ήθελε.

Τον φώναζα Τάκη . Δεν μπόρεσα να δεθώ συναισθηματικά μαζί του και επίσης δεν πρόλαβα και να τον γνωρίσω, γιατί χάθηκε νωρίς . Στην παραλία όταν πηγαίναμε για να κολυμπήσουμε, μου έκανε μαθήματα φυσικής.

Μετά όμως χανόταν και κολυμπούσε πάρα πολλές ώρες, τόσο που τρομάζαμε γιατί κάλυπτε μεγάλες αποστάσεις.

Μεγαλώνοντας και προσπαθώντας να επικοινωνήσει μαζί μου, με ξυπνούσε τη νύχτα να με ρωτήσει πώς πάει το σχολείο και να μου κάνει τεστ παρατηρητικότητας, συνήθως με το περιοδικό Science που είχε πάντα μεγάλη αγάπη ή γενικά επιστημονικά περιοδικά Ο πατέρας μου δημιούργησε ένα πρωτοποριακό έργο, άξιο θαυμασμού αλλά δύσκολο να γίνει κατανοητό για την εποχή του.

Έτσι μάλλον εξηγείται και η μεγάλη καταστροφή που έχει γίνει στα έργα του.

Ενώ έγιναν πολλά, έχουν μείνει ελάχιστα και βέβαια τα περισσότερα είναι αλλοιωμένα.

Όμως αυτή η πρωτοπορία του τον έκανε σύγχρονο και τον φέρνει στο κέντρο του ενδιαφέροντος.

Πιστεύω πως είναι απαραίτητη η έρευνα του έργου σε βάθος, ώστε να αποκαλυφθεί το πώς πραγματικά σκεπτόταν.

Ήδη στα χρόνια που έχουν περάσει από το θάνατό του, ακόμα και από τις λίγες δημοσιεύσεις που υπάρχουν, έχει εμπνεύσει αρχιτέκτονες, αρχιτέκτονες καλλιτέχνες που συχνά δανείζονται στοιχεία από το έργο του.

Ήταν ελεύθερο πνεύμα, αλλά μοναχικό, με αγάπη για τη φύση, που φαίνεται άλλωστε στη φιλοσοφία του να καταργεί τα όρια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου σε πάρα πολλά από τα έργα του.

Δεν ήθελε μόνιμες κατασκευές που να αντέξουν αναλλοίωτες στην αιωνιότητα, αλλά ζητούσε λύσεις ευέλικτες, ελαφριές και μεταβλητές που να μπορούν να προσαρμοστούν στις εκάστοτε ανάγκες του ανθρώπου . Ο πατέρας μου διάβαζε πολύ, ενημερωνόταν συνέχεια για την τεχνολογία και τις επιστήμες.

Παρακολουθούσε σεμινάρια, διατηρούσε αλληλογραφία με επιστήμονες συγχρόνους του.

Όλα αυτά διαμόρφωσαν έναν τρόπο αντίληψης των πραγμάτων βαθύ και ιδιαίτερο.

Βλέποντας το αρχείο του με τις άπειρες σημειώσεις, σκαριφήματα, σχέδια, νιώθω πως δεν έχουμε κατανοήσει απόλυτα σε βάθος τη διανόησή του.

Το έργο του πρέπει οπωσδήποτε να διασωθεί και να μελετηθεί, διότι θεωρώ πως αυτό θα διευρύνει τους ορίζοντες στη σκέψη μας, στους τομείς με τους οποίους καταπιάστηκε.

Η ανακαίνιση, συντήρηση, αποκατάσταση των υλοποιημένων έργων του που έχουν απομείνει θα μεταφέρει σε επόμενες γενιές των αρχιτεκτόνων, διανοητών και τεχνοκρατών πολύτιμες πληροφορίες και έναν διαφορετικό τρόπο αντίληψης.

Υλοποιώντας ίσως ένα έργο που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ, θα είχαμε την ευκαιρία να ακολουθήσουμε τα βήματα που έκανε σχεδιάζοντας κάθε φορά, να παρακολουθήσουμε τον ειρμό της σκέψης του και σε συνδυασμό με τη μελέτη του αρχείου να μας αποκαλυφθεί η ιδιοφυΐα του. ΝΤΟΡΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΕΜΠ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΦΙΞFIX 120+ XΡΟΝΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ, ΤΑΚΗΣ Χ.ΖΕΝΕΤΟΣ- ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ» Θέλοντας να τιμήσουμε τα 100 χρόνια από τη γέννηση του πρωτοπόρου αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτου, δημιουργήσαμε μαζί με την εικαστικό Ελίνα Θεοδωροπούλου το οπτικοακουστικό έργο που βλέπετε στην οθόνη σας Φτιάξαμε αυτό το βίντεο θεωρώντας ότι ο Ζενέτος ήταν πολύ στη λογική του βίντεο με όλες αυτές τις νέες τεχνολογίες.

Είναι ένας φόρος τιμής σε έναν τόσο σημαντικό αρχιτέκτονα και είναι και σημαντικό η εικαστική κοινότητα να γνωρίσει όλο αυτό το έργο.

Για το εργοστάσιο ΦΙΞ: Όταν έχουμε ένα έργο που έχει έναν ακρωτηριασμό (σ.σ. το μισό κατεδαφίστηκε για τις ανάγκες κατασκευής του σταθμού μετρό ΣΥΓΓΡΟΥ – ΦΙΞ), είναι σημαντικό η άυλη διαδρομή του να βρει την ταυτότητά του.

Το οπτικοακουστικό αποτελεί φυσική συνέχεια της ερευνητικής εργασίας που έχεις κάνει για το έργο του Ζενέτου.

Όλο αυτό το ταλέντο του μαζί με την ευαισθησία του, που πραγματικά μας αφυπνίζει ότι πέρα από τις κεραίες μας τις τεχνολογικές, είναι και κάποιες άλλες κεραίες της ψυχής που πρέπει να έχουμε ανοιχτές.

Και όλο αυτό το έργο του το πολυδιάστατο, τόσο το υλοποιημένο έργο του, όσο και η ηλεκτρονική πολεοδομία που βλέπουμε τώρα και στην οθόνη μας, είναι αυτή η διπλή σχέση και πώς το ένα έργο ενέπνευσε το άλλο.

Είχε απόλυτη συνείδηση ότι ήταν πολλά βήματα μπροστά το μυαλό του προς το μέλλον . Οπότε ήταν σε μια συνεχή διαπραγμάτευση Ήξερε ότι οι μελέτες του είναι πολύ μπροστά.

Οπότε και 100% να μην γίνονταν, ήταν ήδη σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό μπροστά.

Τα κτίριά του αποτελούν εκσυγχρονιστικά δείγματα μιας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και πραγματικά αξίζει να διασωθούν . Και σε μια εποχή που βλέπουμε ότι γκρεμίζονται καθημερινά αρκετές μονοκατοικίες, διώροφα, θεωρώ ότι κάποια δείγματα μοντέρνας αρχιτεκτονικής πρέπει να διατηρηθούν ως έχουν.

Τα κτίρια που έχουν μείνει του Ζενέτου να γίνουν διατηρητέα.

Αυτή τη στιγμή για παράδειγμα το στρογγυλό σχολείο δεν είναι διατηρητέο. ΕΛΙΝΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΣ Θα ήταν καλό και σημαντικό να γίνουν εκθέσεις που να εμπνευστούν από το έργο του Τάκη Ζενέτου και από τα έργα που καταστράφηκαν και από αυτά, γιατί όταν πήγαμε στο αρχείο είδαμε έργα πολύ δυνατά που δεν έχουν πραγματοποιηθεί.

Και θα ήταν σημαντικό όλο αυτό το υλικό χαρτογραφημένο και αρχειοθετημένο και αυτά που έχουν διασωθεί να δημιουργήσουν έμπνευση σε πάρα πολλούς καλλιτέχνες που θα ήθελαν ε να δημιουργήσουν έργα και αυτό να βοηθήσει κιόλας σε όλη την καταγραφή και στη διάσωση. ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΙΡΤΖΙΛΑΚΗΣ, ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΔΕΣΤΕ Ο Ζενέτος είχε την ποιητική δημιουργία - ό,τι έχει ένας δημιουργός που τον ενδιαφέρει η ποιητική έκφραση . Είχε μια δόση υπερβολής που χρειάζεται κάποιος για να κάνει τα αστέρια να χορεύουν,- χρησιμοποιώ ένα μότο του Νίτσε.

Ήταν ένας δημιουργός ο οποίος συνέχεια κινούνταν στην υπέρβαση των ορίων, στην ένταση – ένα παραλήρημα δημιουργικότητας.

Στο αρχείο, το μέγεθος του έργου του είναι ασύλληπτο, η κλίμακα των ενδιαφερόντων του, η κλίμακα των εργασιών του είναι κάτι που ακόμα δεν έχουμε καταλάβει.

Ενώ έχουν ειπωθεί τόσα πολλά, είναι κάποιος που δεν τον ξέρουμε.

Όταν ο Ζενέτος έκανε τη μελέτη της ηλεκτρονικής πολεοδομίας, ήταν ένας σταρ στην ελληνική κοινωνία.

Του έκανε συνέντευξη ο Φρέντυ Γερμανός και είχε πολύ συχνά πρωτοσέλιδα το Βήμα και τα Νέα.

Κάποιος που κάνει μια έρευνα αρχείου, θα δει ότι η συζήτηση για την πόλη του μέλλοντος τότε ήταν μια πολύ ζεστή συζήτηση.

Υπήρχε ένα μεγάλο ενδιαφέρον τότε σε όλη την ελληνική κοινωνία, αλλά θα έλεγα σε όλο τον κόσμο, τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '60 μέχρι το τέλος δεκαετίας που στην Ελλάδα σκοτεινιάζει φυσικά.

Ε, είναι χρόνια πολύ οργασμικά στην παραγωγή.

Άρα υπήρχε τότε ένα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον το οποίο δεν συνοδεύτηκε και στη συνέχεια.

Το έργο του Ζενέτου: Πολλά από τα κτίριά του είναι κατακερματισμένα, είναι θραύσματα, δεν υπάρχει καμία μέριμνα κοινωνική ή επιστημονική Άρα, στην ουσία το έργο του Ζενέτου έχει ίχνη. Ο Ζενέτος έκανε μια ριζική αλλαγή στην αντίληψη αρχιτεκτονικής και νομίζω και τώρα που μιλάμε πολλές φορές μοιάζει να το ξεχνάμε.

Αυτό που θεωρούσαμε αρχιτεκτονική πριν το Ζενέτο και μετά δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Και θα πω μόνο ένα παράδειγμα γρήγορα: Ο Ζενέτος σχεδιάζει την πόλη του μέλλοντος, ξεκινώντας από σχέδια και φωτογραφίες του πλανήτη, της γης.

Εμείς οι αρχιτέκτονες έχουμε μάθει και λέμε ένα οικόπεδο, ένα έδαφος, χτίζουμε ένα κτίριο. Ο Ζενέτος το αλλάζει αυτό και φέρνει μία πανοραμική αντίληψη του πλανήτη και το οποίο το οποίο είναι μια πολύ σημαντική αλλαγή.

Τι παρατηρούμε εδώ; Δεν είμαστε εμείς μέσα στον κόσμο και η φύση δεν είναι έξω από μας. Ο Ζενέτος το αλλάζει αυτό.

Υπάρχει ο πλανήτης που είναι μια σφαίρα σε ένα κενό και στην ουσία εμείς είμαστε μαζί με τη φύση αδιαχώριστοι - είναι ένα ενιαίο φάσμα.

Αυτό που ονομάζουμε δηλαδή σήμερα οικολογική συνείδηση - γιατί πολλές φορές με ενοχλεί ότι θεωρούν ότι ο Ζενέτος είναι ένα techno-freak.

Πιστεύω ότι υπάρχει πολύ βάθος στον Ζενέτο που ακόμα δεν το έχουμε ακουμπήσει. Ο Ζενέτος είναι η πρώτη φορά που μας λέει «δεν είμαστε εμείς σε έναν κόσμο που υπάρχει γύρω μας και η φύση γύρω μας». Είμαστε σε μια σφαίρα που υπάρχει σε ένα κενό και εμείς είμαστε μέρος αυτού του όλου του συστήματος.

Άρα αυτό σημαίνει μια πολύ μεγάλη ριζική αλλαγή στη συνείδηση του τι είμαστε εμείς μέσα στον κόσμο.

Ο πυρήνας της σκέψης του Ζενέτου είναι ότι η αρχιτεκτονική μεταβαίνει από το αντικείμενο στο σύστημα.

Άρα δεν υπάρχει αυτή η ιεροποίηση, η εξαϋλωση του αρχιτεκτονικού αντικειμένου.

Υπάρχει η λογική ενός συστήματος.

Η διάσωση του έργου του Ζενέτου για μένα είναι να καταλάβουμε τον πυρήνα της σκέψης του. Δηλαδή διασώζουμε κάτι άλλο άυλο, το ενσωματώνουμε στον τρόπο που σκεφτόμαστε και ξαναμιλάμε για αρχιτεκτονική.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους