Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Το αν κάποιος θεωρείται φορολογικός κάτοικος εξωτερικού ή φορολογικός κάτοικος Ελλάδας είναι από τα σημαντικότερα ζητήματα ολόκληρου του ελληνικού φορολογικού συστήματος γιατί από αυτό εξαρτάται αν η Ελλάδα μπορεί να φορολογήσει μόνο τα εισοδήματα που προκύπτουν μέσα στην Ελλάδα ή αν μπορεί να ζητήσει δήλωση και για όλα τα εισοδήματα του ανθρώπου από οποιαδήποτε χώρα του κόσμου και ακριβώς εδώ γίνεται το μεγαλύτερο μπέρδεμα επειδή πάρα πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι αρκεί να φύγουν από την Ελλάδα να μείνουν σε άλλη χώρα να νοικιάσουν σπίτι στο εξωτερικό να βρουν εργασία εκεί ή να ανοίξουν τραπεζικό λογαριασμό στο εξωτερικό ώστε να θεωρούνται αυτόματα φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού.

Ενώ στην πραγματικότητα η ελληνική φορολογική διοίκηση δεν λειτουργεί έτσι και εξετάζει αν έχει ολοκληρωθεί επίσημα η διαδικασία μεταφοράς φορολογικής κατοικίας και αν υπάρχουν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ότι το πραγματικό κέντρο της ζωής του ανθρώπου βρίσκεται πλέον εκτός Ελλάδας γιατί διαφορετικά η Ελλάδα μπορεί να συνεχίσει να τον θεωρεί φορολογικό κάτοικο Ελλάδας ακόμη κι αν λείπει για μεγάλο χρονικό διάστημα και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πολύ σοβαρές συνέπειες φορολογικές οικονομικές και γραφειοκρατικές τις οποίες πολλοί καταλαβαίνουν μόνο όταν εμφανιστούν προβλήματα με την εφορία ελέγχους διασταυρώσεις τραπεζικών λογαριασμών πρόστιμα ή απαιτήσεις για δηλώσεις προηγούμενων ετών.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο η έννοια της φορολογικής κατοικίας δεν είναι μια απλή διαδικαστική λεπτομέρεια αλλά μια θεμελιώδης νομική και φορολογική κατάσταση που επηρεάζει σχεδόν ολόκληρη τη σχέση ενός ανθρώπου με το ελληνικό κράτος και τις φορολογικές του υποχρεώσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.

Στην πράξη όταν κάποιος έχει αναγνωριστεί σωστά ως φορολογικός κάτοικος εξωτερικού τότε η Ελλάδα κατά κανόνα τον φορολογεί μόνο για εισοδήματα που θεωρούνται ότι αποκτώνται στην Ελλάδα δηλαδή για εισοδήματα ελληνικής πηγής και όχι για το σύνολο των παγκόσμιων εισοδημάτων του αυτό σημαίνει ότι αν ένας άνθρωπος εργάζεται μόνιμα στο εξωτερικό ζει εκεί έχει μεταφέρει το κέντρο ζωής του εκεί και έχει εγκριθεί επίσημα ως κάτοικος εξωτερικού τότε οι μισθοί που αποκτά από εργασία στο εξωτερικό συνήθως δεν φορολογούνται στην Ελλάδα ούτε απαιτείται να δηλωθούν ως φορολογητέο παγκόσμιο εισόδημα στην ελληνική δήλωση εκτός από ειδικές περιπτώσεις όμως αν ο ίδιος άνθρωπος έχει εισοδήματα στην Ελλάδα τότε για αυτά μπορεί να υπάρχει υποχρέωση δήλωσης στην Ελλάδα όπως συμβαίνει για παράδειγμα.

Οταν κάποιος διαθέτει ακίνητο στην Ελλάδα και εισπράττει ενοίκια όταν αποκτά εισόδημα από επιχείρηση που λειτουργεί στην Ελλάδα όταν λαμβάνει σύνταξη από ελληνικό ασφαλιστικό φορέα όταν έχει αγροτικό εισόδημα στην Ελλάδα όταν αποκτά τόκους ή μερίσματα από ελληνικές πηγές ή όταν πουλά ακίνητο ή άλλα περιουσιακά στοιχεία που υπάγονται στην ελληνική φορολογία και συνεπώς ο φορολογικός κάτοικος εξωτερικού δεν σημαίνει ότι κόβεται κάθε σχέση με την ελληνική εφορία αλλά ότι περιορίζεται το εύρος της ελληνικής φορολογικής εξουσίας μόνο στα εισοδήματα που σχετίζονται με την Ελλάδα και όχι στο παγκόσμιο οικονομικό προφίλ του ανθρώπου.

Το τεράστιο όμως πρόβλημα εμφανίζεται όταν κάποιος μένει στο εξωτερικό αλλά δεν έχει ολοκληρώσει σωστά τη μεταφορά φορολογικής κατοικίας και αυτό είναι πολύ συχνότερο απ’ όσο νομίζει ο κόσμος γιατί πολλοί φεύγουν βιαστικά για εργασία ή σπουδές ή επειδή ξεκινούν μια νέα ζωή σε άλλη χώρα και θεωρούν ότι η αλλαγή κατοικίας γίνεται αυτόματα ή ότι αρκεί η αλλαγή διεύθυνσης ή το ότι πληρώνουν φόρους σε άλλη χώρα ενώ η ελληνική νομοθεσία απαιτεί συγκεκριμένη διοικητική διαδικασία και έγκριση από τη φορολογική διοίκηση διαφορετικά στα μητρώα της ΑΑΔΕ.

Ο άνθρωπος μπορεί να συνεχίζει να εμφανίζεται ως φορολογικός κάτοικος Ελλάδας και τότε ενεργοποιούνται εντελώς διαφορετικοί κανόνες γιατί ο φορολογικός κάτοικος Ελλάδας έχει υποχρέωση να δηλώνει το παγκόσμιο εισόδημά του δηλαδή όχι μόνο όσα κερδίζει στην Ελλάδα αλλά και όσα αποκτά στο εξωτερικό από εργασία επιχειρήσεις ενοίκια επενδύσεις τόκους μερίσματα συντάξεις ή άλλες πηγές.

Εδώ ακριβώς ξεκινούν οι μεγαλύτερες δυσκολίες επειδή κάποιος μπορεί να φορολογείται ήδη στο εξωτερικό και ξαφνικά να ανακαλύψει ότι η Ελλάδα ζητά επίσης δήλωση για τα ίδια εισοδήματα ή απαιτεί αποδείξεις για το πού φορολογήθηκαν ή ζητά δικαιολογητικά για να αναγνωρίσει φόρους αλλοδαπής ή ακόμη αμφισβητεί τη φορολογική κατοικία και θεωρεί ότι το πραγματικό κέντρο συμφερόντων παραμένει στην Ελλάδα.

Για να μεταφερθεί σωστά η φορολογική κατοικία απαιτείται συνήθως αίτηση στη ΔΟΥ μαζί με συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία και τα πιο σημαντικά από αυτά είναι το πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας από τη χώρα του εξωτερικού το οποίο αποδεικνύει ότι η άλλη χώρα θεωρεί τον άνθρωπο φορολογικό της κάτοικο επίσης ζητούνται συχνά στοιχεία εργασίας όπως σύμβαση εργασίας βεβαιώσεις εργοδότη ή έναρξη επαγγελματικής δραστηριότητας στο εξωτερικό στοιχεία κατοικίας όπως μισθωτήριο τίτλοι ιδιοκτησίας ή λογαριασμοί κοινής ωφέλειας.

Στοιχεία κοινωνικής και οικονομικής ζωής τραπεζικοί λογαριασμοί ξένη ασφάλιση φορολογικές δηλώσεις εξωτερικού και γενικά αποδείξεις ότι το κέντρο της καθημερινής ζωής έχει μεταφερθεί πραγματικά εκτός Ελλάδας γιατί η φορολογική κατοικία δεν εξετάζεται μόνο τυπικά αλλά και ουσιαστικά δηλαδή δεν αρκεί να υπάρχει μόνο μια ξένη διεύθυνση αλλά εξετάζεται πού βρίσκεται η οικογένεια πού μένουν τα παιδιά πού υπάρχει εργασία πού περνά ο άνθρωπος τον περισσότερο χρόνο πού υπάρχουν κοινωνικοί και οικονομικοί δεσμοί πού γίνονται οι κύριες τραπεζικές κινήσεις πού βρίσκεται η μόνιμη κατοικία και γενικά πού εντοπίζεται το πραγματικό κέντρο ζωής.

Ένα ακόμη εξαιρετικά σημαντικό θέμα είναι οι ημέρες παρουσίας στην Ελλάδα γιατί σύμφωνα με τους φορολογικούς κανόνες όταν κάποιος βρίσκεται στην Ελλάδα πάνω από συγκεκριμένο χρονικό όριο μέσα στο ίδιο φορολογικό έτος μπορεί υπό προϋποθέσεις να θεωρηθεί φορολογικός κάτοικος Ελλάδας ακόμη κι αν διατηρεί δεσμούς με άλλη χώρα και εδώ πολλές φορές δημιουργούνται περίπλοκες καταστάσεις.

Ειδικά σε ανθρώπους που εργάζονται εποχικά ταξιδεύουν συνεχώς έχουν επιχειρήσεις σε δύο χώρες ή μοιράζουν τον χρόνο τους ανάμεσα στην Ελλάδα και το εξωτερικό και για αυτό χρειάζεται πολύ προσεκτική παρακολούθηση των πραγματικών ημερών διαμονής καθώς και της συνολικής εικόνας ζωής του ανθρώπου γιατί οι φορολογικές αρχές εξετάζουν συνδυαστικά πολλά στοιχεία και όχι μόνο έναν παράγοντα μεμονωμένα.

Σε αυτό το σημείο αποκτούν τεράστια σημασία οι συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας που έχει υπογράψει η Ελλάδα με πολλές χώρες του κόσμου γιατί αυτές οι συμβάσεις υπάρχουν ακριβώς για να αποφεύγεται το χάος της διπλής φορολόγησης δηλαδή το να ζητούν δύο διαφορετικά κράτη φόρο για το ίδιο εισόδημα και οι συμβάσεις αυτές καθορίζουν ποιο κράτος έχει δικαίωμα φορολόγησης για κάθε κατηγορία εισοδήματος καθώς και ποια χώρα θεωρείται τελικά χώρα φορολογικής κατοικίας.

Οταν υπάρχει σύγκρουση μεταξύ δύο κρατών και εδώ χρησιμοποιούνται τα λεγόμενα tie breaker criteria δηλαδή ειδικά κριτήρια επίλυσης σύγκρουσης φορολογικής κατοικίας τα οποία εξετάζουν πρώτα πού υπάρχει μόνιμη κατοικία αν υπάρχει μόνιμη κατοικία και στις δύο χώρες τότε εξετάζεται πού βρίσκεται το κέντρο ζωτικών συμφερόντων.

Δηλαδή οι στενότεροι προσωπικοί και οικονομικοί δεσμοί αν ούτε αυτό αρκεί εξετάζεται η συνήθης διαμονή δηλαδή σε ποια χώρα περνά περισσότερο χρόνο ο άνθρωπος και αν συνεχίζει να υπάρχει αμφιβολία εξετάζεται ακόμη και η υπηκοότητα ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι φορολογικές αρχές των δύο κρατών προχωρούν σε διαδικασία αμοιβαίας συμφωνίας για να αποφασιστεί η τελική φορολογική κατοικία και αυτό δείχνει πόσο πολύπλοκο μπορεί να γίνει το ζήτημα ειδικά όταν ένας άνθρωπος έχει ζωή οικονομική δραστηριότητα ή οικογένεια σε περισσότερες από μία χώρες.

Πάρα πολλοί άνθρωποι επίσης δεν γνωρίζουν ότι ακόμη κι αν δεν έχουν ελληνικό εισόδημα μπορεί να χρειάζεται σε ορισμένες περιπτώσεις να υποβληθεί δήλωση στην Ελλάδα για ειδικούς λόγους όπως κατοχή περιουσιακών στοιχείων τεκμήρια διατήρηση ΑΦΜ συμμετοχή σε εταιρείες τραπεζικές κινήσεις ή άλλες φορολογικές υποχρεώσεις.

Γι’ αυτό κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά γιατί η φορολογική πραγματικότητα διαφέρει ανάλογα με τη χώρα κατοικίας το είδος των εισοδημάτων τις συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας τη μορφή περιουσίας και το αν υπάρχουν δεσμοί με την Ελλάδα που μπορούν να επηρεάσουν την κρίση της φορολογικής διοίκησης.

Επιπλέον πρέπει να γίνει κατανοητό ότι οι φορολογικές αρχές σήμερα έχουν πολύ περισσότερες δυνατότητες διεθνών διασταυρώσεων απ’ ό,τι στο παρελθόν λόγω της αυτόματης ανταλλαγής φορολογικών πληροφοριών μεταξύ κρατών τραπεζικών δεδομένων στοιχείων λογαριασμών και οικονομικών κινήσεων και έτσι περιπτώσεις που παλαιότερα περνούσαν απαρατήρητες πλέον εντοπίζονται πολύ ευκολότερα.

Πράγμα που σημαίνει ότι ένας λανθασμένος χειρισμός φορολογικής κατοικίας μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα ακόμη και μετά από πολλά χρόνια μέσω αναδρομικών ελέγχων αιτημάτων δικαιολογητικών ή επανεξέτασης δηλώσεων και αυτός είναι ακόμη ένας λόγος για τον οποίο η σωστή και επίσημη τακτοποίηση της φορολογικής κατοικίας έχει τόσο μεγάλη σημασία.

Γι’ αυτό συνολικά η σωστή μεταφορά φορολογικής κατοικίας δεν είναι κάτι τυπικό ούτε μια απλή αλλαγή διεύθυνσης αλλά μια διαδικασία που καθορίζει ποιο κράτος έχει το βασικό δικαίωμα φορολόγησης της ζωής και των εισοδημάτων ενός ανθρώπου και όταν γίνεται σωστά μπορεί να προστατεύσει από διπλή φορολόγηση άσκοπες δηλώσεις πρόστιμα ελέγχους γραφειοκρατικές περιπέτειες παρεξηγήσεις με την εφορία και τεράστια ψυχολογική πίεση.

Οταν γίνεται λάθος ή μένει ημιτελής μπορεί να οδηγήσει σε εξαιρετικά περίπλοκες καταστάσεις όπου δύο διαφορετικά κράτη θεωρούν τον ίδιο άνθρωπο φορολογικό κάτοικο και ζητούν στοιχεία φόρους και δηλώσεις για τα ίδια εισοδήματα δημιουργώντας μια κατάσταση εξαιρετικά δύσκολη τόσο νομικά όσο και πρακτικά για τον φορολογούμενο.

Ειδικά όταν έχουν περάσει πολλά χρόνια χωρίς να έχει ξεκαθαριστεί σωστά το καθεστώς φορολογικής κατοικίας του ανθρώπου απέναντι στην ελληνική φορολογική.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους