9Ο χρόνια μετά η λάμψη της Εξέγερσης είναι παντοτινή! Τιμή για πάντα στο Μάη της Θεσσαλονίκης του 1936 Η εργατική εξέγερση του Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη: Η κορύφωση της εκρηκτικής ανόδου του...

Πλήρες Κείμενο:

9Ο χρόνια μετά η λάμψη της Εξέγερσης είναι παντοτινή! Τιμή για πάντα στο Μάη της Θεσσαλονίκης του 1936 Η εργατική εξέγερση του Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη: Η κορύφωση της εκρηκτικής ανόδου του εργατικού λαϊκού κινήματος 1930-1936 Η παγκόσμια κρίση του 1929 είχε βαριές συνέπειες στην ελληνική οικονομία.

Ο αγροτικός και ο βιομηχανικός τομέας στο τέλος της δεκαετίας του 1920 παρουσιάζουν σοβαρή ύφεση, τα δημόσια οικονομικά απειλούνται με κατάρρευση, το βιοτικό επίπεδο της εργατικής τάξης και του αγροτικού κόσμου χειροτερεύει διαρκώς, ενώ η ανεργία αυξάνεται ραγδαία.

Μια νέα χρεοκοπία βρίσκεται προ των πυλών, που τελικά πραγματοποιείται το 1932.

Στις συνθήκες αυτές το εργατικό και το αγροτικό κίνημα θα καταγράψουν μια αυξανόμενη δυναμική.

Το πρώτο με μαζικές απεργιακές κινητοποιήσεις σε όλη τη χώρα το 1932 και το 1933, που κορυφώνονται με τη μεγάλη εξέγερση των καπνεργατών στην Καβάλα τον Ιούλιο του 1933, στις οποίες τα «κόκκινα συνδικάτα» έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο∙ το δεύτερο με κινητοποιήσεις που ειδικά το 1931-1932 λαμβάνουν με τις «πορείες πείνας» συγκρουσιακές μορφές ενάντια στο καθεστώς εξαθλίωσης των αγροτικών μαζών που επιβάλλουν οι κυβερνήσεις με την πολιτική τους στο ζήτημα των αγροτικών χρεών.

Αξιοσημείωτη θα είναι επίσης η σύσταση το 1932 υπό την αιγίδα του ΚΚΕ των Αντιφασιστικών Ενώσεων Αυτοάμυνας στο πλαίσιο της πάλης κατά του φασισμού και των φασιστικών οργανώσεων που αναπτύσσουν δραστηριότητα με αιματηρές επιθέσεις σε εργατικά συνδικάτα και κομματικές οργανώσεις.

Οι ομάδες αυτοάμυνας θα αποκτήσουν γρήγορα πολύ μαχητικά χαρακτηριστικά, οργανώνοντας την περιφρούρηση των κομματικών και εργατικών κινητοποιήσεων αλλά και εκδηλώνοντας, σε ορισμένες περιπτώσεις, τη στοχευμένη αντιβία ενάντια σε πρωταγωνιστές των φασιστικών ομάδων κρούσης.

Συνέπεια της οικονομικής κρίσης θα είναι και η πολιτική κρίση, που έτσι κι αλλιώς σοβεί στη χώρα την περίοδο μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Η ήττα των Φιλελευθέρων του Βενιζέλου - που το 1929 είχε θεσπίσει ως Ιδιώνυμο αδίκημα την κομμουνιστική ιδεολογία- και η νίκη του δεξιού Λαϊκού Κόμματος του Τσαλδάρη θα προκαλέσουν σοβαρές τριβές στο αστικό στρατόπεδο, οι οποίες εκφράζονται με την απόπειρα πραξικοπήματος που επιχειρεί ο στρατηγός Πλαστήρας, που ήταν άνθρωπος του Βενιζέλου, εξέλιξη την οποία θα αποτρέψει, προβάλλοντας βέβαια τα δικά της δημοκρατικά αιτήματα, η πολύ μεγάλη κινητοποίηση του λαού της Αθήνας στις 6 Μαρτίου του 1933.

Με τις ενδοαστικές αντιθέσεις να οξύνονται και την οικονομική κρίση να βαθαίνει το λαϊκό κίνημα γίνεται όλο και περισσότερο ορμητικό.

Την περίοδο που ακολουθεί το εργατικό κίνημα αναπτύσσει έντονη αντιφασιστική δράση με οργανωμένες ομάδες αντιφασιστικής αυτοάμυνας – μία από τις πιο δραστήριες υπήρξε η «Αντιφασιστική Οργάνωση», που εξέδιδε την εφημερίδα Το Κόκκινο Μέτωπο.

Δεκάδες είναι οι δυναμικές αντιφασιστικές δράσεις, με αποκορύφωμα τη ματαίωση του φασιστικού συνεδρίου της εθνικοσοσιαλιστικής «Τρίαινας» τον Νοέμβριο του 1934 και εθνικιστικού συλλαλητηρίου τον Φεβρουάριο του 1935.

Μάλιστα, ως αντίποινα για τη ματαίωση του συνεδρίου δεκάδες φασίστες θα επιτεθούν στα γραφεία του Ριζοσπάστη, αλλά θα αποκρουστούν από τη φρουρά των γραφείων.

Προς ενίσχυση των φασιστών θα σπεύσουν αστυνομικές δυνάμεις, που δεν διστάζουν να πυροβολήσουν εναντίον των υπερασπιστών των γραφείων του Ριζοσπάστη, τραυματίζοντας με σφαίρες 30 από αυτούς.

Αντίστοιχα, και στο αγροτικό κίνημα πυκνές θα είναι οι κινητοποιήσεις και οι αγώνες που σημειώνονται το ίδιο διάστημα, με δεσπόζουσα θέση να έχει η Μεγάλη Σταφιδική Εξέγερση, η οποία ξεσπά στις 26 Αυγούστου 1935 στην Πύλο και θεωρείται η μεγαλύτερη αγροτική εξέγερση μετά το Κιλελέρ.

Το μεγάλο συλλαλητήριο των σταφιδοπαραγωγών στην κεντρική πλατεία της Πύλου θα πνιγεί στο αίμα από τις δυνάμεις καταστολής, με δύο νεκρούς και δώδεκα τραυματίες.

Οι σταφιδοπαραγωγοί θα απαντήσουν ένοπλα και ύστερα από πραγματική μάχη θα απωθήσουν τις αρχές ασφαλείας και θα αποκτήσουν τον έλεγχο της πόλης καταστρέφοντας την Εφορία και το κτίριο του Αυτονόμου Σταφιδικού Οργανισμού (ΑΣΟ). Μάλιστα, η εξέγερση θα εξαπλωθεί στη Ζαχάρω Ηλείας, στην Κυπαρισσία και στη Μεσσηνία, όπου επίσης έλαβαν χώρα ένοπλες συγκρούσεις, ενώ η κυβέρνηση Τσαλδάρη αντιμετωπίζει την κατάσταση με την επιβολή στρατιωτικού νόμου, την κινητοποίηση μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων και τη δολοφονική βία των δυνάμεων καταστολής, που αφήνει πίσω της πολλούς νεκρούς και τραυματίες αγρότες.

Τη διετία 1934-1935 σημειώνεται επίσης μεγάλη αύξηση των απεργιακών κινητοποιήσεων, ενώ δεκάδες είναι οι εργατικές διαδηλώσεις που καταλήγουν σε μαζικές συγκρούσεις με τις κατασταλτικές δυνάμεις (αστυνομία και στρατό), οι οποίες δεν διστάζουν να χρησιμοποιούν πραγματικά πυρά για να αντιμετωπίσουν τους διαδηλωτές.

Ο απολογισμός της αντεργατικής δράσης της κυβέρνησης Τσαλδάρη είναι ενδεικτικός: στη διάρκεια των τελευταίων 16 μηνών της θητείας της (Μάρτιος 1933-Οκτώβριος 1935) δολοφονήθηκαν 23 εργάτες, πολλές δεκάδες τραυματίστηκαν, ενώ εκατοντάδες φυλακίστηκαν.

Στο έδαφος αυτό η πολιτική κατάσταση οξύνεται.Τον Οκτώβριο του 1935, στρατιωτικό κίνημα με επικεφαλής τον Παπάγο ανατρέπει την κυβέρνηση Τσαλδάρη.

Κηρύσσεται στρατιωτικός νόμος και επανέρχεται η μοναρχία (Γεώργιος Β΄) ύστερα από νόθο δημοψήφισμα τον Νοέμβριο του 1935.

Ενώ η αποτυχία συγκρότησης κυβέρνησης ύστερα από τις εκλογές του Γενάρη του 1936 θα φέρει στη θέση της πρωθυπουργίας, ύστερα από τον διορισμό του από το Βασιλιά Γεώργιος Β, τον Ιωάννη Μεταξά στις 13 Απριλίου 1936, την ώρα που ωριμάζουν οι διεργασίες στους κύκλους της αστικής τάξης και των Αγγλών επικυρίαρχων για την επιβολή πραξικοπήματος Η καταστολή όχι μόνο δεν θα κάμψει το εργατικό κίνημα, αλλά θα το ωριμάσει και θα το προετοιμάσει καλύτερα.

Το πρώτο τρίμηνο του 1936 οι απεργοί εργάτες φτάνουν τις 200.000, με τη συνθηματολογία τους να είναι όλο και περισσότερο αναβαθμισμένη.

Αποκορύφωμα της ανάπτυξης του εργατικού κινήματος θα αποτελέσει η εξέγερση του Μαΐου του 1936 στη Θεσσαλονίκη.

Η κλαδική απεργία των καπνεργατών της Θεσσαλονίκης μετατρέπεται σε γενική απεργία στις 8 Μαΐου 1936.

Με πρωτεργάτες τους κομμουνιστές, συγχωνεύονται τα αιτήματα της εργατικής τάξης (αύξηση ημερομισθίων, βελτίωση συνθηκών εργασίας) με την πολιτική αντιφασιστική πάλη ενάντια στα εξυφαινόμενα σχέδια για την επιβολή δικτατορίας, με αποτέλεσμα να αποκτήσουν σαφή εξεγερτική προοπτική οι κινητοποιήσεις, οι οποίες αντιμετωπίζονται ένοπλα από την αστυνομία.

Την επόμενη μέρα 150.000 διαδηλωτές κατακλύζουν το κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Οι συγκρούσεις γενικεύονται, με 10 νεκρούς εργάτες και εκατοντάδες τραυματισμένους.

Η λαϊκή οργή ξεχειλίζει και μετατρέπεται σε εξέγερση που σαρώνει την καταστολή.

Για δύο ημέρες ο λαός της Θεσσαλονίκης γίνεται κύριος της πόλης.

Η ταξική πάλη είχε φτάσει σε σημείο βρασμού.

Αμέτρητες μικρές και μεγάλες αναμετρήσεις της προηγούμενης δεκαετίας συμπυκνώνονται σε μια μέρα και καθορίζουν την εξέλιξη της.

Η διαδήλωση της 9ης Μαΐου δεν μπορούσε να έχει άλλα τροπή από αυτή που πήρε.

Το αστικό κράτος δεν μπορούσε να αφήσει το απεργιακό ποτάμι να ξεχυθεί στην πολη.

Γιατί γνώριζε ότι θα μετατρεπόταν σε χείμαρρο, σε έναν ταξικό λαϊκό χείμαρρο που θα μπορούσε να συμπαρασύρει όλo τον εργαζόμενο λαό σε μαζική εξέγερση.

Το αστικό κράτος λοιπόν έπρεπε να επιτεθεί .Και το έκανε με όλη την κτηνωδία που έχει ο ταξικός εχθρός όταν νιώθει ότι διακυβεύεται γι αυτόν κάτι υπαρξιακό.

Και η εργατική τάξη και ο λαός της Θεσσαλονίκης από την άλλη δεν μπορούσαν παρά να απαντήσουν και να συγκρουστούν.

Χρόνια βίας, τρομοκρατίας, και καθημερινής ταξικής βίας έπρεπε να πάρουν την απάντηση τους στο δρόμο.

Και την πήραν με εκείνο τον μοναδικό τρόπο που η εργατική τάξη μπορεί να το κάνει, όταν είναι πολιτικά και ψυχικά προετοιμασμένοι για μάχη.

Με εκείνη την προετοιμασία δηλαδή που τη έκανε διαχρονικά ικανή να μην οπισθοχωρεί ακόμα και όταν μπροστά της κροταλίζουν πολυβόλα.

Και είναι αυτήν ακριβώς την ταξική δυναμική που θα επιχειρήσει να ανακόψει η επιβολή της μεταξικής δικτατορίας στις 4 Αυγούστου 1936 με τη σιωπηρή συναίνεση του αστικού πολιτικού κόσμου και τις ευλογίες των Άγγλων, που έβλεπαν με φόβο ότι η κατακόρυφη άνοδος του εργατικού-λαϊκού κινήματος και τα οικονομικά και πολιτικά αδιέξοδα του συστήματος ευνοούσαν το ξέσπασμα μιας πολύ βαθιάς και αξεπέραστης κρίσης.

Υπό αυτή την έννοια δεν ήταν τυχαίο ότι η μέρα που επιλέχθηκε να εκδηλωθεί το πραξικόπημα ήταν ημέρα γενικής απεργίας στην Αθήνα και τον Πειραιά, με προσδοκίες για πολύ μεγάλη μαζικότητα από τους διοργανωτές.

Άλλωστε, το πρόσχημα που χρησιμοποιήθηκε από τον Μεταξά για την κήρυξη της δικτατορίας ήταν η πρόληψη των ταραχών που οι απεργίες αυτές θα προκαλούσαν. Από Efodos.net

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους