Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Τριαντάφυλλος Καρατράντος (Συνέντευξη στον Χρήστο Θ. Παναγόπουλο, Liberal): ΓΙΑΤΙ Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΚΛΙΜΑΚΩΝΕΙ ΣΕ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΜΕ ΤΗ ''ΓΑΛΑΖΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑ''. Triantafyllos Karatrantos (Interview with Christos Th. Panagopoulos, Liberal): WHY ERDOĞAN IS ESCALATING IN THE AEGEAN AND EASTERN MEDITERRANEAN WITH THE ''BLUE HOMELAND''. Εν μέσω έντονης κινητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία επιχειρεί να επαναφέρει στο προσκήνιο τη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας», αξιοποιώντας νομοθετικές πρωτοβουλίες, επιστολές στον ΟΗΕ και παρεμβάσεις σε ανοιχτά μέτωπα, όπως η Κύπρος και η Λιβύη. Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος εξηγεί ότι η Άγκυρα αντιδρά στην αυξανόμενη θεσμική, ενεργειακή και διπλωματική βαρύτητα που αποκτά η Ελλάδα στην περιοχή.

Σε συνέντευξή του στο Liberal, ο διδάκτωρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών και επιστημονικός συνεργάτης στο ΕΛΙΑΜΕΠ, υπογραμμίζει πως οι νέες συμμαχίες της Ελλάδας με Κύπρο, Ισραήλ, Αίγυπτο και Γαλλία διαμορφώνουν ένα ισχυρό πλαίσιο αποτροπής.

Παράλληλα, εκτιμά ότι η Τουρκία βρίσκεται σε φάση αναζήτησης ρόλου, καθώς οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή μεταβάλλονται και η επιρροή της δοκιμάζεται. ΕΡΩΤΗΣΗ: Θα ήθελα να ξεκινήσουμε με το θέμα της Τουρκίας, η οποία, από ό,τι φαίνεται, ετοιμάζεται να καταθέσει νομοσχέδιο για τα θαλάσσια όρια της «Γαλάζιας Πατρίδας». Γιατί κλιμακώνει, κατά την άποψή σας, ο Ερντογάν σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο; ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Νομίζω ότι πρέπει να δούμε την πρωτοβουλία αυτή της Τουρκίας σε δύο άξονες.

Ο πρώτος είναι ο διαρκής άξονας που αφορά τις διεκδικήσεις της Τουρκίας, οι οποίες, παρά τη διαδικασία αποκλιμάκωσης που έχει υπάρξει τα τελευταία χρόνια, μετά και τους σεισμούς στην Τουρκία, όταν ξεκίνησε αυτή η προσέγγιση και εξελίχθηκε όπως εξελίχθηκε, δεν σημαίνουν ότι η συνεργασία σε κάποια θέματα της λεγόμενης χαμηλής πολιτικής — για πολλά χρόνια, αλλά κάποια εξ αυτών, όπως είναι η διαχείριση του μεταναστευτικού, δεν είναι και τόσο χαμηλής πολιτικής, θα έλεγα, και έχει αναδειχθεί σε πολύ σημαντική προτεραιότητα για χώρες όπως η Ελλάδα — άλλαξε τον πυρήνα των βασικά διαφορετικών προσεγγίσεων που έχουν οι δύο χώρες.

Γι’ αυτό και δεν έχουμε δει να έχει προχωρήσει ο διάλογος μεταξύ των δύο χωρών σε θέματα όπως είναι η μία διαφορά που αναγνωρίζει η Ελλάδα και αφορά τον καθορισμό των θαλασσίων ζωνών.

Παράλληλα, σε αυτό να σημειώσουμε ότι μια σειρά πρωτοβουλιών που έχει αναλάβει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, όπως είναι ο χωροταξικός σχεδιασμός, ο οποίος εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του σχεδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη θαλάσσια ασφάλεια, η πρωτοβουλία για τα θαλάσσια πάρκα, η συνεργασία με διάφορες χώρες της ευρύτερης περιοχής για τις οριοθετήσεις θαλασσίων ζωνών, οι οποίες ασκούν πολύ μεγάλη πίεση στο λεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά και οι συμφωνίες με τις αμερικανικές εταιρείες ενέργειας για να ξεκινήσει η δραστηριότητα σε αυτές τις περιοχές, δημιούργησαν μια σειρά από πραγματικά τετελεσμένα και αποτελέσματα στο θαλάσσιο πεδίο, το οποίο ασκεί πολύ μεγάλη πίεση στην Τουρκία.

Το δεύτερο κομμάτι είναι ότι η γενικότερη συνθήκη που επικρατεί στη Μέση Ανατολή, μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς το 2023 και την πολεμική σύγκρουση, που στις τελευταίες φάσεις είδαμε να αφορά και τη στρατηγική αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, Ισραήλ και Ιράν, δημιούργησε και νέες συνθήκες στην ευρύτερη περιοχή. Η Τουρκία βρίσκεται σε μια φάση αναδίπλωσης.

Θα δούμε πώς θα κάτσει όλο αυτό, γιατί δεν είναι μόνο σύμμαχοι του Ιράν οι οποίοι έχουν χάσει σημαντική δυναμική, όπως για παράδειγμα η Χαμάς ή η κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ, αλλά ουσιαστικά βρίσκονται και προνομιακοί σύμμαχοι και συντελεστές περιφερειακής ισχύος της Τουρκίας.

Άρα, λοιπόν, η Τουρκία αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε μια συνθήκη όπου θέλει να βρει ρόλο, θέλει να τονίσει ότι είναι και αυτή παρούσα στην περιοχή, ότι έχει διεκδικήσεις.

Και σε αυτό το πλαίσιο, νομίζω, πρέπει να δούμε αυτήν την πρωτοβουλία. ΕΡΩΤΗΣΗ: Πώς μπορεί να αντιδράσει η Ελλάδα; Φοβάστε ένα θερμό καλοκαίρι στο Αιγαίο; ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Νομίζω ότι εδώ λειτουργεί αυτό το οποίο λέμε ότι ήδη κάνει η Ελλάδα: οι κινήσεις της ουσιαστικά δημιουργούν θεσμική βαρύτητα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΗΕ και λειτουργούν ως αντίμετρα σε πρωτοβουλίες της Τουρκίας, είτε παρελθούσες, όπως το τουρκολιβυκό μνημόνιο, είτε αυτό στο οποίο αναφέρεται το νομοσχέδιο.

Άρα, στην ουσία της υπόθεσης, έχουμε ήδη τρέξει πράγματα τα οποία δημιουργούν μια νέα δυναμική ενεργειακής ασφάλειας και ενεργειακών δεδομένων στην ευρύτερη περιοχή, που ασκεί πίεση στην Τουρκία.

Παράλληλα, η Ελλάδα έχει δείξει ότι, είτε βρισκόμαστε σε συνθήκη έντασης είτε σε συνθήκη αποκλιμάκωσης με την Τουρκία, η ελληνική διπλωματία δεν αφήνει καμία πρωτοβουλία της Τουρκίας αναπάντητη.

Βέβαια, θα ακολουθήσει τις οδούς που έχει ακολουθήσει και για τις καταγγελίες του τουρκολιβυκού μνημονίου ή άλλες αντίστοιχες πρωτοβουλίες από πλευράς Τουρκίας.

Τώρα, στο κομμάτι του αν θα δούμε περαιτέρω κλιμάκωση, θα έλεγα ότι, ενώ είναι μια πάγια συνθήκη της Τουρκίας να κάνει εξαγωγή της έντασης στο Αιγαίο, τα δεδομένα αυτής της περιόδου δεν είναι θετικά προς τις πάγιες και διαρκείς κινήσεις τις οποίες κάνει η Τουρκία.

Με ανοιχτή την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, με πολύ δύσκολη τη σχέση Τουρκίας - Ισραήλ, θα έλεγα σχεδόν ανύπαρκτη, επιπλέον τελείως ανταγωνιστική σχέση, και έχουμε δει πολύ υψηλή ρητορική από τις δύο πλευρές.

Αντίστοιχα, με την ενίσχυση του άξονα Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, αλλά και Ελλάδας - Γαλλίας - Κύπρου, με ευρωπαϊκή διάσταση και με την πολύ ισχυρή δήλωση την οποία έκανε ο πρόεδρος Μακρόν, έχει δημιουργηθεί ένα πολύ δεμένο διπλωματικό σχήμα αποτροπής, το οποίο θα κάνει την Τουρκία δύο και τρεις φορές να σκεφτεί το ενδεχόμενο να ακολουθήσει τα κλασικά της μονοπάτια για τη δημιουργία εντάσεων. ΕΡΩΤΗΣΗ: Με προλάβατε σχεδόν ως προς το τρίτο ερώτημα που ετοιμαζόμουν να σας θέσω, γιατί όντως παρατηρείται μια ρητορική στην Τουρκία του Ερντογάν που στοχοποιεί τη συμμαχία που υπάρχει ανάμεσα στην Ελλάδα, την Αίγυπτο και το Ισραήλ.

Πού οφείλεται αυτή η στάση της Τουρκίας; ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Υπάρχουν διάφοροι λόγοι που εξηγούν αυτήν την αντίδραση της Τουρκίας, η οποία εκφράζεται και λόγω της ενίσχυσης των σχέσεων μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Αιγύπτου, αλλά και του εξοπλιστικού προγράμματος που τρέχει η Ελλάδα το τελευταίο διάστημα και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, και μια σημαντική συνεργασία με τη Γαλλία.

Από τη μία πλευρά, λοιπόν, έχουμε μια δεδομένη κακή σχέση Ισραήλ - Τουρκίας.

Σε αυτή την παράμετρο μπαίνει για την Τουρκία και η εξίσωση της Ελλάδας και της Κύπρου, οι οποίες έχουν πλέον αναβαθμίσει πάρα πολύ τις σχέσεις τους με το Ισραήλ, και αυτό δημιουργεί μια δεδομένη συνεργασία.

Θυμίζω ότι στις τελευταίες τριμερείς Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ συζητήθηκαν ζητήματα αμυντικής συνεργασίας.

Άρα αυτό δημιουργεί μια μεγάλη πίεση στην Τουρκία.

Μπήκαν στο τραπέζι ακόμη και θέματα δημιουργίας κοινής δύναμης ταχείας αντίδρασης και, ιδιαίτερα, ο πρωθυπουργός Νετανιάχου ήταν πάρα πολύ ξεκάθαρος και αυστηρός στα μηνύματά του έναντι της Τουρκίας.

Άρα το κλασικό, θα σας έλεγα, σύγχρονο σύνδρομο περικύκλωσης, το οποίο διακατέχει την τουρκική πολιτική και το βλέπουμε συχνά να έρχεται και να ξανάρχεται, αυτή τη στιγμή δέχεται μια περαιτέρω θωράκιση από τη στρατηγική των συμμαχιών στην περιοχή.

Στην εξίσωση βλέπουμε ότι, παράλληλα, οι προσδοκίες που υπήρχαν από πλευράς Τουρκίας για να βρεθεί αυτό το λεγόμενο προσωπικό momentum μεταξύ προέδρου Ερντογάν και προέδρου Τραμπ δεν έχουν αποδώσει.

Αντίθετα, οι ΗΠΑ έχουν βρει έναν βηματισμό στρατηγικής συνεργασίας με την Ελλάδα στον τομέα της ενέργειας.

Το τρίτο κομμάτι είναι ότι σε όλη αυτή την αναδιάταξη που βλέπουμε σε εξέλιξη, γιατί ακόμη δεν έχει κάτσει η συνθήκη στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία δεν έχει τον ρόλο τον οποίο θα ήθελε ή τον οποίο, ας πούμε, είχε τον πρώτο ενάμιση περίπου χρόνο του πολέμου στην Ουκρανία.

Αντίθετα, υπάρχουν άλλες χώρες που εκμεταλλεύονται τη στιγμή, για παράδειγμα το Πακιστάν, η Σαουδική Αραβία, και κάτι το οποίο πραγματικά πρέπει να συνυπολογίσουμε: χώρες της περιοχής που είναι μουσουλμανικές, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, προστρέχουν στην Ελλάδα για να ζητήσουν στρατιωτική συνεργασία και αμυντική συνδρομή έναντι των απειλών από το Ιράν και όχι στην Τουρκία.

Άρα βλέπει ο παραδοσιακός αντίπαλος, όπως είναι η Ελλάδα, να έχει μια ενισχυμένη συνεργασία με το Ισραήλ, με το οποίο η Τουρκία έχει πάρα πολύ κακές σχέσεις, και παράλληλα να έχει ένα θετικό αποτύπωμα στην περιοχή. Η Τουρκία συνήθως εμπλέκεται στην περιοχή δημιουργώντας περισσότερα ζητήματα, δηλαδή στη Λιβύη, στη Συρία. Η Ελλάδα δεν κάνει αυτό.

Έχει μια σταθερή σχέση αμοιβαίας κατανόησης, την οποία έχει μετεξελίξει και σε πάροχο αμυντικής συνδρομής σε χώρες της περιοχής. ΕΡΩΤΗΣΗ: Πώς ερμηνεύετε, τη νέα τουρκική επιστολή προς τον ΟΗΕ, με την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να αμφισβητήσει τη συμφωνία ανάμεσα στην Κύπρο και την Αίγυπτο για την αξιοποίηση κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ, προβάλλοντας μάλιστα τα δήθεν δικαιώματα του ψευδοκράτους; ΑΠΑΝΤΗΣΗ; Νομίζω ότι δεν είναι κάτι καινούργιο.

Δηλαδή, το φέρνει με διάφορους τρόπους.

Άλλες φορές το φέρνει ρητορικά, άλλες φορές το φέρνει με παρενοχλήσεις.

Να σας θυμίσω ότι παλαιότερα, όταν είχαν ξεκινήσει οι έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ, είχε προκαλέσει παρενοχλήσεις των ιταλικών ερευνητικών, τα οποία είχαν ξεκινήσει τη διαδικασία, και χρειάστηκε να υπάρξει ακόμη και εμπλοκή από πλευράς Γαλλίας, για να λειτουργήσει μια μορφή αποτροπής.

Επομένως, από τη στιγμή που πλέον βλέπει ότι οι συνθήκες στην περιοχή τρέχουν περισσότερο, γιατί έχουμε και πιο ουσιαστική εμπλοκή και του Ισραήλ και των ΗΠΑ, άρα ανοίγουν πάρα πολλά μέτωπα, και βλέπει το τρίγωνο — ή το τετράγωνο με την Αίγυπτο — Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ, Αιγύπτου να είναι αυτό που θα ρυθμίσει τις ενεργειακές εξελίξεις, βλέπει την Κύπρο να παίρνει και αυτή πρωτοβουλίες, να κάνει συμφωνίες, όπως στην περίπτωση του Λιβάνου, για παράδειγμα, και να προσπαθεί και αυτή να βρει τον βηματισμό της σε μια συνθήκη αστάθειας.

Αυτό της δημιουργεί περαιτέρω πίεση και προσπαθεί, μέσα σε αυτή την έντονη κινητικότητα που υπάρχει, να βάλει τη δική της διάσταση, χρησιμοποιώντας αυτό που κάνει πάντα: δράση - αντίδραση. Η Κύπρος ή η Ελλάδα κάνουν κάτι και η Τουρκία λέει κάτι αντίθετο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, προσπαθώντας να δημιουργήσει και να δώσει το δικό της επιχείρημα, ώστε να μην μένει ποτέ μόνο του το ελληνικό επιχείρημα ή ο ελληνικός σχεδιασμός. ΕΡΩΤΗΣΗ; Ποια είναι η άποψή σας σχετικά με τις συζητήσεις Ελλάδας - Λιβύης για την ΑΟΖ; ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ως προς τη Λιβύη, νομίζω ότι είναι μια πρωτοβουλία η οποία γίνεται με σταθερά βήματα.

Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό να το λάβουμε υπόψη. Η Λιβύη είναι μια χώρα η οποία έχει δομικά προβλήματα, χαρακτηρίζεται από αστάθεια, εξακολουθεί να έχει δύο κυβερνήσεις και δυνάμεις, που δεν είναι ακριβώς και οι δύο αναγνωρισμένες.

Όμως, όπως βλέπετε, παρά την αναγνωρισιμότητα της μίας πλευράς, και οι άλλοι είναι συνομιλητές σχεδόν του συνόλου της διεθνούς κοινότητας και όλων όσοι ενδιαφέρονται για τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή.

Είναι προφανές ότι η Τουρκία έχει μια σημαντική παρέμβαση στη Λιβύη. Η Ελλάδα, λοιπόν, προσπαθεί να δημιουργήσει εκεί τα αντίβαρα και φαίνεται ότι σταδιακά τα καταφέρνει, χρησιμοποιώντας, ξαναλέμε, διαφορετικά μέσα και όχι αυτόν τον τρόπο, τον undercover, που έχει η Τουρκία, για να μπορέσει να βρει έναν αξιόπιστο συνομιλητή.

Παράλληλα, χρησιμοποιεί και τη δυναμική που υπάρχει με το ενδιαφέρον των αμερικανικών εταιρειών και τις συμφωνίες που έχουν υπογράψει με την Ελλάδα, οι οποίες έρχονται να λειτουργήσουν συνδυαστικά με το πεδίο που αφορά τη Λιβύη.

Άρα, λοιπόν, σε μια συνθήκη όπου η Ελλάδα λέει ότι «έχω μια σταθερή προσέγγιση» και δίνει στη Λιβύη, από τη μία πλευρά, τη διάσταση υποστήριξης από την Ευρωπαϊκή Ένωση, που είναι σημαντική, και, από την άλλη πλευρά, έναν σχεδιασμό που έχει γίνει με αμερικανικές εταιρείες - κολοσσούς, στο πλαίσιο αυτό δημιουργείται μια συνθήκη που γίνεται δελεαστική για τη Λιβύη.

Μια τέτοια συμφωνία θα δημιουργήσει τελείως νέα δεδομένα και θα ασκήσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην Τουρκία. ΕΡΩΤΗΣΗ: Ο Ερντογάν πρόσφατα δήλωσε πως εμπόδιο για την προσέγγιση της Τουρκίας με την Ευρώπη είναι η Ελλάδα και η Κύπρος.

Ωστόσο, βλέπουμε εκθέσεις που δείχνουν την υστέρηση της Τουρκίας σε μια σειρά από δείκτες.

Εσείς τι πιστεύετε; ΑΠΑΝΤΗΣΗ; Θα σας έλεγα ότι, πρώτον, αυτό το οποίο πριν από 27 χρόνια αποτέλεσε το σημείο αλλαγής και της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και της στάσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή το να συμφωνήσει η Ελλάδα στην ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας, έχει σχεδόν οριστικά τελειώσει.

Οι σημαντικές υστερήσεις της Τουρκίας σε μια σειρά από θεμελιώδη κεφάλαια της διαπραγμάτευσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση — τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι ελευθερίες, η συμπεριφορά της στις μειονότητες, η παρέμβασή της στις γειτονικές χώρες, που δεν συνάδουν με τις αρχές καλής γειτονίας και τα κριτήρια της Κοπεγχάγης — έχουν δημιουργήσει μια αρνητική δυναμική για την Τουρκία.

Παράλληλα, επειδή έχουν μεσολαβήσει πάρα πολλά πράγματα από τότε, πέραν των δεδομένων προβληματισμών που υπήρχαν σε μια σειρά από χώρες οι οποίες κρύβονταν πίσω από το ελληνικό βέτο — και αυτό είναι σημαντικό να το δούμε — πάρα πολλές φορές οι άλλες χώρες δεν θα ήθελαν να δουν μια Τουρκία που θα ήταν η μεγαλύτερη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση αν έμπαινε, θα έπαιρνε πάρα πολλές χρηματοδοτήσεις και θα είχαμε ελεύθερη κινητικότητα εκατομμυρίων Τούρκων πολιτών.

Βλέπετε και κάτι που τους ζητάει συνεχώς η Τουρκία και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν το δίνει: τη λεγόμενη visa waiver συμφωνία.

Σε όλο αυτό το πλαίσιο, άρα, δεν υπάρχει κάποιος ελληνοκυπριακός δάκτυλος πίσω από αυτό το κομμάτι.

Υπάρχουν αντικειμενικά προβλήματα για την ένταξη, άρα είναι κάτι το οποίο μοιάζει εξαιρετικά μακρινό.

Παράλληλα, σε άλλες επιμέρους μορφές συνεργασίας, όπως είναι η Τελωνειακή Ένωση που ήδη υπάρχει ή, ας πούμε, η πολύ μεγάλη συζήτηση που έγινε για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE και στον αμυντικό σχεδιασμό και χρηματοδοτικό μηχανισμό της ΕΕ, νομίζω ότι είναι ξεκάθαρο πως σε έναν τόσο ευαίσθητο τομέα δεν μπορεί η Τουρκία να μην δείχνει ξεκάθαρες διαθέσεις πολιτικής καλής γειτονίας και να περιμένει ότι, ακριβώς λόγω του συγκριτικού πλεονεκτήματος που έχει ως μια τρίτη χώρα η οποία είναι σημαντική, θα συμμετάσχει χωρίς προϋποθέσεις.

Αλλά, ξαναλέω, πρέπει να σταθμίσουμε και κάτι ακόμη: δεν αρκεί πλέον μόνο αυτό. Η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι όπως ήταν πριν από 15 χρόνια.

Πλέον έχουν δημιουργηθεί νέες δυναμικές, νέες συμμαχίες, και αυτό σταθμίζεται συνολικά και από τις χώρες της περιοχής και από την Ευρωπαϊκή Ένωση και από το ΝΑΤΟ και από τις ΗΠΑ. ΕΡΩΤΗΣΗ; Στη Μέση Ανατολή αρκετοί βλέπουν υποχώρηση της ισχύος της Τουρκίας Θέλω να μου πείτε αν συμφωνείτε με την άποψη αυτή και πού οφείλεται κατά τη γνώμη σας αυτή η υποχώρηση; ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Θα σας έλεγα ότι είμαστε σε μια φάση μετάβασης.

Βραχυπρόθεσμα, ναι, βλέπουμε μια υποχώρηση των ερεισμάτων της Τουρκίας, η οποία οφείλεται σε διάφορους παράγοντες.

Η πρώτη παράμετρος είναι ότι έχει δημιουργηθεί ένα νέο συμμαχικό πεδίο, όχι αμιγώς δεδομένο ακόμη, στην ευρύτερη περιοχή, λόγω και της δυναμικής επιστροφής των ΗΠΑ, μεταξύ χωρών του Κόλπου και του Ισραήλ.

Δηλαδή, κάτι το οποίο σταμάτησε λόγω της τρομοκρατικής επίθεσης της Χαμάς, ενώ η συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας, στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ, φάνταζε ότι θα αλλάξει τελείως τον χάρτη, έχει έρθει με διαφορετικό τρόπο λόγω της συμπεριφοράς του Ιράν.

Αυτό δημιουργεί μια συνθήκη αρνητικής σχέσης για την Τουρκία, γιατί είναι ξεκάθαρα ανταγωνιστική.

Δηλαδή, μετά το Ιράν, η επόμενη χώρα που έχει παρέμβαση στην περιοχή, φιλοδοξεί στην περιοχή και είχε ισχύ στην περιοχή, σε αντιδιαστολή με το Ισραήλ, ήταν η Τουρκία.

Άρα ένα κομμάτι είναι αυτό.

Ένα δεύτερο σημείο είναι ότι, λόγω ακριβώς των πολεμικών επιχειρήσεων που ακολούθησαν την τρομοκρατική επίθεση, βλέπουμε την εξασθένιση μιας σειράς από proxies και παράγοντες, οι οποίοι είχαν και σχέση — εννοείται προνομιακή σχέση — με το Ιράν, αλλά είχαν σχέση και με την Τουρκία, όπως, για παράδειγμα, ήταν η Χαμάς, η Χεζμπολάχ ή και ο Άσαντ.

Τρίτη παράμετρος είναι ότι πλέον το Κατάρ έχει διαφοροποιήσει και αυτό τη στρατηγική του.

Στις συνθήκες όπου ήταν ένας προνομιακός σύμμαχος για την Τουρκία, που έσπευσε να το στηρίξει όταν ήρθε σε ρήξη με τις άλλες χώρες του Κόλπου — την ενδοσουνιτική, όπως λέμε, διαφορά — αυτή η συνθήκη έχει πλέον διαφοροποιηθεί.

Βλέπουμε ότι και το Κατάρ ανοίγεται περισσότερο, άρα δεν έχει υποστήριξη μόνο από την πλευρά της Τουρκίας.

Εδώ συνυπολογίστε ότι και ο βαθμός εξάρτησης της Λιβύης έχει αρχίσει να περιορίζεται, γιατί και στη Λιβύη οι δύο πλευρές κάνουν ανοίγματα προς άλλες χώρες της περιοχής.

Τέλος, υπάρχει και η παράμετρος Ελλάδα: οι συμμαχίες της με όλες αυτές τις διμερείς, τριμερείς, τετραμερείς και πενταμερείς πρωτοβουλίες και η ξεκάθαρη στάση της Ελλάδας να στηρίξει χώρες οι οποίες χρειάστηκαν βοήθεια στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης με το Ιράν έχουν δημιουργήσει ένα νέο συμμαχικό momentum, το οποίο μένει να δούμε πώς θα ολοκληρωθεί.

Αυτό είναι το πλαίσιο. * Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι διδάκτωρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών και επιστημονικός συνεργάτης στο ΕΛΙΑΜΕΠ.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους