Με αφορμή την παρουσία μου χθες σε μια συζήτηση για τον πολιτισμό στην περίοδο της μετάβασης της Δυτικής Μακεδονίας και την προοπτική που μπορεί να έχει ένας τόπος μέσω του πολιτισμού, θα γράψω κι...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Μια πρώτη παρατήρηση που έκανα και χθες.

Στην αίθουσα δεν υπήρχε ούτε ένας από τους υπεύθυνους ( διοικητικούς ) του πολιτισμού.

Και δεν εννοώ μόνο τους εκλεγμένους αλλά και όλους όσους ασχολούνται υποτίθεται με τον πολιτισμό ( για παράδειγμα πολιτιστικοί σύλλογοι, τους οποίους θεωρώ απλά χορευτικούς ). Πάμε παρακάτω… Ο πολιτισμός δεν είναι κάτι αόριστο, ούτε κάτι που μπορεί ο καθένας να προσδιορίσει φιλοσοφικά όπως θέλει.

Έχει όρια, κανόνες και συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Πολλοί μπερδεύουν το πολιτισμικό με το πολιτιστικό, κάποιοι εξ αυτών επίτηδες επειδή βολεύει και θα το εξηγήσω παρακάτω.

Το φαγητό ( αυτό που ονομάζουμε γαστρονομικό πολιτισμό ) μπορεί να είναι στοιχείο του πολιτισμού αλλά δεν δημιουργεί πολιτισμό.

Περάσαμε από την εποχή των σπηλαίων που ο άνθρωπος έτρωγε ωμό κρέας στο ψήσιμο και από εκεί σε πιάτα που σέβονται τα ζώα ( χορτοφαγία ) και αυτό είναι σημάδι πολιτισμού.

Αλλά αυτή η εξέλιξη οφείλεται σε άλλους παράγοντες και όχι στο φαγητό σαν φαγητό.

Σε μια φυλακή αν δίνουμε κάθε μέρα αστακό και χαβιάρι θα αλλάξουν οι κρατούμενοι συμπεριφορά; Ένας που είναι βίαιος και θεωρεί τη γυναίκα του κτήμα του και την κακοποιεί θα αλλάξει συμπεριφορά αν του μαγειρεύουμε κάθε μέρα καλά; Τον άνθρωπο τον αλλάζει η μορφή του πολιτισμού που εκφράζεται μέσω της τέχνης και όχι μέσω του αλατιού.

Κανένας άνθρωπος και καμία κοινωνία παγκόσμια δεν άλλαξε γιατί έτρωγε αρακά με γαρίδες από τον Αμαζόνιο.

Όταν ο άνθρωπος έρχεται σε επαφή με ένα έργο τέχνης μπορεί να αλλάξει η ζωή του.

Αντίθετα καμία ζωή κανενός ανθρώπου δεν άλλαξε ποτέ σε κανένα πανηγύρι, σε κανένα γαστρονομικό συμπόσιο που ονομάζεται πλέον πολιτιστικό δρώμενο.

Τα ρούχα από την άλλη και ο τρόπος που ντυνόμαστε και συνδυάζουμε τα χρώματα και τα υλικά είναι μέρος του πολιτισμού.

Άρα τα μαγαζιά που πουλάνε ρούχα μπορούν να αντικαταστήσουν τα μουσεία; Ο πολιτισμός είναι το σύνολο των τρόπων με τους οποίους ζει, σκέφτεται, δημιουργεί και οργανώνεται μια κοινωνία.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όταν μιλάμε για πολιτισμό ο Ελύτης έχει το ίδιο βάρος με μια μακαρονάδα.

Και πάμε στην τέχνη, διότι αυτή είναι που γεννά όλα τα παιδιά του πολιτισμού.

Δύσκολα θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για πλήρη πολιτισμό χωρίς ανθρώπους που δημιουργούν ή καλλιεργούν την τέχνη.

Η τέχνη είναι ένας από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους μια κοινωνία εκφράζει τις ιδέες, τα συναισθήματα, τις αξίες και τη συλλογική της ταυτότητα.

Δεν μπορεί να υπάρξει πολιτισμός αν οι άνθρωποι της τέχνης δεν έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν τέχνη.

Και εκεί είναι η ένσταση μου κυρίως με τις χρηματοδοτήσεις σε αφηρημένες έννοιες του πολιτισμού και όχι σε ανθρώπους που κάνουν τέχνη.

Χρηματοδοτούνται οι πολιτιστικοί σύλλογοι, όχι επειδή κάνουν κάτι πολιτιστικό στην πλειοψηφία τους αλλά επειδή αυτό αφορά κόσμο και άρα ψήφους.

Όσο εθελοτυφλούμε σε αυτό τόσο θα βουλιάζουμε και θα ψάχνουμε να δούμε τι φταίει στις κοινωνίες μας.

Ένα πανηγύρι ή μια μεγάλη χορευτική εκδήλωση έχει άμεση λαϊκή απήχηση και πολιτικό όφελος, γιατί φέρνει ψήφους, δημόσιες σχέσεις και τοπική προβολή.

Για αυτό αρκετοί θεωρούν ότι πολλές φορές ενισχύονται δράσεις εύκολης μαζικής κατανάλωσης — όπως γλέντια και χορευτικά — αντί για πιο απαιτητικές μορφές πολιτισμού, όπως θεατρικά εργαστήρια, βιβλιοθήκες, σύγχρονη τέχνη ή ουσιαστική καλλιτεχνική παιδεία.

Δεν σημαίνει ότι τα πανηγύρια δεν αποτελούν μέρος του πολιτισμού.

Αποτελούν κομμάτι της λαϊκής παράδοσης.

Η κριτική όμως είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις ο πολιτισμός περιορίζεται μόνο εκεί, επειδή αυτό είναι κοινωνικά εύκολο, οικονομικά αποδοτικό και πολιτικά αξιοποιήσιμο.

Μια κοινωνία έχει πολιτισμό μέσω της γλώσσας, των εθίμων, του χορού, των παραδόσεων, των ηθικών αξιών, της καθημερινής ζωής.

Όμως οι άνθρωποι της τέχνης — μουσικοί, συγγραφείς, ηθοποιοί, ζωγράφοι, χορευτές κτλ. — δίνουν μορφή και βάθος σε αυτά τα στοιχεία.

Χωρίς τέχνη, ένας πολιτισμός θα μπορούσε ίσως να υπάρχει λειτουργικά, αλλά θα ήταν φτωχότερος σε έκφραση, φαντασία και πνευματική δημιουργία.

Για αυτό πολλοί θεωρούν την τέχνη βασικό πυλώνα κάθε πολιτισμού.

Όταν από μια περιοχή οι άνθρωποι που κάνουν τέχνη φεύγουν γιατί δεν υπάρχει προοπτική στον τόπο τους η περιοχή γίνεται φτωχότερη σε όσα περιέγραψα παραπάνω.

Για να υπάρξει δηλαδή ουσιαστικός πολιτισμός σε μια κοινωνία, πρέπει τα χρήματα που αφορούν τον πολιτισμό να πάνε σε ουσιαστικές πολιτιστικές δράσεις. Η Περιφέρεια Θεσσαλίας έχει κάνει κάτι μοναδικό, παίρνοντας επιδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση αυστηρά για πολιτιστικές δράσεις, σε πρόσωπα και φορείς.

Έχει εξασφαλίσει επιδοτήσεις για ουσιαστικό πολιτισμό για τα επόμενα 5 χρόνια, δείχνοντας ότι τα χρήματα υπάρχουν όταν υπάρχει θέληση.

Βέβαια για να μπορεί να υπάρξει διαχωρισμός του τι είναι και τι δεν είναι πολιτιστικό έβαλε σαν ειδικό συνεργάτη για αυτά τα θέματα τον Γιώργο Ανδρέου και αυτό έχει τη σημασία του.

Επέλεξε έναν άνθρωπο του πολιτισμού με συγκεκριμένη και αναγνωρισμένη διαδρομή και όχι έναν ηλεκτρολόγο, ή έναν χημικό μηχανικό που δυο φορές τη βδομάδα χορεύει σε έναν σύλλογο ή είναι ταμίας σε αντίστοιχους πολιτιστικούς συλλόγους.

Μπορούν οι κοινωνίες μας να αλλάξουν μέσα από τον πολιτισμό αν θελήσουμε να δούμε το πρόβλημα κατάματα και αν δώσουμε τον χώρο στον πολιτισμό να δημιουργήσει τις συνθήκες εκείνες που θα μας βγάλουν από το αδιέξοδο που ζούμε. ΥΓ Αυτά που γράφουμε και λέμε δεν είναι κριτική σε πρόσωπα, αλλά προτάσεις και διαπιστώσεις από ανθρώπους που κάνουν τέχνη ή όπως ορθότερα έλεγε ο Νικόλας Άσιμος από ανθρώπους που προσπαθούν να δημιουργήσουν τις συνθήκες να κάνουνε και τέχνη…

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους