Χαλκίδα: η πόλη στη γλώσσα Ολοκληρώνοντας όσα σχετίζονται με το τοπωνύμιο Χαλκίδα, κατά την αρχαιότητα το ρήμα «Χαλκιδίζω» σήμαινε «μιμούμαι τους Χαλκιδέους στη φειδωλία και την κακία». Οι κάτοικοι...

Πλήρες Κείμενο:

Χαλκίδα: η πόλη στη γλώσσα Ολοκληρώνοντας όσα σχετίζονται με το τοπωνύμιο Χαλκίδα, κατά την αρχαιότητα το ρήμα «Χαλκιδίζω» σήμαινε «μιμούμαι τους Χαλκιδέους στη φειδωλία και την κακία». Οι κάτοικοι της πόλεως δηλαδή διακωμωδούνταν από τους υπόλοιπους Έλληνες για τη φιλαργυρία τους, πιθανώς εκ του φθόνου που προκαλούσε η ευημερία τους.

Περιπαικτική χρήση είχαν επίσης και τα «Χαλκιδίζειν» και «Χαλκιδεύεσθαι» καθώς ταυτίζονταν με την παιδεραστία (συνώνυμο: φικιδίζειν), επειδή στην πόλη Χαλκίδα «οι αρρένων έρωτες ασκούνται». Άλλοι δε χρησιμοποιούσαν τη λέξη «Χαλκιδίζει», «για τον ρωτακισμό• επειδή αυτοί και οι Ερετριείς χρησιμοποιούν κατά το δοκούν το γράμμα “ρ” αντί του “σ”». Υπήρχε επίσης η Αθηνά Χαλκίοικος, που λατρευόταν στη Σπάρτη «γιατί χάλκινος ήταν ο οίκος της , ή ήταν χτισμένος σε στέρεο έδαφος, ή γιατί φυγάδες από τη Χαλκίδα της Εύβοιας τον είχαν ιδρύσει». Ακόμη, στην αθηναϊκή γιορτή των Θεσμοφορίων γινόταν το αποκαλούμενο «χαλκιδικό δίωγμα», το οποίο ήταν «ένα έθιμο για να θυμούνται ότι σε έναν πόλεμο οι γυναίκες ευχήθηκαν να καταδιωχθούν οι εχθροί, και έτσι έγινε και καταδιώχθηκαν μέχρι τη Χαλκίδα». Το περιστατικό πιθανώς αφορά τα ατυχή γεγονότα του 506 π.Χ., όπου η Χαλκίδα ηττήθηκε από την Αθήνα.

Κατά τα λοιπά, το ουσιαστικό «χαλκιδίτις» συγγενεύει με τη λέξη χαλκός και χαρακτήριζε «την πόρνη από την ευτέλεια του διδομένου νομίσματος». Εξέφραζε δηλαδή το ψεύτικο ή «χάλκινο». Επίσης, η λέξη χαλκίδα ανταποκρινόταν σε χρωματική ιδιότητα εκ του χαλκού, ή και στον διαυγή ήχο, τα οποία διέθετε άγνωστο σήμερα πτηνό, όπως κατανοούμε εκ του χωρίου «προς τ’ ορεινό, καλόφωνο πουλί προσομοιάστηκε, το λένε κύμινδη οι θνητοί, κι οι αθάνατοι χαλκίδα». Ο Σωκράτης μάλιστα υποστήριξε πως «είναι ορθότερο αυτό το ίδιο πτηνό να λέγεται «χαλκίς»» παρά «κύμινδις»». Τέλος, σχετικό και αυτό: Ο ήρωας του Τρωικού Πολέμου Στέντορας χαρακτηρίστηκε «χαλκεόφωνος» (ο έχων χάλκινο στόμα) εξαιτίας της δυνατής «Στεντόρειας φωνής» του. --- Απόσπασμα από το βιβλίο μου «Οι άγνωστοι πρωτοπόροι της μεσογείου», σελ. 21-23 (3η έκδοση, square books, 2024). Βιβλιογραφία διαθέσιμη στο βιβλίο. --- Φωτογραφία (ΤΝ): Χορός γυναικών, βασισμένος σε γεωμετρικό αγγείο που εντοπίστηκε στην περιοχή της Χαλκίδας (Αρχαιολογικό Mουσείο Aρέθουσας).

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους