Με αφορμή το πρόσφατο τραγικό περιστατικό με τις έφηβες κοπέλες και τις αναφορές στο άγχος των Πανελληνίων, διαβάζω πολλές αναρτήσεις γεμάτες οργή, απόγνωση και θυμό απέναντι στην κοινωνία, το κράτος...
Με αφορμή το πρόσφατο τραγικό περιστατικό με τις έφηβες κοπέλες και τις αναφορές στο άγχος των Πανελληνίων, διαβάζω πολλές αναρτήσεις γεμάτες οργή, απόγνωση και θυμό απέναντι στην κοινωνία, το κράτος και το εκπαιδευτικό σύστημα.
Και ναι, υπάρχει ένας πυρήνας αλήθειας σε όλα αυτά.
Οι σημερινοί έφηβοι μεγαλώνουν μέσα σε μια διαρκή πίεση για επιδόσεις.
Καλούς βαθμούς, ξένες γλώσσες, φροντιστήρια, κοινωνική αποδοχή, συνεχής σύγκριση με άλλους, φόβος αποτυχίας.
Πολλά παιδιά αισθάνονται ότι η αξία τους εξαρτάται αποκλειστικά από το αν θα "τα καταφέρνουν" στις πανελλήνιες κι αυτό ψυχικά είναι εξουθενωτικό.
Ταυτόχρονα όμως θεωρώ λάθος να παρουσιάζουμε τον κόσμο σαν ένα ολοκληρωτικό αδιέξοδο ή να αντιμετωπίζουμε τις Πανελλήνιες ως τη μοναδική αιτία τέτοιων τραγωδιών.
Η ψυχολογία (τουλάχιστον από τα λίγα που ξέρω) εδώ και χρόνια δείχνει ότι οι αυτοκτονίες, ιδιαίτερα στην εφηβεία, είναι σχεδόν πάντα πολυπαραγοντικό φαινόμενο.
Δεν προκαλούνται από ένα γεγονός μόνο.
Συνήθως συνυπάρχουν ψυχική δυσφορία, αίσθημα μοναξιάς, φόβος απογοήτευσης των γονιών, αδυναμία έκφρασης συναισθημάτων, συχνά η αίσθηση ότι "δεν υπάρχει διέξοδος" και το βασικότερο κατάθλιψη η οποία δεν έχει γίνει αντιληπτή, διότι συνήθως την ερμηνεύουμε ως μελαγχολία.
Οι εξετάσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως πυροδότης, όχι όμως ως αιτία.
Υπάρχει κάτι ακόμη που συχνά ξεχνάμε, ότι στην εφηβεία ο άνθρωπος βιώνει τα συναισθήματα με... απόλυτο τρόπο.
Ο εγκέφαλος δεν έχει ακόμη αναπτύξει πλήρως τους μηχανισμούς διαχείρισης του έντονου άγχους και της απογοήτευσης.
Έτσι μια αποτυχία, ένας φόβος ή μια πίεση μπορεί να βιωθεί όχι ως "μια δύσκολη φάση", αλλά σαν το τέλος των πάντων.
Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή και στον τρόπο που μιλάμε δημόσια για τέτοια γεγονότα.
Όταν οι ενήλικες περιγράφουμε συνεχώς έναν κόσμο χωρίς ελπίδα, μια κοινωνία "κατεστραμμένη", ένα μέλλον ανύπαρκτο, μπορεί άθελά μας να ενισχύουμε το αίσθημα ματαιότητας ανθρώπων που ήδη είναι ψυχικά ευάλωτοι.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να ωραιοποιούμε την πραγματικότητα βέβαια.
Ούτε ότι οι νέοι δεν πιέζονται σήμερα.
Αλλά χρειάζεται να τους μεταφέρουμε και κάτι άλλο, ότι μια εξέταση δεν καθορίζει την αξία τους, ότι υπάρχουν δεύτερες ευκαιρίες, διαφορετικοί δρόμοι, άνθρωποι που μπορούν να βοηθήσουν, ζωή μετά από μια αποτυχία.
Η δική μου γενιά επίσης μεγάλωσε με δυσκολίες.
Γονείς που δούλευαν ασταμάτητα, παιδιά που εργάζονταν από μικρά, οικονομική ανασφάλεια, σκληρές συνθήκες.
Οι δυσκολίες δεν είναι κάτι καινούριο.
Αυτό που ίσως έχει αλλάξει σήμερα είναι ότι οι γονείς έβαλαν τα παιδιά (πάντα σε ποσοστά ) να ζουν σε μια... γιάλα.
Μακριά από τα προβλήματα και τα άφησαν να βιώνουν πολύ πιο έντονα τη σύγκριση, την ψυχική πίεση και την αίσθηση ότι πρέπει διαρκώς να αποδεικνύουν την αξία τους, αλλά μέσα από λάθος τρόπους.
Και ίσως τελικά εκεί βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα, όχι μόνο στις εξετάσεις, αλλά σε μια κοινωνία που πολύ συχνά μαθαίνει στα παιδιά να πιστεύουν ότι αξίζουν μόνο όταν πετυχαίνουν σε κάτι ενώ υπάρχει μια ολόκληρη ζωή μπροστά τους για να την κερδίσουν και να την χαρούν.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους