Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η ανάπτυξη που δεν χωράει τους ντόπιους του Μιχάλη Χαιρετάκη Δεν έρχονται με στρατούς.

Δεν κατεβάζουν σημαίες.

Δεν πυροβολούν.

Δεν χρειάζονται ούτε καν να μάθουν τη γλώσσα της χώρας στην οποία ζουν.

Αρκεί ένα laptop. Ένα Airbnb.

Ένας μισθός από το Σαν Φρανσίσκο, τη Νέα Υόρκη ή το Βερολίνο.

Και μια χώρα αρκετά φθηνή ώστε να μοιάζει με “ευκαιρία”. Ο ψηφιακός νομάς παρουσιάστηκε τα τελευταία χρόνια σαν το νέο φωτεινό πρόσωπο της παγκοσμιοποίησης.

Τα άρθρα τον περιγράφουν σχεδόν ποιητικά: νέος, ελεύθερος, δημιουργικός, ανεξάρτητος, χωρίς σύνορα.

Φωτογραφίες με MacBook δίπλα σε παραλίες.

Καφές τρίτου κύματος. Yoga.

Coworking spaces. “Work-life balance”. Το νέο όνειρο.

Μόνο που πίσω από το instagramικό φίλτρο υπάρχει μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα.

Και σε αρκετές μικρές χώρες ή νησιωτικές οικονομίες, αυτή η πραγματικότητα αρχίζει να μοιάζει με οικονομική ασφυξία για τους ντόπιους. Στα Κανάρια Νησιά, χιλιάδες κάτοικοι βγήκαν στους δρόμους το 2024 διαμαρτυρόμενοι για τον μαζικό τουρισμό, την εκτόξευση των ενοικίων και την αδυναμία των ίδιων να ζήσουν πλέον στον τόπο τους. Στη Μαδέρα, που προβλήθηκε διεθνώς ως “digital nomad village”, οι ανησυχίες για εκτόπιση των ντόπιων εμφανίστηκαν σχεδόν από την πρώτη στιγμή. Στο Μπαλί, οι κάτοικοι βλέπουν την αγορά κατοικίας να μετατρέπεται σταδιακά σε προϊόν για ξένους με δυτικούς μισθούς. Στη Μάλτα και στα Μπαρμπέιντος, κράτη με μικρή αγορά ακινήτων και περιορισμένες υποδομές, η άφιξη χιλιάδων remote workers με εισοδήματα πολλαπλάσια των τοπικών δημιουργεί μια παράλληλη οικονομία δύο ταχυτήτων.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία που συχνά αποφεύγεται στη δημόσια συζήτηση: Ο ψηφιακός νομάς δεν είναι “κακός άνθρωπος”. Το πρόβλημα είναι δομικό.

Όταν κάποιος εισέρχεται σε μια μικρή οικονομία με εισόδημα 4.000, 6.000 ή 10.000 ευρώ τον μήνα, ενώ ο τοπικός μισθός είναι 800 ή 1.000 ευρώ, δεν χρειάζεται να αγοράσει ολόκληρη την πόλη για να την αλλάξει.

Αρκεί να μπορεί να πληρώσει ενοίκια που ο ντόπιος αδυνατεί να ακολουθήσει.

Κάθε φορά που ένας ιδιοκτήτης συνειδητοποιεί ότι μπορεί να πάρει 1.500 ευρώ από έναν remote worker αντί για 500 από έναν ντόπιο εργαζόμενο, η αγορά μετακινείται.

Όχι από ιδεολογία.

Από αριθμητική.

Και τότε αρχίζει το παράδοξο της εποχής μας: Ο άνθρωπος που θεωρητικά “δεν ανήκει πουθενά”, μετατρέπεται τελικά σε έναν από τους ισχυρότερους παράγοντες μεταβολής μιας τοπικής κοινωνίας.

Χωρίς εκλογική νομιμοποίηση.

Χωρίς κοινωνική ενσωμάτωση.

Χωρίς φορολογική συμμετοχή ανάλογη της πίεσης που δημιουργεί.

Γιατί εδώ υπάρχει και μια δεύτερη, πιο άβολη συζήτηση: η φορολογία.

Πολλά κράτη ανταγωνίζονται πλέον μεταξύ τους για να προσελκύσουν ψηφιακούς νομάδες μέσω ειδικών visa και φορολογικών κινήτρων.

Το επιχείρημα είναι απλό: “θα φέρουν χρήμα”. Ναι.

Αλλά σε ποιον ακριβώς; Στον ιδιοκτήτη Airbnb; Στην αλυσίδα καφέ; Στην εταιρεία coworking; Στο real estate fund; Γιατί ο δάσκαλος, ο νοσηλευτής, ο οδηγός λεωφορείου ή ο νέος εργαζόμενος της χώρας αυτής συχνά βλέπει μόνο το αποτέλεσμα: ακριβότερα σπίτια, ακριβότερες υπηρεσίες και μια πόλη που σταδιακά παύει να είναι δική του.

Η ειρωνεία είναι σχεδόν ιστορική.

Για δεκαετίες, η Δύση κατηγορούσε τα μεγάλα funds ότι αγοράζουν πόλεις και μετατρέπουν τη στέγαση σε χρηματοοικονομικό προϊόν.

Και τώρα, ένα μέρος της ίδιας της μεσαίας τάξης της Δύσης λειτουργεί άθελά του σαν μικρογραφία αυτής της διαδικασίας στις φτωχότερες χώρες.

Όχι με κακή πρόθεση.

Αλλά το αποτέλεσμα για τον ντόπιο συχνά είναι το ίδιο.

Κάποιοι θα απαντήσουν ότι οι digital nomads ξοδεύουν χρήματα και ενισχύουν την οικονομία.

Είναι αλήθεια.

Το ερώτημα όμως δεν είναι αν μπαίνει χρήμα.

Το ερώτημα είναι πού καταλήγει και ποιος εκτοπίζεται μέχρι να καταλήξει εκεί.

Γιατί μια οικονομία μπορεί να “αναπτύσσεται” στα χαρτιά και ταυτόχρονα οι κάτοικοί της να νιώθουν ξένοι μέσα στην ίδια τους την πόλη.

Αυτό δεν είναι πρόοδος.

Είναι στατιστική ανάπτυξη χωρίς κοινωνική ισορροπία.

Και ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι όλο αυτό παρουσιάζεται ως κάτι φυσιολογικό.

Σαν inevitability.

Σαν τεχνολογική εξέλιξη που απλώς “συμβαίνει”. Όμως οι κοινωνίες δεν διαλύονται πάντα με βία.

Μερικές φορές διαλύονται αργά, αθόρυβα με ένα πολύ καλό Wi-Fi. ΥΓ. Το ζήτημα δεν είναι προσωπικό ούτε εθνικό.

Είναι οικονομικό και δομικό.

Σε πολλές χώρες, η φορολογική κατοικία ενεργοποιείται συνήθως μετά τις 183 ημέρες παραμονής.

Αυτό σημαίνει ότι ένας προσωρινός ψηφιακός νομάς μπορεί να ζει μήνες σε μια χώρα χωρίς να φορολογείται πλήρως εκεί, ενώ χρησιμοποιεί υποδομές, κατοικία και υπηρεσίες της τοπικής οικονομίας.

Από την άλλη πλευρά, όταν μια χώρα προσφέρει χαμηλότερη φορολογία ή ειδικά προνόμια για ξένους κατοίκους, δημιουργείται ισχυρό κίνητρο μόνιμης εγκατάστασης από άτομα με υψηλότερα εισοδήματα από τον τοπικό μέσο όρο.

Το ερώτημα δεν είναι αν αυτό είναι “νόμιμο”. Το ερώτημα είναι αν είναι κοινωνικά βιώσιμο για τις μικρές οικονομίες που το υφίστανται.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους