Original Post

Πλήρες Κείμενο:

«Από τον Όμηρο στον Ιουστίνο,Ο Ελληνισμός και η Ορθοδοξία απέναντι στους μύθους»✝️🇬🇷 📸 Αγιογραφία στην Ιερά Μονή Μεγάλου Μετεώρου, που απεικονίζει τον Όμηρο και τον Ιουστίνο τον Φιλόσοφο και Μάρτυρα. Ο Όμηρος συμβολίζει την αρχαία ελληνική σοφία, ενώ ο Ιουστίνος (2ος αι. μ.Χ.) δείχνει τη γέφυρα ανάμεσα στην ελληνική φιλοσοφία και τη χριστιανική θεολογία.

Η παράσταση υπογραμμίζει τη δημιουργική συνέχεια και τη σύνδεση ελληνικού λόγου και Ορθοδοξίας.

Τα τελευταία χρόνια επανέρχεται συχνά στο διαδίκτυο μια ανιστόρητη θεωρία από συγκεκριμένους κύκλους,ότι ο Χριστιανισμός «έκλεψε» τον ελληνικό πολιτισμό, ότι οι θεοί μετατράπηκαν σε αγίους, τα μυστήρια βαφτίστηκαν χριστιανικά και οι εορτές απλώς άλλαξαν όνομα.

Μια αφήγηση εύπεπτη, αλλά βαθιά ψευδής περισσότερο προϊόν ιδεολογικής προκατάληψης παρά ιστορικής γνώσης.

Ας ξεκαθαρίσουμε αρχικά ότι ο Χριστιανισμός γεννήθηκε μέσα σε έναν εξελληνισμένο κόσμο, αλλά δεν προήλθε από τον ελληνισμό.

Οι ρίζες του είναι αυστηρά εβραϊκές,η γλώσσα του Ιησού ήταν η αραμαϊκή, οι πρώτοι μαθητές του προέρχονταν από την Ιουδαία, και η πρώτη Εκκλησία των Ιεροσολύμων λειτουργούσε μέσα στο πλαίσιο του Ιουδαϊσμού.Όταν όμως το μήνυμα του Χριστού άρχισε να διαδίδεται μέσω των μαθητών του, συνάντησε τον ελληνικό πολιτισμό της Ανατολικής Μεσογείου.

Ο απόστολος Παύλος μίλησε στους Έλληνες της Αθήνας («Ἄνδρες Ἀθηναῖοι…», Πράξεις 17), χρησιμοποίησε όρους της στωικής φιλοσοφίας και έγραψε τις επιστολές του στα ελληνικά. Η Καινή Διαθήκη γράφτηκε εξ ολοκλήρου στα ελληνικά όχι επειδή ο Χριστιανισμός «ελληνοποιήθηκε», αλλά επειδή η κοινή ελληνιστική διάλεκτος ήταν η διεθνής γλώσσα του τότε κόσμου.

Η χρήση της ελληνικής δεν σημαίνει ελληνική καταγωγή αλλά σημαίνει παγκόσμια διάδοση.

Οι πρώτοι χριστιανοί μιλούσαν ελληνικά όπως οι Ρωμαίοι μιλούσαν λατινικά ως κοινό μέσο επικοινωνίας.Από τον 2ο αιώνα και μετά, η συνάντηση ελληνισμού και χριστιανισμού εξελίχθηκε σε δημιουργικό διάλογο. Οι Απολογητές (Ιουστίνος ο Μάρτυρας, Αθηναγόρας ο Αθηναίος, Τατιανός ο Σύρος) χρησιμοποίησαν τη γλώσσα της ελληνικής φιλοσοφίας για να υπερασπιστούν τη νέα πίστη απέναντι στους Ρωμαίους και τους εθνικούς.

Στον 4ο αιώνα, οι Καππαδόκες Πατέρες ο Μέγας Βασίλειος,ο Γρηγόριος ο Θεολόγος,ο Γρηγόριος Νύσσης(αλλά και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος εξ Αντιοχείας) συνδύασαν τη χριστιανική θεολογία με την ελληνική φιλοσοφική παιδεία.

Χωρίς αυτούς, δεν θα υπήρχαν οι έννοιες «ουσία» και «υπόσταση» με τη θεολογική τους σημασία, ούτε η διατύπωση του δόγματος της Αγίας Τριάδας.

Ο αείμνηστος σπουδαίος ιστορικός και Θεολόγος Γιαροσλάβ Πέλικαν σημείωσε πολύ εύστοχα πως «η ελληνική γλώσσα έγινε το όχημα της χριστιανικής οικουμενικότητας». Ο “Λόγος” του Ιωάννη δεν είναι αντιγραφή του πλατωνικού Νου αλλά η θεϊκή παρουσία που «σὰρξ ἐγένετο». Ο Ιωάννης χρησιμοποιεί ελληνικούς όρους, αλλά τους γεμίζει με νέα θεολογικά νοήματα.

Αυτή η δημιουργική μεταμόρφωση είναι το ακριβώς αντίθετο της «κλοπής». Η γελοία ιδέα που στερείται σοβαρότητας,ότι οι αρχαίοι θεοί μετονομάστηκαν σε αγίους δεν έχει καμία ιστορική βάση.

Κανένα πατερικό ή λειτουργικό κείμενο δεν ταυτίζει τον Δία, τον Απόλλωνα ή την Αθηνά με αγίους της Εκκλησίας.

Οι άγιοι είναι πραγματικά ιστορικά πρόσωπα μάρτυρες, ασκητές, ιεράρχες και όχι συμβολικές μετενσαρκώσεις θεών.Οι υποτιθέμενες «ομοιότητες» που παρατηρούνται στη λαϊκή θρησκευτικότητα (π.χ. άγιος Νικόλαος και Ποσειδώνας) δεν δηλώνουν θρησκευτική συνέχεια, αλλά πολιτισμική συνήθεια όπου ο άνθρωπος αναγνωρίζει το ιερό μέσα από γνώριμα σύμβολα.

Ο διεθνούς κύρους ιστορικός Πίτερ Μπράουν με εξειδίκευση στην ύστερη αρχαιότητα τονίζει πως η μετάβαση από την αρχαιότητα στον χριστιανικό κόσμο υπήρξε σταδιακή και σύνθετη και όχι βίαιη αντικατάσταση όπως υποστηρίζουν γνωστοί ανιστόρητοι κύκλοι.

Ωστόσο ακόμη πιο εξωφρενική είναι η θεωρία ότι «ο Χριστιανισμός εξόντωσε είκοσι εκατομμύρια Έλληνες παγανιστές». Ο ισχυρισμός αυτός δεν απαντάται σε καμία πηγή της εποχής ούτε στους εκκλησιαστικούς συγγραφείς, ούτε στους εχθρικούς προς τον Χριστιανισμό ιστορικούς όπως ο Ζώσιμος ή ο Λιβάνιος.Αλλά πέρα από την απουσία πηγών, ο ισχυρισμός καταρρίπτεται και από τα ίδια τα δημογραφικά δεδομένα.

Σύμφωνα με τις πιο αξιόπιστες εκτιμήσεις (π.χ. Κρις Γουικάμ,Η κληρονομιά της Ρώμης ), ο συνολικός πληθυσμός της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στα τέλη του 4ου αιώνα δεν ξεπερνούσε τα 50–60 εκατομμύρια ψυχές.

Από αυτούς, περίπου το ένα τρίτο ανήκε στις ελληνόφωνες επαρχίες της Ανατολής.

Είναι επομένως πληθυσμιακά αδύνατο να έχουν εξοντωθεί «είκοσι εκατομμύρια Έλληνες», όταν ολόκληρη η αυτοκρατορία δεν αριθμούσε πολύ περισσότερους.

Ναι, υπήρξαν κάποιες τοπικές συγκρούσεις και καταστροφές μεμονωμένων ναών (κυρίως τον 4ο–5ο αιώνα), αλλά καμία «γενοκτονία». Η μετάβαση υπήρξε υπό το πρίσμα βαθμιαίας κοινωνικής μεταμόρφωσης και επουδενί εξόντωση. Οι Έλληνες με λίγα λόγια δεν εξαφανίστηκαν αλλά εκχριστιανίστηκαν και ανανεώθηκαν μέσα στην αυτοκρατορία της Ρωμανίας Αν ο Χριστιανισμός είχε καταστρέψει όντως τον ελληνικό πολιτισμό, δεν θα είχαμε σήμερα Όμηρο, Πλάτωνα ή Αριστοτέλη.

Τα έργα τους διασώθηκαν χάρη στους βυζαντινούς μοναχούς και λογίους αυτούς που, κατά τους επικριτές, «έσβησαν» τον αρχαίο κόσμο.

Στα μοναστήρια και τα σκριπτορία της Μονής Στουδίου, της Μεγίστης Λαύρας, της Παμμακάριστου και σε δεκάδες άλλα ανά την αυτοκρατορία, αντιγράφονταν και σχολιάζονταν τα αρχαία κείμενα. Ο Μέγας Φώτιος (9ος αι.) συνέταξε τη Μυριόβιβλο, ένα έργο-θησαυρό της ελληνικής γραμματείας. Ο Μιχαήλ Ψελλός και ο Ιωάννης Ιταλός δίδαξαν Πλάτωνα και Αριστοτέλη σε χριστιανικό πλαίσιο.

Χωρίς αυτή τη βυζαντινή διαμεσολάβηση, η Αναγέννηση δεν θα είχε συμβεί. Οι Έλληνες λόγιοι που μετέβησαν στη Δύση μετά το 1453 όπως π.χ ο Βησσαρίων και ο Γεώργιος Τραπεζούντιος μετέφεραν τη γνώση των αρχαίων και άνοιξαν τον δρόμο για την αναβίωση της κλασικής παιδείας Ο ελληνικός λόγος, μέσα από τον Χριστιανισμό, έγινε οικουμενικός. Οι Οικουμενικές Σύνοδοι συνεδρίαζαν στα ελληνικά, η θεολογία στηρίχθηκε στη λογική και τη γλώσσα των Ελλήνων, και η πνευματική παράδοση της Ορθοδοξίας εξακολουθεί να εμπνέεται από το αρχαίο πνεύμα.

Όπως έγραψε ο αείμνηστος σπουδαίος Ρώσος Θεολόγος Πατέρας Γεώργιος Φλωρόφσκυ, «ο Ελληνισμός δεν πέθανε μέσα στην Εκκλησία , βαπτίστηκε». Ο Χριστιανισμός δεν «έκλεψε» τον Ελληνισμό τον διέσωσε, τον ανύψωσε και τον έκανε αιώνιο.

Εν κατακλείδι το μεγάλο πρόβλημα σήμερα δεν είναι η δήθεν «κλοπή» του ελληνικού πολιτισμού, αλλά η ευκολία με την οποία οι ψευδοϊστορικές αφηγήσεις αντικαθιστούν τη γνώση με συνθήματα. Ο Ελληνισμός δεν χρειάζεται να εχθρεύεται τον Χριστιανισμό για να αισθάνεται υπερήφανος.

Είναι ακριβώς χάρη στη σύζευξή τους που υπάρχουμε ακόμη ως φορείς μιας ζωντανής, παγκόσμιας γλώσσας της γλώσσας του Ομήρου και του Πλάτωνα αλλά και του Ιωάννη του Θεολόγου και του Μέγα Βασιλείου!!✝️🇬🇷 ✍ Στυλ. Καβάζης

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους