Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Επιστροφή στην πατρίδα Ελλάδα, 2025 Σκηνοθεσία: Άκης Κερσανίδης, Χρύσα Τζελέπη Σενάριο: Άκης Κερσανίδης, Χρύσα Τζελέπη Ντοκιμαντέρ με τον Τίτους Μίλεχ Διάρκεια: 125΄ Ένα ποίημα του Φρίντριχ Χέλντερλιν, με τίτλο “Επιστροφή στην πατρίδα” ανοίγει τούτο το εξαιρετικό ελληνικό ντοκιμαντέρ και συνάμα το βαφτίζει. Ο Γερμανός λογοτέχνης αναπολεί τους ανθισμένους δρόμους, τις εξοχές και τις όμορφες κοιλάδες, τα δάση, με τις βελανιδιές, τις οξιές και τις σημύδες, τα βουνά... “όπου ένας τόπος με κρατάει φιλικά αιχμάλωτο”. Αυτήν την πάτρια αιχμαλωσία πάσχισε μια ζωή να αποφύγει ο πρωταγωνιστής της ιστορίας μας, απομακρυνόμενος από τα εδάφη της και όσα εκείνα συνεπάγονται για την ψυχή του.

Πετώντας από τη νέα πατρίδα που επέλεξε, την Ελλάδα, που ήρθε να διαδεχθεί τη Γαλλία, στην οποία πέρασε μεγάλο μέρος του βίου του, ο Τίτους Μίλεχ ρισκάρει να θυμηθεί τη χώρα της παιδικής του ηλικίας, που για τον ίδιο συνδέθηκε αξεδιάλυτα περισσότερο με συναισθήματα σαν τη θλίψη, παρά με την αναμενόμενη χαρά. “Σιγά μη φοβηθώ” τραγουδά ο Γιάννης Αγγελάκας, αλλά ο φόβος κυριεύει τον ψυχίατρο που έχουμε μπροστά στην κάμερα.

Αυτόν που οφείλει πρώτα απ' όλα να θεραπεύσει τον εαυτό του, όπως καλείται από το λειτούργημά του να πράξει για τους άλλους.

Δεν είναι η πρώτη του επιστροφή.

Έχει στην πραγματικότητα φτιάξει ένα πλήρες ταξιδιωτικό ημερολόγιο από τις επισκέψεις προ εικοσαετίας στη μουντή Γερμανία, όπου προσγειώνεται τώρα εκ νέου από την ηλιόλουστη Θεσσαλονίκη.

Είκοσι χρόνια συμπληρώθηκαν με πτήσεις από το παρόν στο παρελθόν, το δικό του και του τόπου που απαρνήθηκε.

Του τόπου του εγκλήματος – ή μάλλον των τόπων, μια που είναι πολλά τα “αξιοθέατα” που επισκέπτεται, βασανίζοντας το είναι του για να λυτρωθεί από τις εικόνες που κληρονόμησε από τα βασανιστήρια και το χαμό αμέτρητων συναθρώπων του.

Μπορεί στ' αλήθεια κάποιος να μοιραστεί τον πόνο, την οδύνη, τη μοίρα των εκατομμυρίων που υπέφεραν τα μύρια και σε μαγάλο ποσοστό θανατώθηκαν με φρικτό τρόπο; Αυτό αναρωτιέται ο ίδιος κι αυτό αναρωτιόμαστε μαζί του, γνωρίζοντας την απάντηση: σε όσες ταλαιπωρίες κι αν υποβληθεί κάποιος δεν υπάρχει μέθοδος να ισοφαρίσει την ανεπανόρθωτη ζημιά, τον όλεθρο, το μακελειό.

Από το κάστρο Γκράφενεκ, που ελάχιστοι πιθανά γνωρίζαμε ότι εγκαινίασε τη ναζιστική εφαρμογή της “ιδεολογίας” της ευθανασίας, ξεκινά η περιήγηση.

Εκεί οι παραμορφωμένοι, οι ανάπηροι, οι νοητικά υστερήσαντες ή ασθενούντες “γιατρεύτηκαν” άπαξ και δια παντός.

Περίπου 10000 ήταν, μοιάζουν σταγόνα στον ωκεανό της αιμοσταγούς εκκαθάρισης που επρόκειτο να ακολουθήσει. Ο Χίτλερ και οι συν αυτώ φρόντισαν για τη γενετική καθαρότητα των υπολοίπων και σε ένδειξη “μεγαλοψυχίας” απήλλαξαν τους κακόμοιρους μια και καλή, τους “ανακούφισαν”, όπως εξηγούσε στον μικρό Τίτους η καλή μητέρα του... Θα ακολυυθήσουν Εβραίοι, κομμουνιστές, ομοφυλόφιλοι, αθίγγανοι, όλοι οι “εχθροί” του οραματιζόμενου κράτους. Ο Μίλεχ θα μας ξεναγήσει σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, ορισμένα εκ των οποίων ίσως και να μην είχαμε ξανακούσει, μια που έμειναν στη σκιά των ακόμα σκοτεινότερων, τύπου Άουσβιτς και Μαουτχάουζεν.

Η δύναμη της ταινίας τεκμηρίωσης των Κερσανίδη και Τζελέπη πηγάζει και από τη μεγάλη προσωπικότητα του πρωταγωνιστή του road movie ντοκιμαντέρ τους, καθώς αυτός βυθίζεται απολύτως ειλικρινά στο αίσθημα ντροπής για τα διαπραχθέντα με πλήρη συνείδηση από τους διοικούντες τη χώρα του, αλλά και τους απλούς πολίτες.

Έτσι μας βυθίζει μαζί της στον Καιάδα της ανθρώπινης φύσης, στη διαχρονική συντριβή των αδύναμων από τους δυνατούς.

Συνήθως έχει οικονομική μορφή, κάποτε πολιτικοστρατιωτική και όποτε κριθεί από τους συντριπτικά υπερέχοντες εφικτό, μπορεί να καταλήξει σε ολοκαύτωμα, σε γενοκτονία.

Αρνούμενος όσα του άφησαν οι ναζί πρόγονοί του, καταργώντας από το λεξιλόγιό του ακόμα και τη γλώσσα του/τους, αυτήν τη γλώσσα που έδωσε και υπέροχα ποιήματα σαν το προαναφεθέν του Χέλντερλιν, ή φιλοσοφικές αναζητήσεις καταξιωμένες στο χρόνο, ο ψυχαναλυτής Τίτους ερευνά όντας πειραματόζωο ο ίδιος, να βρει το φάρμακο για να επουλώσει το τραύμα.

Τραύμα που είναι εξαπλωμένο σε κάθε σημείο της ανοίκειας πατρίδας του.

Τραύμα που η συλλογική μνήμη σκεπάζει συχνά με γιατροσόφια, προκειμένου να μην υπεισέλθει στη συζήτηση για τα αίτια της ολικής μετατροπής ενός έθνους σε αδηφάγο τέρας.

Τα καλοδιατηρημένα μνημεία της θηριωδίας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι εικαστικές και λογοτεχνικές παρεμβάσεις άλλων διακεκριμένων λόγιων, οι μελέτες για τα πώς και γιατί καλούνται να βοηθήσουν στην απάντηση των ερωτημάτων που θέτουν ο Μίλεχ και οι δημιουργοί της “Επιστροφής στην πατρίδα”. Η ένοχη σιωπή των πολλών, το “σκούπισμα” που αφήνει όμως τις βρωμιές κάτω από το χαλί, είναι ο κανόνας και κύριοι σαν αυτόν που μας σύστησε το σκηνοθετικό ζεύγος προφανώς αποτελούσαν και αποτελούν την εξαίρεση.

Όπως και κυρίες σαν τη Βικτώρια Μπενουζίλιο (Μονίνα), που ανοίγουν την αγκαλιά τους για να συγχωρέσουν... Αφού αρχίσαμε με Αγγελάκα, ας κλείσουμε παρόμοια, με Τρύπες: “Να ξενυχτήσω συντροφιά με όσους θρήνησαν το πτώμα ενός ασήκωτου, θλιβερού γυρισμού, γιατί πατρίδα μου είναι εκεί που μίσησα και με μισήσαν περισσότερο απ' οπουδήποτε αλλού”. Δημοσθένης Ξιφιλίνος

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους