Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Halo Effect«το είναι και το φαίνεσθαι» Ο Edward Thorndike ανακάλυψε κάτι το 1920 που ακόμα κυβερνά σχεδόν κάθε ανθρώπινη κρίση — από τις συνεντεύξεις για δουλειά μέχρι τις εκλογές και τις σχέσεις.

Ο εγκέφαλός σου δεν αξιολογεί ανθρώπους τόσο αντικειμενικά όσο νομίζεις.

Σχηματίζει πρώτα μια γενική εντύπωση και μετά αφήνει αυτή την εντύπωση να χρωματίσει όλα τα υπόλοιπα. Ο Thorndike δεν προσπαθούσε καν να μελετήσει προκαταλήψεις.

Προσπαθούσε να λύσει ένα πρακτικό πρόβλημα του στρατού: πώς να αξιολογούνται σωστά οι στρατιώτες.

Ζήτησε από αξιωματικούς να βαθμολογήσουν τους υφισταμένους τους σε εντελώς διαφορετικές κατηγορίες: νοημοσύνη, ηγετικές ικανότητες, χαρακτήρα, πειθαρχία, σωματική διάπλαση.

Θεωρητικά, κάθε κατηγορία έπρεπε να αξιολογείται ανεξάρτητα.

Στην πράξη συνέβη κάτι παράξενο.

Αν ένας στρατιώτης φαινόταν επιβλητικός ή γυμνασμένος, οι αξιωματικοί είχαν μεγαλύτερη τάση να τον θεωρούν και πιο έξυπνο, πιο ικανό και πιο αξιόπιστο — ακόμα κι όταν δεν υπήρχαν δεδομένα που να το αποδεικνύουν.

Μια πρώτη θετική εντύπωση «ξεχείλωνε» και κάλυπτε όλα τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά. Ο Thorndike το ονόμασε Halo Effect . Και έκτοτε η ψυχολογία ανακαλύπτει ξανά και ξανά το ίδιο πράγμα: Οι άνθρωποι δεν αξιολογούμε χαρακτηριστικά ξεχωριστά όσο πιστεύουμε.

Ο εγκέφαλος λατρεύει τις γρήγορες συντομεύσεις.

Όταν γνωρίζεις κάποιον, ο νους σου δημιουργεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μια γενική αίσθηση: «μου εμπνέει εμπιστοσύνη», «φαίνεται σοβαρός», «μοιάζει ικανός», «κάτι δεν μου κάθεται καλά». Και μετά, χωρίς να το καταλαβαίνεις, αυτή η συνολική αίσθηση αρχίζει να επηρεάζει κάθε επόμενη κρίση.

Δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος είναι όντως πιο έξυπνος, πιο ηθικός ή πιο ικανός.

Σημαίνει ότι ο εγκέφαλος έχει ήδη φτιάξει ένα πρόχειρο «σενάριο» γι’ αυτόν — και τώρα προσπαθεί να κάνει τα υπόλοιπα στοιχεία να ταιριάξουν με αυτό.

Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτή η διαδικασία δεν μοιάζει με προκατάληψη όταν τη βιώνεις.

Μοιάζει με αντικειμενική κρίση.

Αυτό είναι που κάνει το Halo Effect τόσο ισχυρό.

Οι άνθρωποι συνήθως δεν σκέφτονται:«Επηρεάζομαι από την εμφάνιση.» Σκέφτονται: «Αυτός ο άνθρωπος απλώς φαίνεται eπαρκής.» Κι όμως, δεκαετίες ερευνών δείχνουν ότι χαρακτηριστικά όπως: η εμφάνιση, το ύψος, ο τόνος της φωνής, το χαμόγελο, η αυτοπεποίθηση, ακόμα και μια επαγγελματική φωτογραφία, μπορούν να επηρεάσουν δυσανάλογα το πώς αξιολογούμε τη νοημοσύνη, την αξιοπιστία και την ικανότητα κάποιου. Ο Daniel Kahneman εξήγησε αργότερα ότι ο εγκέφαλος συχνά αντικαθιστά μια δύσκολη ερώτηση με μια πιο εύκολη.

Η δύσκολη ερώτηση είναι: «Είναι πραγματικά ικανός αυτός ο άνθρωπος;» Η εύκολη ερώτηση είναι: «Μου δημιουργεί καλή αίσθηση;» Και πολλές φορές ο εγκέφαλος απαντά τη δεύτερη ενώ νομίζουμε ότι απαντά την πρώτη.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτό συμβαίνει ακόμη και σε ανθρώπους που θεωρούν τον εαυτό τους λογικό και αντικειμενικό.

Οι αξιωματικοί στη μελέτη του Thorndike δεν πίστευαν ότι επηρεάζονταν.

Οι υπεύθυνοι προσλήψεων δεν πιστεύουν ότι επηρεάζονται.

Οι ψηφοφόροι δεν πιστεύουν ότι επηρεάζονται.

Κι όμως επηρεάζονται.

Και εδώ η ελληνική πραγματικότητα δίνει ένα πολύ γνώριμο παράδειγμα.

Στην ελληνική τηλεόραση και πολιτική, άνθρωποι με «τηλεοπτική παρουσία» συχνά αντιμετωπίζονται αυτόματα ως πιο σοβαροί ή πιο ικανοί.

Ένας υποψήφιος που: μιλά με αυτοπεποίθηση, είναι ψηλός, ντύνεται προσεγμένα, δείχνει άνετος στα πάνελ, συχνά δημιουργεί την αίσθηση ότι «ξέρει». Ακόμα κι όταν οι πραγματικές γνώσεις ή οι προτάσεις του δεν έχουν αξιολογηθεί ουσιαστικά.

Το halo της εικόνας επηρεάζει την αντίληψη για την ικανότητα.

Δεν σημαίνει ότι οι εντυπωσιακοί άνθρωποι είναι λιγότερο ικανοί.

Ούτε ότι κάθε πρώτη εντύπωση είναι λάθος.

Σημαίνει όμως ότι ο εγκέφαλος δεν είναι ο ουδέτερος κριτής που φανταζόμαστε.

Είναι μια μηχανή ταχύτατων συμπερασμάτων που προσπαθεί συνεχώς να μετατρέψει περιορισμένες πληροφορίες σε μια συνεκτική ιστορία.

Και οι στιγμές όπου νιώθεις απόλυτα βέβαιος για κάποιον «από το πρώτο λεπτό» ίσως είναι ακριβώς οι στιγμές όπου το Halo Effect δουλεύει περισσότερο.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους