Χριστόφορος Παπαδόπουλος: Αποτυχημένο κράτος, ολιγοπωλιακή οικονομία Η πολιτική ατζέντα τις τελευταίες βδομάδες κινείται γύρω από τα υπερπλεονάσματα και τα μέτρα στήριξης των ευάλωτων κοινωνικών...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Για την ακρίβεια, στην ατζέντα της κυβέρνησης, η αντιπολίτευση προσθέτει και άλλα πολλά ζητήματα που αφορούν το κράτος και τους θεσμούς.

Τα σκάνδαλα για παράδειγμα, την ασυλία πολιτικών προσώπων που εμπλέκονται, βουλευτές της ΝΔ όλοι.

Η ακρίβεια και ο πληθωρισμός της απληστίας είναι ψηλά, επίσης, στην ατζέντα της αντιπολίτευσης.

Η φτώχεια, ιδιαίτερα η ενεργειακή φτώχεια, είναι στην κορυφή της πολιτικής αντιπαράθεσης, ζητήματα που η κυβέρνηση προσπαθεί να ξεχάσει ή να διασκεδάσει με επιδόματα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κομπορρημονεί για τις δημοσιονομικές επιτυχίες της κυβέρνησης του και αυτοθαυμάζεται για τις παροχές στους ευάλωτους, δηλαδή για τη διάθεση του 8% των υπερπλεονασμάτων σε εφάπαξ επιδόματα.

Τα φιλικά ΜΜΕ υπερακοντίζουν σε ενθουσιασμό.

Είναι όμως έτσι; Πίσω από τις γραμμές της προπαγάνδας.

Η προπαγάνδα της κυβέρνησης υφαίνεται πάνω σε ένα ψέμα, για την ακρίβεια σε πολλαπλές παραποιήσεις και συσκοτίσεις της οικονομικής πραγματικότητας.

Τα θηριώδη δημοσιονομικά πλεονάσματα ισχυρίζονται ότι είναι η απόδειξη ότι η οικονομία πάει καλά και υπεραποδίδει, και ότι, για αυτόν τον λόγο, δίνεται η δυνατότητα επιστροφής κοινωνικού μερίσματος στους ευάλωτους.

Η αλήθεια όμως κρύβεται στις «πίσω σελίδες». Ο Κώστας Καλλίτσης γράφει στην Καθημερινή ότι, «υποχρέωση της Ελλάδας είναι η παραγωγή συγκεκριμένων δημοσιονομικών πλεονασμάτων, ώστε να αποποληρώνουμε το δημόσιο χρέος.

Τα υπερπλεονάσματα είχαν νόημα το 2016-18, στην προσπάθεια εξόδου από τα μνημόνια: Ο βασικός λόγος ήταν ότι οι αγορές δεν πίστευαν ότι μπορούμε να διατηρούμε πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 3,5% του ΑΕΠ -μάλιστα το ΔΝΤ ισχυριζόταν ότι δεν μπορούμε να πετύχουμε ούτε 1,5% (…) Έτσι, τότε, δημιουργήθηκε και το «μαξιλάρι» των 40 δισ. ευρώ», στο οποίο καθόμαστε και σήμερα.

Η ακτινογραφία των υπερπλεονασμάτων καταρρίπτει τον βασικό ισχυρισμό της κυβέρνησης: τα μεγάλα πλεονάσματα δεν προκύπτουν από μεγέθυνση της οικονομίας, αλλά από άλλες πηγές.

Από περικοπές δημοσίων δαπανών, όπως το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, από την υποεκτέλεση προβλέψεων του προϋπολογισμού, για παράδειγμα οι προβλέψεις για την υγεία και την παιδεία και βεβαίως από την υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων.

Όμως τα υπερβολικά πλεονάσματα, εκτός των άλλων, αφαιρούν πόρους και δυναμική από την πραγματική οικονομία, γεγονός που διαπιστώνεται στην ελλειμματική επένδυση σε πάγιο εξοπλισμό και καινοτομία.

Να μιλήσουμε για τη φορολογία Αξίζει ιδιαίτερη αναφορά στην ακτινογραφία των φορολογικών εσόδων, στον βαθμό που η φορολογία αποτελεί το αναντικατάστατο εργαλείο για την αναδιανομή εισοδημάτων και τη μείωση των ανισοτήτων.

Εφόσον, βεβαίως, υπάρχει η πολιτική βούληση για την επίτευξη των στόχων της αναδιανομής και της ισότητας.

Η κυβέρνηση της ΝΔ δεν έχει τέτοιες φιλοδοξίες, αντιθέτως. Η ΝΔ και ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι συνεπείς στο νεοφιλελεύθερο υπόδειγμα, το οποίο ισχυρίζεται ότι η ενίσχυση των ισχυρών, των μεγάλων επιχειρήσεων και των υψηλών εισοδημάτων, εξασφαλίζει την ανάπτυξη και ότι, κάποια στιγμή, θα διαχυθεί (η ανάπτυξη) και στους από κάτω.

Ισχυρισμός που έχει διαψευσθεί παγκοσμίως τα τελευταία 30 χρόνια.

Στον παρόντα χρόνο, τα φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν.

Αυξήθηκαν λόγω πληθωρισμού και έμμεσης φορολογίας, του κατ’ εξοχήν άδικου φόρου, όπου πλούσιοι και φτωχοί πληρώνουν το ίδιο, και βεβαίως από τη μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας.

Ο πληθωρισμός είναι κατάρα για τα εισοδήματα των μισθωτών και των συνταξιούχων και ευλογία για το κράτος, αφού αυξάνει ονομαστικά το ΑΕΠ, με συνέπεια το κρατικό χρέος να μειώνεται ως ποσοστό του.

Αυξάνει επίσης τα έσοδα από ΦΠΑ.

Από την άλλη, τα ανώτερα οικονομικά στρώματα δεν ανησυχούν, τα επιχειρηματικά κέρδη έχουν πάρει την ανηφόρα, το ίδιο και το real estate, τα μερίσματα αυγατίζουν και η φορολόγησή τους παραμένει στο χαμηλότερο επίπεδο, στο 5% όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 24%. Τα κέρδη και τα μερίσματα των 4 συστημικών τραπεζών φωτίζουν την άλλη πλευρά του φεγγαριού.

Τα καθαρά τραπεζικά κέρδη, μετά από τους φόρους, αυξήθηκαν το 2025 κατά 9,6%, στα 4,63 δισ. ευρώ.

Από αυτά, ένα μεγάλο μέρος, το 60%, θα διανεμηθεί στους μετόχους με τη μορφή μερίσματος (1,74 δισ. ευρώ) και με επαναγορά μετοχών (1,05 δισ. ευρώ). Η επαναγορά μετοχών αυξάνει αναλογικά την αξία του χαρτοφυλακίου των μετόχων.

Το 2022 οι τράπεζες είχαν διανείμει το 30% των κερδών τους, σήμερα το 60%, ενώ οι φορολογικές τους υποχρεώσεις (αναβαλλόμενος φόρος) μετατίθεται στο μέλλον.

Να επισημανθεί ότι το 85% των μετόχων των συστημικών τραπεζών είναι από το εξωτερικό.

Η γενναιοδωρία των συστημικών τραπεζών σημαίνει ότι έχουν μετατραπεί σε μια «μηχανή» που παράγει κέρδη στο εσωτερικό της χώρας, αλλά τα διοχετεύει στο εξωτερικό.

Η εξαγορά κερδοφόρων επιχειρήσεων από funds και πολυεθνικές δεν είναι ένα γεγονός που αφορά αποκλειστικά τις τράπεζες, αλλά εκτείνεται σε κάθε κερδοφόρο τομέα της οικονομίας.

Ολιγοπώλια με κρατική μέριμνα Οι αριθμοί μιλάνε για την ασθενή μεγέθυνση, περίπου 2% ετησίως, της οικονομίας της χώρας, τα τελευταία χρόνια.

Η «οικονομία του καφέ» διαχειρίζεται κάπως την ανεργία, δεν δημιουργεί όμως ισχυρή ανάπτυξη.

Άλλοι αριθμοί μιλάνε επίσης για την ποιότητα της ανάπτυξης, όπου ο πληθυσμός στα όρια της φτώχειας αυξάνεται γεωμετρικά, η στέγαση είναι είδος σε ανεπάρκεια και οι μισθοί και οι συντάξεις κατατάσσουν τη χώρα στα χαμηλότερα σκαλοπάτια της κλίμακας ευημερίας της Ευρώπης.

Δεδομένα που μεταφράζονται, μεταξύ άλλων, στη διαρροή εργατικού δυναμικού σε άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων και υπερειδικευμένου προσωπικού (brain drain). Την ασθενή ανάπτυξη όλης της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσπάθησε να καλύψει το Ταμείο Ανάκαμψης, καινοτομία που αποδέχθηκαν, μετά πολλών βασάνων, οι «φειδωλοί» της Ευρώπης, ως την εφάπαξ εξαίρεση σε μια εποχή μεγάλων γεωπολιτικών ανταγωνισμών και πολέμων, όπου η ΕΕ καθίσταται «παρίας». Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ήταν μια σπουδαία ευκαιρία για τη χώρα, μια ευκαιρία που ξοδεύτηκε σε προνομιακές σχέσεις με τα μεγάλα συμφέροντα και σε νεοφιλελεύθερες εμμονές.

Τα 36 δις του Ταμείου ήταν μια δυνατότητα που χάθηκε, ώστε η οικονομική πρόοδος της χώρας να καλύψει και άλλες οικονομικές περιοχές, εκτός του τουρισμού, του real estate και των «πρωταθλητών της οικονομίας». Ταυτόχρονα, το Ταμείο έγινε το δεκανίκι του προϋπολογισμού, αφού κοινωνικές πολιτικές, που κανονικά χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό, σήμερα χρηματοδοτούνται από τους επενδυτικούς πόρους του Ταμείου. Αύριο; Η χαρτογράφηση της κατανομής των πόρων του Ταμείου επαληθεύει τον ισχυρισμό μας. Η Ελλάδα από το 2022 μέχρι σήμερα έχει εισπράξει 24,6 δισ. ευρώ, τα άλλα 11 δισ. που υπολείπονται πρέπει να εκτελεστούν μέχρι το φθινόπωρο. Χλωμό.

Από τα εγκεκριμένα, τη μερίδα του λέοντος πήραν λίγοι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι.

Μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις αποκλείσθηκαν, αφού οι περισσότερες δεν είχαν πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό, ούτε επαρκή ίδια κεφάλαια.

Στην παρακάτω κατάταξη των επιχειρηματικών ομίλων, που είχαν πρόσβαση στο Ταμείο Ανάπτυξης, εμφανίζεται ταυτόχρονα: αφενός η ολιγοπωλιακή διάρθρωση της ελληνικής οικονομίας, αφετέρου η ισχύς, οικονομική και σε ένα βαθμό και πολιτική, των επιχειρηματικών ομίλων. Ενέργεια: Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη συγκέντρωση ισχύος: ΔΕΗ, Mytilineos, Motor Oil, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ / ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή.

Τι ελέγχουν: ΑΠΕ (αιολικά, φωτοβολταϊκά), φυσικό αέριο, δίκτυα και υποδομές.

Συμπέρασμα: λίγοι όμιλοι ελέγχουν την ενεργειακή μετάβαση Τηλεπικοινωνίες και Τεχνολογία: ΟΤΕ , Vodafone Greece , Nova.

Τι πήραν: έργα οπτικών ινών, 5G, ψηφιακές υποδομές.

Συμπέρασμα: ολιγοπώλιο με 2–3 βασικούς παίκτες Κατασκευές και Υποδομές: Ελλάκτωρ , ΑΒΑΞ , ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.

Τι κάνουν: μεγάλα δημόσια έργα, ενεργειακές υποδομές, έργα Ταμείου Ανάκαμψης.

Συμπέρασμα: οι παραδοσιακοί «εθνικοί εργολάβοι» συνεχίζουν να κυριαρχούν.

Βιομηχανία και Παραγωγή: Mytilineos ,ΤΙΤΑΝ , DEMO.

Τομείς: φάρμακα , τσιμέντο, βαριά βιομηχανία.

Μεταφορές – Leasing: Autohellas , AVIS.

Πήραν σημαντικά δάνεια για στόλους οχημάτων και ηλεκτροκίνηση.

Μεταχρονολογημένος επίλογος Κανονικά, το κείμενο θα έπρεπε να κλείσει με τα πολιτικά συμπεράσματα, δηλαδή με ποιες πολιτικές και κυρίως ποιες κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις θα μπορούσαν να επωμισθούν την αλλαγή του οικονομικού παραδείγματος.

Λόγω χρόνου και χώρου επιφυλασσόμαστε για το εγγύς μέλλον.

Μέχρι τότε μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο του Τσακαλώτου στο Kreport «Πολιτικός καπιταλισμός: ανάπτυξη, επενδύσεις και η Αριστερά», όπου διαπραγματεύεται τα περισσότερα από τα υποσχόμενα. Η ΕΠΟΧΗ

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους