Όπως γνωρίζετε πάντα επιλέγω να παρουσιάζω μόνο πολύ πρόσφατες επιστημονικές δημοσιεύσεις. Αυτή τη φορά όμως αποφάσισα να αναφερθώ σε ένα άρθρο του 2021 με τίτλο “Hantavirus: The Next Pandemic We Are...
Όπως γνωρίζετε πάντα επιλέγω να παρουσιάζω μόνο πολύ πρόσφατες επιστημονικές δημοσιεύσεις.
Αυτή τη φορά όμως αποφάσισα να αναφερθώ σε ένα άρθρο του 2021 με τίτλο “Hantavirus: The Next Pandemic We Are Waiting For?” επειδή τα πρόσφατα γεγονότα στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius έφεραν ξανά τον hantavirus στο επίκεντρο της παγκόσμιας συζήτησης και δημιούργησαν φόβο για πιθανή νέα πανδημία.
Θεωρώ λοιπόν σημαντικό να εξηγήσουμε ψύχραιμα τι πραγματικά γνωρίζουμε επιστημονικά και τι όχι.
Τις τελευταίες ημέρες καταγράφηκαν αρκετά περιστατικά hantavirus σε επιβάτες και μέλη του πληρώματος του πλοίου MV Hondius, με αρκετούς σοβαρά ασθενείς και τρεις θανάτους. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και το ECDC παρακολουθούν στενά την κατάσταση, κυρίως επειδή υπάρχει υποψία ότι μπορεί να εμπλέκεται το Andes hantavirus, το μοναδικό γνωστό στέλεχος που σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Εδώ όμως χρειάζεται μεγάλη προσοχή ώστε να μη δημιουργηθεί αχρείαστος πανικός.
Ο hantavirus δεν είναι νέος ιός.
Είναι γνωστός εδώ και δεκαετίες.
Οι περισσότεροι hantaviruses μεταδίδονται στον άνθρωπο κυρίως μέσω επαφής με ούρα, κόπρανα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών.
Δηλαδή δεν έχουν τη συμπεριφορά του SARS-CoV-2 που μεταδιδόταν πολύ εύκολα αερογενώς από άνθρωπο σε άνθρωπο σε ολόκληρο τον πληθυσμό.
Το άρθρο του 2021 που δημοσιεύθηκε στο Interdisciplinary Sciences προειδοποιούσε ότι οι hantaviruses αποτελούν αναδυόμενη ομάδα ιών και ότι η αυξανόμενη ανθρώπινη παρέμβαση στα οικοσυστήματα, η κλιματική αλλαγή και η στενότερη επαφή των ανθρώπων με άγρια τρωκτικά μπορεί να αυξήσουν τα περιστατικά στο μέλλον.
Το άρθρο όμως δεν έλεγε ότι επίκειται αναπόφευκτα νέα πανδημία.
Τόνιζε ότι οι επιστήμονες πρέπει να παρακολουθούν στενά αυτούς τους ιούς και να είναι προετοιμασμένοι.
Αυτό που προκαλεί τώρα ανησυχία είναι ότι στο πλοίο υπήρξαν ενδείξεις πιθανής μετάδοσης μεταξύ στενών επαφών.
Ακόμη όμως και ο ίδιος ο WHO τονίζει ότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει χαμηλός και ότι δεν συνιστώνται ταξιδιωτικοί περιορισμοί ή μέτρα πανικού.
Είναι επίσης πολύ σημαντικό να εξηγήσουμε ότι ο hantavirus δεν είναι ένας μόνο ιός αλλά μια μεγάλη οικογένεια διαφορετικών στελεχών.
Κάποια προκαλούν κυρίως νεφρικό σύνδρομο, ενώ άλλα σοβαρή πνευμονική προσβολή. Στην Αμερική η πιο γνωστή μορφή είναι το Hantavirus Pulmonary Syndrome, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε βαριά αναπνευστική ανεπάρκεια. Στην Ευρώπη εμφανίζονται συχνότερα μορφές με νεφρική συμμετοχή.
Η βαρύτητα λοιπόν διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το στέλεχος.
Τα αρχικά συμπτώματα συχνά μοιάζουν με πολλές άλλες λοιμώξεις.
Πυρετός, μυαλγίες, κόπωση, πονοκέφαλος, ναυτία ή κοιλιακό άλγος.
Αυτός είναι και ένας λόγος για τον οποίο αρκετές φορές η διάγνωση καθυστερεί.
Σε σοβαρές περιπτώσεις όμως μπορεί να εμφανιστεί απότομα δύσπνοια και σοβαρή πνευμονική ανεπάρκεια.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν υπάρχει πιθανότητα πανδημίας.
Επιστημονικά η απάντηση είναι ότι θεωρητικά δεν μπορούμε ποτέ να αποκλείσουμε εντελώς το ενδεχόμενο εξέλιξης ενός ιού.
Η βιολογία των ιών μεταβάλλεται συνεχώς.
Όμως σήμερα δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο hantavirus έχει αποκτήσει εύκολη και εκτεταμένη μετάδοση μεταξύ ανθρώπων.
Και αυτό είναι το πιο σημαντικό στοιχείο που πρέπει να κρατήσουμε.
Ακόμη και στο περιστατικό του κρουαζιερόπλοιου, μιλάμε για μια πολύ περιορισμένη ομάδα κρουσμάτων σε συνθήκες στενής συγκατοίκησης και παρατεταμένης επαφής μέσα σε κλειστό περιβάλλον.
Δεν βλέπουμε αυτή τη στιγμή ανεξέλεγκτη παγκόσμια εξάπλωση.
Πρέπει επίσης να θυμόμαστε ότι μετά την Covid η παγκόσμια επιτήρηση λοιμωδών νοσημάτων είναι πολύ ισχυρότερη.
Τα συστήματα ανίχνευσης λειτουργούν ταχύτερα, οι γενετικές αναλύσεις πραγματοποιούνται άμεσα και οι διεθνείς οργανισμοί κινητοποιούνται πολύ γρήγορα όταν εμφανίζονται ασυνήθιστες περιορισμένες ομάδες κρουσμάτων.
Αυτό ακριβώς βλέπουμε τώρα με την άμεση εμπλοκή του WHO, του ECDC και πολλών χωρών.
Άρα προσωπικά θεωρώ λανθασμένες και τις δύο ακραίες προσεγγίσεις.
Από τη μία δεν πρέπει να αγνοούμε τέτοια γεγονότα, γιατί η ιστορία της ιατρικής μάς έχει διδάξει ότι οι νέες λοιμώξεις συχνά ξεκινούν από μικρές εστίες που αρχικά υποτιμώνται.
Από την άλλη όμως δεν υπάρχει κανένας λόγος να δημιουργείται εικόνα επερχόμενης καταστροφής ή νέου lockdown πλανητικής κλίμακας.
Ο πιο σωστός δρόμος είναι η επιστημονική ψυχραιμία.
Παρακολούθηση των δεδομένων.
Ενίσχυση της επιδημιολογικής επιτήρησης.
Γρήγορη διάγνωση.
Προστασία των επαγγελματιών υγείας και σωστή ενημέρωση του κοινού χωρίς υπερβολές.
Η πανδημία της Covid άφησε βαθύ ψυχολογικό αποτύπωμα σε όλους μας.
Γι’ αυτό και κάθε νέα είδηση για ιούς δημιουργεί εύκολα φόβο.
Όμως η επιστήμη δεν λειτουργεί με πανικό.
Λειτουργεί με δεδομένα.
Και τα σημερινά δεδομένα δείχνουν ότι ο hantavirus είναι ένας σοβαρός αλλά σχετικά σπάνιος ιός, που απαιτεί προσοχή και μελέτη, όχι μαζικό τρόμο.
Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι η ανθρωπότητα σήμερα είναι πολύ πιο έτοιμη να αναγνωρίσει τέτοιες απειλές σε σχέση με πριν από λίγα χρόνια.
Και αυτό από μόνο του μειώνει σημαντικά την πιθανότητα να επαναληφθεί ένα παγκόσμιο σοκ σαν αυτό που ζήσαμε το 2020... Γιώργος Κοντιζας
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους