Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Κάποτε το ελληνικό θέατρο είχε την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να σταθεί απέναντι στην εξουσία.

Όχι πάντα με συνέπεια, όχι πάντα με γενναιότητα, αλλά με μια αίσθηση ότι η σκηνή δεν είναι απλώς επάγγελμα.

Είναι πεδίο σύγκρουσης, ρήξης, αμφισβήτησης, ακόμη και προσωπικού κόστους.

Και ύστερα ήρθε η πανδημία.

Οι άδειες αίθουσες.

Οι άνθρωποι του θεάτρου να μιλούν για εγκατάλειψη, για αόρατους εργαζόμενους, για κρατική αδιαφορία.

Οι δημόσιες καταγγελίες εναντίον της Λίνας Μενδώνη.

Τα συνθήματα έξω από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Οι δραματικές σχολές σε κατάληψη.

Οι βαρύγδουπες ανακοινώσεις περί αξιοπρέπειας, δημοκρατίας, πολιτιστικής βίας.

Για μια στιγμή δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι κάτι πραγματικό συνέβαινε.

Ότι ίσως ο καλλιτεχνικός χώρος θα δοκίμαζε να υπάρξει έξω από τη γνωστή ελληνική μικρογραφία εξάρτησης από το κράτος, τις επιτροπές, τις γνωριμίες, τις επιχορηγήσεις, τις αμοιβαίες εξυπηρετήσεις.

Και όμως, μόλις άνοιξαν ξανά τα φώτα, άνοιξαν μαζί και οι πόρτες της επιστροφής.

Σιγά-σιγά, σχεδόν αθόρυβα, άρχισε η μεγάλη επανένταξη.

Οι ίδιες φιγούρες που εμφανίζονταν ως αντισυστημικές ξαναμπήκαν στο σύστημα με μια ταχύτητα σχεδόν μεταφυσική.

Οι δημόσιες οργές μετατράπηκαν σε θεσμικές συνεργασίες.

Οι καταγγελίες έγιναν αιτήσεις χρηματοδότησης.

Οι επαναστατικές αναρτήσεις έγιναν φωτογραφίες σε φουαγιέ, χαμόγελα σε παρουσιάσεις, συμμετοχές σε κρατικές διοργανώσεις, επιτροπές, αναθέσεις, επετειακά αφιερώματα.

Και τώρα έρχεται η τελική εικόνα σχεδόν σαν ειρωνικό installation της ίδιας της εποχής: τα βραβεία «Μελίνα Μερκούρη» και «Δημήτρης Χορν» περνούν επίσημα στο Υπουργείο Πολιτισμού, με το κράτος να εμφανίζεται πλέον όχι απλώς ως χρηματοδότης, αλλά ως ο απόλυτος διαχειριστής ακόμη και της θεατρικής κριτικής.

Δεν ξέρω αν μονάχα εγώ κάτι σχεδόν βίαιο σε αυτή τη μετάβαση.

Όχι επειδή ένα υπουργείο οργανώνει μια απονομή βραβείων.

Αλλά επειδή αποκαλύπτεται πόσο γρήγορα το ελληνικό θέατρο συμφιλιώνεται με εκείνο που μέχρι χθες κατήγγελλε ως καταστροφικό.

Σαν να μην υπήρξαν ποτέ οι φράσεις περί αυταρχισμού.

Σαν να μην ακούστηκαν ποτέ οι κραυγές περί υποβάθμισης της τέχνης.

Σαν να μην υπήρξαν άνθρωποι που μιλούσαν σχεδόν με υπαρξιακούς όρους για την ανάγκη ενός άλλου πολιτισμού.

Τελικά αποδείχθηκε ότι το πρόβλημα δεν ήταν η εξουσία.

Το πρόβλημα ήταν ότι για λίγους μήνες το θεατρικό σύστημα έχασε την πρόσβασή του στην εξουσία.

Και όταν η πρόσβαση επανήλθε, επανήλθε μαζί και η γνώριμη ελληνική τελετουργία προσαρμογής.

Το ελληνικό θέατρο δεν λειτουργεί πια ως χώρος κινδύνου αλλά ως μικρό οικοσύστημα επαγγελματικής επιβίωσης.

Οι περισσότεροι δεν ενδιαφέρονται πραγματικά να συγκρουστούν με το σύστημα, γιατί σχεδόν όλοι περιμένουν κάτι από αυτό.

Μια επιχορήγηση.

Μια αίθουσα.

Μια θεσμική στήριξη.

Μια συμμετοχή σε φεστιβάλ.

Μια κρατική ανάθεση.

Μια θέση σε επιτροπή.

Ένα βραβείο.

Μια φωτογραφία δίπλα σε υπουργούς που πριν λίγα χρόνια παρουσιάζονταν ως προσωποποιήσεις της πολιτιστικής παρακμής.

Το θέατρο έπαψε να είναι επικίνδυνο τη στιγμή που έγινε απολύτως διαχειρίσιμο.

Και το πιο τραγικό είναι ότι αυτή η διαχειρισιμότητα παρουσιάζεται πλέον ως ωριμότητα.

Κάποτε υπήρχε τουλάχιστον η αγωνία της απόστασης από την εξουσία.

Σήμερα μοιάζει να υπάρχει η αγωνία της μη απουσίας από τις λίστες της εξουσίας.

Και αυτή είναι ίσως η πραγματική παρακμή: όχι η κρίση των σκηνών, ούτε η υποχρηματοδότηση.

Αλλά η κατάρρευση κάθε δυνατότητας εσωτερικής ανεξαρτησίας.

Γιατί όταν ακόμη και οι πιο θορυβώδεις καταγγελίες μπορούν μέσα σε λίγα χρόνια να αφομοιωθούν από το ίδιο θεσμικό περιβάλλον που τις προκάλεσε, τότε η αντίσταση παύει να είναι πολιτική πράξη και γίνεται απλώς αισθητικό ύφος.

Μια προσωρινή περφόρμανς αγανάκτησης μέχρι να ξαναμοιραστούν οι ρόλοι.

Και έτσι, μέσα σε αίθουσες με επίσημους χαιρετισμούς, πολιτιστικές δηλώσεις και κρατικά χειροκροτήματα, το ελληνικό θέατρο μοιάζει να ολοκληρώνει αθόρυβα την πιο θλιβερή του μεταμόρφωση: από χώρος ρήξης σε μηχανισμό κοινωνικής και επαγγελματικής ανακύκλωσης.

Έναν χώρο όπου όλοι κάποτε δηλώνουν εναντίον του συστήματος, μέχρι να βρουν ξανά τη θέση τους μέσα σε αυτό.

Και τότε καταλαβαίνεις ότι ίσως το θέατρο δεν τελείωσε επειδή το πολέμησε η εξουσία.

Τελείωσε επειδή σταμάτησε να τη φοβίζει.

Ή, ακόμη χειρότερα, επειδή σταμάτησε να θέλει πραγματικά να ζήσει χωρίς αυτήν.

Κάπου εδώ, με μια βαθιά μορφή εξάντλησης, κλείνει σιωπηλά και ο τελευταίος προσωπικός δεσμός μου με αυτό το τοπίο.

Με τις παραστάσεις, τις εκδόσεις, τις θεατρικές συζητήσεις, όλον αυτόν τον μικρό κόσμο που κάποτε έμοιαζε υπόσχεση και τώρα θυμίζει απλώς μηχανισμό αμοιβαίων αντανακλάσεων.

Κάποια στιγμή αποχωρείς επειδή έπαψες να πιστεύεις ότι υπάρχει πια κάτι ζωντανό να συναντήσεις εκεί μέσα. Thank you! https://www.tovima.gr/2026/05/12/culture/proti-aponomi-gia-ta-vraveia-melina-merkouri-kai-dimitris-xorn-to-2026-apo-to-yppo/amp/

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους