Γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελάει πατέρα; (Όταν μια χώρα παραδίδει τα κλειδιά της οικονομίας της σε μια εταιρεία) του Μιχάλη Χαιρετάκη Οι πολιτικοί αποφάσισαν κάποια στιγμή ότι το μέλλον της...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Όχι η βιομηχανία.

Όχι η παραγωγή.

Όχι η τεχνολογία.

Όχι η αγροτική αυτάρκεια.

Ο τουρισμός.

Ένα μοντέλο εύκολο πολιτικά.

Γρήγορο επικοινωνιακά.

Ιδανικό για διαφημίσεις,φρου φρού, αρώματα, επενδυτικά φόρουμ και τηλεοπτικά χαμόγελα με φόντο ηλιοβασιλέματα, Mohito και Aperol Spritz.

Και πάνω σε αυτό το μοντέλο, η χώρα έκανε κάτι που σήμερα μοιάζει σχεδόν αδιανόητο: Παρέδωσε τα βασικά περιφερειακά αεροδρόμια της χώρας σε μία ξένη εταιρεία.

Όχι απλώς τη διαχείριση ενός κτιρίου.

Όχι μια τεχνική εργολαβία.

Αλλά τις πύλες εισόδου του τουριστικού της μοντέλου.

Και τώρα αρχίζει να φαίνεται τι σημαίνει αυτό στην πράξη.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα, υπάρχει έντονη σύγκρουση μεταξύ Ryanair και Fraport για αυξήσεις χρεώσεων στα αεροδρόμια, με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη. Η Ryanair αφήνει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο να κλείσει τη βάση της στη Θεσσαλονίκη λόγω αυξημένων τελών.

Και κάπου εδώ αρχίζει η πραγματική συζήτηση.

Όχι η μικροπολιτική.

Όχι το «ποιος φταίει περισσότερο». Αλλά το ίδιο το μοντέλο που στήθηκε.

Η μαθηματική παγίδα που κανείς δεν εξήγησε Η Fraport είναι εταιρεία.

Δεν είναι φιλανθρωπικό ίδρυμα.

Δεν είναι υπουργείο Τουρισμού.

Δεν είναι κρατικός οργανισμός με εθνικό σχεδιασμό.

Η δουλειά της είναι μία: να μεγιστοποιεί το κέρδος των μετόχων της.

Και εδώ βρίσκεται η τεράστια παγίδα που ελάχιστοι αντιλαμβάνονται.

Η συνάρτηση που μεγιστοποιεί τα κέρδη ενός ιδιωτικού operator αεροδρομίων ΔΕΝ ταυτίζεται απαραίτητα με τη συνάρτηση που μεγιστοποιεί τον αριθμό των τουριστών που μπαίνουν στη χώρα.

Αν μια εταιρεία βγάζει περισσότερα χρήματα με λιγότερους αλλά ακριβότερους επιβάτες, τότε οικονομικά αυτό είναι απολύτως λογικό για εκείνη.

Για την Ελλάδα όμως μπορεί να είναι καταστροφή.

Γιατί η Ελλάδα δεν ζει από το landing fee.

Ζει από: τα ξενοδοχεία, τα εστιατόρια, τα ferry, τα ενοίκια, τα ταξί, τα beach bar, τα supermarket, τα εποχικά μεροκάματα, τη συνολική κατανάλωση που φέρνει ο μαζικός τουρισμός.

Η χώρα χρειάζεται όγκο.

Η εταιρεία χρειάζεται απόδοση.

Αυτά τα δύο δεν είναι πάντα συμβατά.

Η χώρα που έγινε captive market Όταν μια low-cost εταιρεία όπως η Ryanair λέει ότι μπορεί να φύγει από τη Θεσσαλονίκη λόγω χρεώσεων, αυτό δεν είναι «μια επιχειρηματική διαφωνία». Είναι προειδοποίηση συστημικού κινδύνου.

Γιατί το ελληνικό μοντέλο τουρισμού έχει χτιστεί πάνω στις φθηνές αερομεταφορές.

Όταν ανεβαίνει το κόστος πρόσβασης: μειώνονται οι low-cost πτήσεις, μειώνονται οι city-break τουρίστες, μειώνονται οι νεότερες ηλικίες, μειώνεται η συχνότητα ταξιδιών, μειώνεται η περιφερειακή τουριστική ροή.

Και το πιο ειρωνικό; Η Ελλάδα πούλησε αεροδρόμια για να «αναπτύξει» τον τουρισμό, αλλά τώρα ο operator των αεροδρομίων μπορεί να λειτουργεί με τρόπο που στραγγαλίζει ακριβώς αυτό το μοντέλο.

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ υπέγραψε.

Οι επόμενοι το μονιμοποίησαν.

Η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα υπέγραψε τη συμφωνία.

Αυτού του απίθανου πολιτικού που είχε γράψει σε tweet πριν γίνει πρωθυπουργός. "Προσγείωση στο αεροδρόμιο Κέρκυρας. Το ΤΑΙΠΕΔ ετοιμάζει το ξεπούλημα του σε ιδιώτες. 25 Μάη τους χαλάμε τα σχέδια." Αυτό είναι ιστορικό γεγονός.

Μπορεί να επικαλεστεί μνημόνια, πίεση, δανειστές, ασφυξία.

Μπορεί να πει ότι «δεν υπήρχε επιλογή». Αλλά το αποτέλεσμα δεν αλλάζει.

Η χώρα παρέδωσε στρατηγικές πύλες εισόδου.

Και το πιο εντυπωσιακό είναι ότι οι επόμενες κυβερνήσεις, που κατηγορούσαν τον ΣΥΡΙΖΑ σχεδόν για τα πάντα, δεν άγγιξαν το μοντέλο. Γιατί; Διότι τελικά το ελληνικό πολιτικό σύστημα αγάπησε την εύκολη λογική: «φέρτε τουρίστες, χτίστε ξενοδοχεία, πουλήστε real estate και όλα καλά». Κανείς δεν έστησε σοβαρό εθνικό σχέδιο: παραγωγής, logistics, βιομηχανίας, τεχνολογίας, αεροπορικής στρατηγικής, εθνικού transport resilience.

Η χώρα έγινε μονοκαλλιέργεια.

Και οι μονοκαλλιέργειες καταρρέουν όταν αλλάξει μία μεταβλητή.

Το επικίνδυνο σημείο που κανείς δεν λέει δημόσια Ας το πούμε απλά.

Όταν μια ξένη εταιρεία ελέγχει κρίσιμες πύλες εισόδου μιας χώρας που βασίζεται σχεδόν μονοθεματικά στον τουρισμό, τότε αποκτά γεωοικονομική ισχύ.

Τεράστια ισχύ.

Δεν χρειάζεται «συνωμοσία». Δεν χρειάζεται καν κακή πρόθεση.

Αρκεί η ψυχρή λογική των εταιρικών KPI.

Αν αύριο: αυξηθούν επιθετικά τα τέλη, μειωθούν low-cost κίνητρα, αλλάξει εμπορική πολιτική, χαθούν βάσεις αεροπορικών εταιρειών, μειωθεί η συνδεσιμότητα, η ελληνική περιφέρεια μπορεί να δεχτεί τεράστιο πλήγμα.

Και τότε θα ανακαλύψουμε ότι το «τουριστικό θαύμα» ήταν χτισμένο πάνω σε υποδομές που δεν ελέγχει πραγματικά η χώρα.

Και φανταστείτε να μην ήταν γερμανική εταιρεία Εδώ υπάρχει και μια γεωπολιτική ειρωνεία.

Πολλοί θα πουν: «εντάξει, είναι γερμανική εταιρεία». Σαν αυτό να αρκεί για να νιώθουμε ασφαλείς.

Αλλά αυτό από μόνο του δείχνει πόσο παράλογη ήταν η λογική.

Δηλαδή το εθνικό σχέδιο μιας χώρας βασίζεται στο ότι «τουλάχιστον ο επενδυτής είναι από φιλική χώρα»; Αυτό είναι στρατηγική; Γιατί αν αύριο τα αεροδρόμια είχαν περάσει σε εταιρεία άλλων γεωπολιτικών συμφερόντων, η Ελλάδα θα ούρλιαζε για «εθνικό κίνδυνο». Άρα το πρόβλημα δεν είναι μόνο ποιος αγοράζει.

Το πρόβλημα είναι ότι πούλησες κρίσιμη εξάρτηση χωρίς εναλλακτικό σχέδιο. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται περισσότερο τουρισμό.

Χρειάζεται ισορροπία.

Αυτό είναι το σημείο που αρνείται να συζητήσει το πολιτικό σύστημα. Η Ελλάδα δεν μπορεί να στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά: σε καφέδες, Airbnb, σεζόν, real estate, εποχικούς εργαζόμενους, και αεροπορικές low-cost.

Γιατί τότε ολόκληρη η οικονομία μετατρέπεται σε οικονομία σε ομηρία.

Μια οικονομία-όμηρος: των αεροδρομίων, των αεροπορικών, των tour operators, των ξένων funds, των εξωτερικών κρίσεων, της γεωπολιτικής, ακόμα και της τιμής του αεροπορικού καυσίμου.

Και το πιο τραγικό; Όλα αυτά παρουσιάστηκαν ως «εκσυγχρονισμός». Ενώ στην πραγματικότητα η χώρα απλώς αντάλλαξε την παραγωγική της αδυναμία με τουριστική εξάρτηση. Και οι εξαρτήσεις, αργά ή γρήγορα, ζητούν να πάρουν το τίμημά τους.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους