Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ένα ταξίδι από Μυτιλήνη στο Αϊβαλί και στα Μοσχονήσια. Εκεί, ανάμεσα στις δύο ακτές, μεσοπέλαγα, ένα ταξίδι στο χρόνο.

Στη ματωμένη Ιστορία.

Σε όσα χωρίζουν τους ανθρώπους του μικρού μπουγαζιού.

Σε όσα ενώνουν τους λαούς όλης της γης.

Εκεί, στα υδάτινα σύνορα, στο στενό πέρασμα ανάμεσα στη Λέσβο και στα μικρασιατικά παράλια.

Και όταν τα πόδια ξαναπατούν στη γη, το σήμερα προσπαθεί να λογαριαστεί με το χθες.

Το ταξίδι δεν έχει τελειώσει.

Αϊβαλί της Αιολίας, η ονομασία της πόλης προέρχεται από την τουρκική λέξη ayva (αϊβά), η οποία σημαίνει «κυδώνι», τόσο τον καρπό όσο και το όστρακο, τα οποία αμφότερα αφθονούν στην ευρύτερη περιοχή.

Εκτός από την ονομασία «Αϊβαλί», η οποία επιλέχθηκε ως κύρια, ήταν σε χρήση μέχρι τέλους και η λόγια ελληνική εκδοχή της «Κυδωνίαι». Η επιλογή μεταξύ των δύο δεν ήταν άμοιρη ιδεολογικού περιεχομένου, ενώ ταυτόχρονα παρείχε και στοιχεία για την κοινωνική ταυτότητα του ομιλούντος.

Έτσι οι εκπρόσωποι των ανώτερων στρωμάτων προτιμούσαν την εκδοχή «Κυδωνίαι», ενώ ο όρος «Αϊβαλί» χρησιμοποιόταν από τα λαϊκά στρώματα. Οι Έλληνες πρόσφυγες των Κυδωνιών κατέφυγαν μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

Ειδικότερα στη Λέσβο, όπου δημιούργησαν τις Νέες Κυδωνιές, ενώ και στο Αιγάλεω Αττικής πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν και ονόμασαν τον συνοικισμό τους Νέες Κυδωνιές. Οι Κυδωνίες ή το Αϊβαλί είναι μια πόλη και ένας από τους ασφαλέστερους λιμένες στα δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας, απέναντι από τη Λέσβο, στα βορειοανατολικά της Μυτιλήνης.

Βρίσκεται στην επαρχία Μπα ;λικεσίρ και κοντά στην Πέργαμο. Το Αϊβαλί υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά κέντρα του Ελληνισμού στη Μικρά Ασία, το δεύτερο μετά τη Σμύρνη.

Μεγάλο εμπορικό κέντρο, λόγω του λιμένα, είχε ανθρώπινη παρουσία από το 1500 π.Χ. Η ίδρυση του σύγχρονου οικισμού τοποθετείται μεταξύ του 1570 και του 1580.

Οι πρώτοι οικιστές ήρθαν από τα γειτονικά παράλια της Λέσβου στην προσπάθειά τους να αποφύγουν τις επιδρομές των πειρατών όπου και ίδρυσαν οικισμούς στην παραλία, στις θέσεις Χόνδραμμο (Καμπακούμ) και Καμπύλη Άκρα (Εγρί Μποτζάκ). Επειδή όμως και εκεί δεν έπαψαν οι πειρατικές επιδρομές, μετακινήθηκαν προς το εσωτερικό του όρμου, στη θέση όπου βρίσκεται και σήμερα το Αϊβαλί, στο βάθος του ομώνυμου όρμου προφυλαγμένου από τα Μοσχονήσια. Το Αϊβαλί εξελίχθηκε γρήγορα σε ένα μεγάλης σημασίας εμπορικό κόμβο, στο τρίγωνο Σμύρνη - Αϊβαλί - Χίος, που εξυπηρετούσε τα πλοία που έβγαιναν στο Αιγαίο.

Η μεγάλη ακμή του Αϊβαλιού τοποθετείται χρονικά μετά το 1773 και αποδίδεται στα προνόμια που παραχωρήθηκαν τότε στους Χριστιανούς κατοίκους της πόλης με ειδικό φιρμάνι του Σουλτάνου Σελίμ Γ΄, (που κάλυπτε παράλληλα και τους χριστιανούς στην Καισάρεια της Καππαδοκίας). Ο ελληνικός πληθυσμός του άσκησε μεγάλη επιρροή στη ντόπια ζωή μέχρι και το 1922, όταν το σύνολο των Ελλήνων εκδιώχθηκε και στη θέση τους ήρθαν μουσουλμάνοι, κυρίως από την Κρήτη, στα πλαίσια της υποχρεωτικής ανταλλαγής πληθυσμών, για ν΄ αποτελέσει και η πόλη αυτή σύμβολο της προσφυγιάς του 1922.

Σήμερα είναι ένα αναπτυσσόμενο αστικό κέντρο, διατηρώντας ακόμα αρκετά από τα ελληνικά του στοιχεία.

Αποτελεί το εμπορικό κέντρο της περιοχής μετά το Αδραμύττιο.

Πολλοί από τους ηλικιωμένους κατοίκους της πόλης εξακολουθούν να μιλούν Ελληνικά, ενώ πολλά τούρκικα τεμένη είναι πρώην ελληνικές ορθόδοξες εκκλησίες.

Χαρακτηριστικός είναι ο ωραίος αιγιαλός στο μυχό του, που λεγόταν "Φάληρο", με ωραία λουτρά, καθώς και το προάστιο "Γενιτσαροχώρι", όπου και οι άλλοτε εσωτερικοί λιμένες Αγιά Παρασκευή και Πασά-λιμάνι. Τα Μοσχονήσια είναι συστάδα νησίδων και σκοπέλων της Μικράς Ασίας που βρίσκονται στη νότια είσοδο του Αδραμυττηνού κόλπου, απέναντι από τη Λέσβο.

Πρόκειται για τις αρχαίες «Εκατόνησους» ή «Ασκανίους νήσους». Η μεγαλύτερη από τις νησίδες λέγεται Μοσχόνησος.

Σύμφωνα με τον Αϊβαλιώτη Φώτη Κόντογλου, ονομάστηκε έτσι μαζί με τα άλλα νησάκια (Μοσχονήσια) «από το όνομα ενός κουρσάρου Μόσκου που λημέριαζε πάνω τους». Η απέναντι μικρασιατική ακτή σχηματίζει τα λιμάνια των Κυδωνίων (σημερινό Αϊβαλί). Το μεγαλύτερο νησί είναι το Μοσχονήσι ή Μοσχόνησος, το οποίο συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού του συμπλέγματος.

Άλλο κατοικημένο νησί είναι το Κρεμμύδι, νησίδα που παρεμβάλλεται ανάμεσα στο Αϊβαλί και το Μοσχονήσι, με τα οποία συνδέεται με γέφυρες.

Το δεύτερο μεγαλύτερο νησί του συμπλέγματος είναι ο Πύργος, που βρίσκεται βορειότερα του μεγαλύτερου νησιού και είναι ακατοίκητο.

Από τα υπόλοιπα νησιά του συμπλέγματος τα μεγαλύτερα είναι ο Κάλαμος, το Γυμνό, ο Λειψός και το Μοσχόπουλο.

Άλλα μικρότερα νησιά του συμπλέγματος είναι οι νησίδες Αγκίστρι, Αδιάβατος, Αιγιαλονήσι, Δασκαλιό, Ζεφύρι, Καλαμόπουλο, Καλαμάκια, Πέρα Μόσχος, Λίχα, Πελαγονήσι, Πλάτη, Τάλιανος, Κόπανος, Πετρούσα, Ουλιά, Σκλαβονήσι και Ψαριανό.

Οι περισσότεροι κάτοικοί τους, ύστερα από την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1924, είναι Τουρκοκρητικοί.

Γεννημένος στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας το 1895, ο Φώτης Κόντογλου αναδείχθηκε σε έναν από τους κορυφαίους Έλληνες ζωγράφους και πνευματικούς δημιουργούς του 20ού αιώνα.

Νέος ταξίδεψε σε πολλές χώρες της Ευρώπης, όπου γνώρισε και σπούδασε τη «δυτική» λεγόμενη ζωγραφική, αλλά τελικά αφιερώθηκε στη βυζαντινή τέχνη και ιδιαίτερα στην αγιογραφία, που γνώρισε σε βάθος όταν επισκέφθηκε το Άγιον Όρος, το 1923.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, στη συνοικία Κυπριάδου, σ’ ένα σπίτι που διατηρείται σήμερα ως μνημείο από την κόρη του και τον γαμπρό του. -

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους