Για χρόνια η μητρότητα βρέθηκε παγιδευμένη ανάμεσα σε δύο ακραίες αφηγήσεις. Από τη μία, η πατριαρχική εξιδανίκευση της μητέρας ως αιώνιας θυσίας, που όφειλε να υπάρχει μόνο για τους άλλους. Από την...
Για χρόνια η μητρότητα βρέθηκε παγιδευμένη ανάμεσα σε δύο ακραίες αφηγήσεις.
Από τη μία, η πατριαρχική εξιδανίκευση της μητέρας ως αιώνιας θυσίας, που όφειλε να υπάρχει μόνο για τους άλλους.
Από την άλλη, μια νεότερη αντίληψη που αντιμετώπισε τη μητρότητα ως εμπόδιο για την αυτονομία της γυναίκας, ως κάτι που τη διακόπτει από την παραγωγικότητα, τη δημόσια παρουσία και την προσωπική εξέλιξη.
Και στις δύο περιπτώσεις, η μητρότητα οριζόταν ξανά έξω από τη γυναίκα άλλοτε ως καθήκον, άλλοτε ως βάρος, και σπάνια ως υπαρξιακή εμπειρία με τη δική της πολυπλοκότητα.
Γι' αυτό πιστεύω (χρόνια το πιστεύω) ότι σήμερα αρχίζει να εμφανίζεται μια ανάγκη επαναξιολόγησης της μητρότητας όχι ως πεπρωμένου της γυναίκας αλλά ούτε και ως κατάστασης που πρέπει να απορριφθεί για να θεωρηθεί η γυναίκα χειραφετημένη.
Όταν η αξία της γυναικείας ύπαρξης μετριέται αποκλειστικά με όρους απόδοσης, αυτάρκειας και συνεχούς αυτοβελτίωσης, τότε η γυναίκα εξακολουθεί να κρίνεται μέσα σε ένα σύστημα αξιών που δεν δημιούργησε η ίδια.
Η σύγχρονη κουλτούρα μιλά για ενδυνάμωση, το αστείο όμως είναι ότι ταυτίζει την ενδυνάμωση αυτή με τη διαρκή λειτουργικότητα.
Να είσαι επιτυχημένη, διαθέσιμη, ψυχικά ανθεκτική, παραγωγική, επιθυμητή, οργανωμένη.
Χωρίς ρωγμές.
Εδώ έρχεται η μητρότητα να υπενθυμίσει κάτι σχεδόν απαγορευμένο στη σημερινή εποχή.
Την εξάρτηση, τη φροντίδα, τη σωματικότητα, την ευαλωτότητα, την αργή μεταμόρφωση του εαυτού.
Γι’ αυτό και πολλές γυναίκες αισθάνονται σήμερα μια βαθιά αντίφαση.
Από τη μία έχουν περισσότερες επιλογές από ποτέ.
Από την άλλη, βιώνουν μια πρωτοφανή κόπωση, σαν να πρέπει να αποδείξουν αδιάκοπα ότι αξίζουν χώρο μέσα σε ένα σύστημα που συνεχίζει να ορίζει την αξία με όρους παραγωγής και ελέγχου.
Η μητρότητα δεν είναι ούτε αγιογραφία ούτε φυλακή από μόνη της.
Πρόκειται για μια εμπειρία που μπορεί να περιέχει ταυτόχρονα αγάπη και απώλεια, δημιουργία και εξάντληση, τρυφερότητα και τρόμο.
Σίγουρα διαλύει την παλιά ταυτότητα και γεννά μια νέα.
Και είμαι σίγουρη ότι αυτό είναι που δυσκολεύει περισσότερο έναν κόσμο εμμονικό με την αυτοκυριαρχία, ότι η μητρότητα δεν χωρά εύκολα σε γλώσσα αποτελεσματικότητας (πείτε το καπιταλισμού, ή όπως αλλιώς θέλετε). Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι αν όλες οι γυναίκες πρέπει να γίνουν μητέρες.
Αυτά τα έχουμε λύσει.
Ούτε αν η μητρότητα είναι ανώτερη από άλλες μορφές ύπαρξης.
Το ερώτημα είναι αν μπορούμε επιτέλους να μιλήσουμε γι’ αυτήν έξω από έτοιμες ιδεολογίες.
Να τη δούμε ως ανθρώπινη εμπειρία που αξίζει να αντιμετωπίζεται με αλήθεια, πολυπλοκότητα και ελευθερία.
Να μπορεί η γυναίκα να παίρνει την απόφαση αυτή ενσυνείδητα κι όχι γιατί φοβάται τι θα πει ο κόσμος.
Ίσως η πιο ύπουλη μορφή της σύγχρονης πατριαρχίας είναι ότι κατάφερε να φορέσει τη γλώσσα της χειραφέτησης.
Έτσι, ενώ ο σύγχρονος φεμινισμός μιλά διαρκώς για ελευθερία επιλογής, σε πολλά περιβάλλοντα μια γυναίκα εξακολουθεί να ντρέπεται να πει ότι θέλει παιδιά, οικογένεια ή φροντίδα, γιατί γνωρίζει πως θα αντιμετωπιστεί ως λιγότερο φιλόδοξη, λιγότερο εξελιγμένη, ύποπτα παραδοσιακή.
Η πατριαρχία δεν εξαφανίστηκε.
Απλώς άλλαξε αισθητική και λεξιλόγιο ώστε ακόμη και η επιθυμία για μητρότητα αρχίζει να αντιμετωπίζεται σαν αποτυχία απέναντι σε ένα νέο, εξίσου ασφυκτικό πρότυπο σωστής γυναίκας.
Ό,τι κι αν επιλέξει μια γυναίκα, αξίζει τον ίδιο σεβασμό, αρκεί η επιλογή της να γεννιέται από προσωπική συνείδηση και εσωτερική επιθυμία και όχι από ιδεολογική ενοχή.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους