Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Mustafa Kemal Atatürk: Εθνικός ηγέτης ή σφαγέας λαών; Ι.Α. Μουτήρης Η μορφή του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της σύγχρονης ιστορίας της Ανατολικής Μεσογείου.

Για εκατομμύρια Τούρκους θεωρείται ο εθνάρχης που έσωσε την Τουρκία από διάλυση και την οδήγησε στον εκσυγχρονισμό.

Για πολλούς Έλληνες, Αρμενίους και Ασσυρίους όμως, το όνομά του συνδέεται με διωγμούς, σφαγές και τον ξεριζωμό πανάρχαιων κοινοτήτων από τις πατρογονικές τους εστίες.

Η αλήθεια, όπως συμβαίνει συχνά στην ιστορία, δεν είναι μονοδιάστατη. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία στις αρχές του 20ού αιώνα βρισκόταν σε κατάσταση αποσύνθεσης.

Εθνικισμοί, πόλεμοι, ξένες επεμβάσεις και ανταγωνισμοί συγκλόνιζαν την περιοχή.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον γεννήθηκαν βίαιες συγκρούσεις μεταξύ λαών που για αιώνες ζούσαν μαζί, έστω και υπό δύσκολες συνθήκες. Η Αρμενική Γενοκτονία οργανώθηκε κυρίως από την ηγεσία των Νεοτούρκων κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, πριν ακόμη ο Κεμάλ γίνει ο απόλυτος ηγέτης της Τουρκίας.

Ωστόσο, κατά την περίοδο του πολέμου για ανεξαρτησία της Τουρκίας, οι κεμαλικές δυνάμεις συμμετείχαν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις και εκκαθαρίσεις που είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο και τον εκτοπισμό μεγάλων ελληνικών και χριστιανικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας και του Πόντου.

Η καταστροφή της Σμύρνης αποτελεί ίσως το πιο δραματικό σύμβολο εκείνης της εποχής.

Η καταστροφή της πόλης και ο ξεριζωμός εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων χαράχθηκαν βαθιά στη μνήμη του ελληνισμού.

Αντίστοιχα τραύματα υπάρχουν και στη μνήμη των Αρμενίων και των Ασσυρίων.

Από την άλλη πλευρά, η τουρκική ιστοριογραφία παρουσιάζει τον Ατατούρκ ως ηγέτη ενός εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα απέναντι στις ξένες δυνάμεις που επιχειρούσαν να διαμελίσουν την Ανατολία μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Υποστηρίζει επίσης ότι εκείνη η περίοδος χαρακτηριζόταν από γενικευμένη βία και ότι υπήρξαν θύματα σε όλες τις κοινότητες.

Δεν μπορεί επίσης να αγνοηθεί ότι ο Ατατούρκ προχώρησε σε βαθιές μεταρρυθμίσεις: - κατάργησε το σουλτανάτο και το χαλιφάτο, - εγκαθίδρυσε κοσμικό κράτος, - ενίσχυσε την εκπαίδευση, - έδωσε πολιτικά δικαιώματα στις γυναίκες, - και επιχείρησε να μετατρέψει την Τουρκία σε σύγχρονο ευρωπαϊκού τύπου κράτος.

Έτσι, η ιστορική του κληρονομιά παραμένει αντιφατική.

Για τους λαούς που υπέστησαν διώξεις, ο Ατατούρκ συμβολίζει την ολοκλήρωση μιας τραγωδίας και τον αφανισμό ιστορικών κοινοτήτων.

Για την Τουρκία όμως αποτελεί τον θεμελιωτή του σύγχρονου κράτους και της εθνικής της ανεξαρτησίας.

Η ιστορία δεν υπηρετείται ούτε με αγιοποιήσεις ούτε με δαιμονοποιήσεις.

Ούτε όμως μπορεί να υπάρξει πραγματική συμφιλίωση χωρίς αναγνώριση του πόνου και της μνήμης όλων των λαών που υπέφεραν.

Η αντικειμενική ιστορική προσέγγιση απαιτεί να βλέπουμε ταυτόχρονα και τα επιτεύγματα και τις σκοτεινές πτυχές κάθε ιστορικής προσωπικότητας — ιδιαίτερα όταν τα γεγονότα συνεχίζουν να επηρεάζουν τις σχέσεις των λαών μέχρι σήμερα. Φωτο: το μουσείο του Αττατούρκ στη Θεσσαλονίκη.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους