Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ευχαριστούμε την Ελένη Αναγνωστοπούλου - Ελένη Αναγνωστοπούλου, η οποία γράφει για την παράστασή μας "Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται": "Το έργο «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» (1948) ανήκει στα έργα της ωριμότητας του μεγάλου κρητικού συγγραφέα και συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πιο επιτυχημένα μυθιστορήματά του.

Ο διαχρονικά επίκαιρος Καζαντζάκης θέτει ερωτήματα κι εγείρει προβληματισμούς που συγκλονίζουν και συνταράσσουν ότι απέμεινε ανέπαφο κι αγνό στον ψυχισμό. Ο Μάνος Καρατζογιάννης έχει μελετήσει σε βάθος το κείμενο του Κρητικού συγγραφέα κι αποπειράται να προσεγγίσει τους ήρωες με τρόπο λιτό χωρίς να τους αφαιρεί το ακατέργαστο βάθος που είναι και η ουσία της ύπαρξής τους.

Διασκευάζει λοιπόν το μυθιστόρημα για τις ανάγκες της θεατρικής σκηνής με υποσκηνές που ομοιάζουν με αυτοτελή επεισόδια όπου μέσα από την κεντρική ιστορία, λέγονται περισσότερες ιστορίες κυρίως υπό μορφή υπαινιγμών.

Μπορούμε να κάνουμε λόγο για διπλό εγκιβωτισμό: αρχικά, έχουμε την αναβίωση της ιστορίας των Παθών του Χριστού μέσα από το παιχνίδι της ανάθεσης ρόλων και στη συνέχεια, έχουμε την κυρίως πλοκή όπου παρουσιάζεται υπό το πρίσμα της παράλληλης δράσης, ο ιδεολογικός πόλεμος που συμβαίνει μεταξύ των προσφύγων και των προεστών του χωριού.

Πιστεύω πως ο στόχος του ήταν πρωτίστως σαν σκηνοθέτης και ύστερα σαν ηθοποιός να παρουσιάσει την έννοια της Λύτρωσης σαν ένα εγχείρημα ολικής μεταμόρφωσης από πλευράς των ηρώων- σε ασυνείδητο πάντα επίπεδο- σε κατ’εικόνα και καθ’ομοίωση μιας Αόρατης, άπιαστης Δύναμης που συγγενεύει με το Υπερβατικό, που είναι πανταχού παρούσα και τα πάντα πληρούσα μα τείνει να νικιέται από τις κατώτερες ανθρώπινες αδυναμίες.

Το μέγα ζητούμενο εδώ δεν είναι άλλο από τον αέναο, ασίγαστο, αδιάλειπτο Αγώνα, ο οποίος εκφράζεται μέσα από τις θετικές ποιότητες του χαρακτήρα του Μανωλιού που δεν παύουν όμως να τον καθιστούν τραγική φιγούρα σε μια προδιαγεγραμμένη αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Ο κεντρικός ήρωας, ο Μανωλιός, εκφωνεί αυτό το τόσο παράδοξο μα και συνάμα γοητευτικό καζαντζακικό Ευαγγέλιο που μέσα από τις αντιφάσεις, επιθυμεί να σταθεί πέρα από τα νοητά σύνορα, σαν άλλος Προφήτης που εκδιώκεται από τον τόπο του, αποτινάσσοντας τα δεσμά της συνήθειας, γενόμενος ένα με το στροβιλισμό του ρυθμού της γης.

Με την τοποθέτηση των δραματικών προσώπων σε tableau vivant, μας υποβάλλεται με αριστοτεχνική ακρίβεια η τεχνική του στιγμιότυπου όπου κάθε εικόνα, κάθε φορά που ολοκληρώνει τον εκάστοτε αφηγηματικό κύκλο της, τα δραματικά πρόσωπα «ακινητοποιούνται», ενισχύοντας κατ’αυτό τον τρόπο την επιρροή που φέρει μαζί της η αναλαμπή συνείδησης. Η Ηλέκτρα Γεννατά λειτουργεί ως ενδοδιηγητική αφηγήτρια και συνάμα ως αυτόπτης μάρτυρας που εξιστορεί τον ρου των γεγονότων ξετυλίγοντας σιγά-σιγά την αιματηρή πορεία των προσφύγων από τον ξεριζωμό στην αναζήτηση νέας πατρίδας, πληρώνοντας βέβαια και το ανάλογο τίμημα. Ο Στράτος Χρήστου αποδίδει στους ρόλους του καντηλανάφτη και του γερο-Λαδά την κουτοπόνηρη οπτική που έχουν οι άνθρωποι που νοιάζονται αποκλειστικά και μόνο για τη διασφάλιση των μικροσυμφερόντων τους μη διστάζοντας να πατήσουν επί πτωμάτων. Οι Βαγγέλης Ζάπας, Πάνος Κούλης και Πολύκαρπος Φιλιππίδης (Δάσκαλος/ Κωνσταντής, Μιχελής, Γιαννακός) κερδίζουν το κοινό με την αμεσότητα της εκφοράς του λόγου, με την αθώα- ανεπιτήδευτη περιέργεια που τους διακατέχει για το Άγνωστο καθώς και με τη νεανική ορμή και την αδέξια θέληση που εκφράζονται μέσα από το συναίσθημα αποδοχής της αλλαγής ως κάτι το αναπόφευκτο μα τόσο απαραίτητο για την ατομική τους εξέλιξη. Ο Κώστας Φαλελάκης ξεχωρίζει για την υποκριτική του δεινότητα αφού αποτυπώνει τόσο στο πρόσωπο του γέροντα Πατριαρχέα όσο και στο πρόσωπο του Αγά, δύο άνδρες υποκινούμενους από τα πάθη τους, που λατρεύουν την τρυφηλή ζωή στο Εδώ και Τώρα, που εξωτερικεύουν τις δικές τους Αλήθειες και συναινούν ως προς την ύπαρξή τους, επιλέγοντας να ζήσουν μια ζωή γεμάτη θέσφατα χωρίς ερωτηματικά και περαιτέρω προβληματισμούς. Ο Σπύρος Μαραγκουδάκης αποδίδει μέσα από το ρόλο του Παναγιώταρου, έναν Ιούδα φερέφωνο που εσωτερικεύει την έννοια του Κακού μέσα από το αρρωστημένο πάθος που τον καταδυναστεύει κι εντέλει τον τυφλώνει ως προς τις τελικές ενέργειες τις οποίες εκτελεί χωρίς να ξέρει την πραγματική αιτιολογία. Η Έλενα Μαυρίδου, άλλοτε ως πέτρα του σκανδάλου (χήρα Κατερίνα), άλλοτε ως μια νέα κοπέλα που βρίσκεται στα πρόθυρα της ανυπαρξίας (Μαριορή) κι άλλοτε ως η γριά υπηρέτρια του Αγά (Μάρθα) εστιάζει με την υποκριτική της προσέγγιση σε διάφορα ηλικιακά στάδια της γυναικείας υπόστασης: από την απελευθερωμένη πλην περιθωριοποιημένη γυναίκα που ξέρει τι θέλει και γίνεται η αιτία απειλής ενός ολόκληρου χωριού σε μια νέα κοπέλα που πρόκειται να χάσει τη ζωή της λόγω μιας ανίατης ασθένειας που την ταλαιπωρεί σωματικά και την καταρρακώνει ψυχικά, φτάνει σε μια γηραιά υπηρέτρια η οποία λόγω ηλικίας κι αντίστοιχης σωματικής διάπλασης δεν έχει τίποτα ν’ αποδείξει κι εκφράζεται χωρίς φόβο και δισταγμό. Ο Θανάσης Χαλκιάς ενσαρκώνει τον χειριστικό ιερωμένο παπα-Γρηγόρη που με τον μακιαβελικό του χαρακτήρα κατορθώνει να μετατραπεί στο πιο μισητό, μοχθηρό κι εκδικητικό πλάσμα που εξωθείται στο κακό από ταπεινά ένστικτα, καταρώμενος χωρίς να τον γνωρίζει, τον ίδιο του τον εαυτό. Ο Μιχαήλ- Εφραίμ Τσουμπός αν και βουβή παρουσία, μας κερδίζει με τις θλιμμένες εκφράσεις του προσώπου του καθώς και με την ιδιαίτερη χροιά της φωνής του σαν ένα άλλο Γιουσουφάκι που έχει μπλεχτεί στα δίχτυα μιας ακαθόριστης, τυφλής κι αδυσώπητης Μοίρας.

Πολλά θα μπορούσαν ακόμα να ειπωθούν για το έργο του Καζαντζάκη.

Είναι αυτό που λένε, αρχή έχει και τέλος δεν έχει καθώς η εργογραφία του βρίθει από συμβολισμούς και πληθώρα νοημάτων.

Εμένα όμως με προβλημάτισε το γεγονός ότι η Αλήθεια και το Ψέμα, η αντικειμενική και η φαντασιακή πραγματικότητα συναντιούνται με τρόπο ταιριαστό.

Οι ήρωές του απελπισμένοι αλλά κι αδίστακτοι συγχρόνως, διακατέχονται από μια πρωτόγονη δίψα για γνώση κι ελευθερία.

Απομονωμένοι, κλεισμένοι στο δικό τους περιχαρακωμένο μικρόκοσμο, ακολουθούν την πορεία τους αδιάφοροι για τις συνέπειες, φτάνοντας πολλές φορές ως το χείλος της αυτοκαταστροφής.

Ποιο είναι όμως το αξιοθαύμαστο; Το γεγονός ότι πορεύονται ακάθεκτοι προς το σκοπό που έταξαν οι ίδιοι στον εαυτό τους που δεν είναι άλλος από την ιδεατή μεταφυσική υπερπραγματικότητα.

Σέβονται τις ιδέες τους μέχρι να γίνουν ένα με το αβυσσαλέο χάος." * Τελευταίες προγραμματισμένες παραστάσεις μέχρι τις 24 Μαΐου. ➡ Ολόκληρο το κριτικό σημείωμα στον παρακάτω σύνδεσμο:

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους